Σημαντική σύγκλιση, η οποία αποτυπώνεται σε ένα προσχέδιο μνημονίου συνεννόησης (MoU) 14 σημείων, έχουν επιτύχει Ουάσιγκτον και Τεχεράνη, όπως επιβεβαίωσαν επίσημες πηγές και από τις δύο πλευρές.
Ωστόσο, ο εκπρόσωπος του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάεϊ, έσπευσε να χαμηλώσει τις προσδοκίες, ξεκαθαρίζοντας ότι η πρόοδος αυτή δεν συνεπάγεται την άμεση υπογραφή μιας τελικής συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Από την πλευρά του, ο Αμερικανός Πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, έδωσε το δικό του στίγμα μέσω του Truth Social, διαμηνύοντας σε αυστηρό τόνο πως η συμφωνία με το Ιράν είτε θα είναι μεγάλη και ουσιώδης, είτε δεν θα υπάρξει καθόλου.
Το προτεινόμενο μνημόνιο λειτουργεί ουσιαστικά ως ένας «οδικός χάρτης» που θα προσφέρει στις δύο πλευρές ένα παράθυρο 60 ημερών προκειμένου να διαπραγματευτούν τα πιο ακανθώδη ζητήματα.
Στον πυρήνα της πρώτης αυτής φάσης βρίσκεται η αμοιβαία υποχώρηση για τον τερματισμό των εχθροπραξιών, με τις ΗΠΑ να αίρουν τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών και την Τεχεράνη να εγγυάται την ασφαλή και ελεύθερη διέλευση των πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, ένα ζήτημα που ρυθμίζεται με τη μεσολάβηση και του Ομάν.
Τα «αγκάθια» των διαπραγματεύσεων και η στρατηγική των 60 ημερών
Παρά την καταγεγραμμένη πρόοδο, η απόσταση που χωρίζει τις δύο πλευρές παραμένει μεγάλη σε κρίσιμα πεδία. Όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα, ο ανώτερος Ιρανός διπλωμάτης Χοσεΐν Νουσαμπάντι δήλωσε ότι το αρχικό προσχέδιο της Τεχεράνης δεν περιλαμβάνει τέτοιες δεσμεύσεις, την ώρα που Αμερικανοί αξιωματούχοι τονίζουν ότι το Ιράν έχει συμφωνήσει επί της αρχής να παραδώσει τα αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου.
Παράλληλα, ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, κατέστησε σαφές ότι το πυρηνικό ζήτημα θα τεθεί σε μια αυστηρά χρονικά περιορισμένη διαπραγμάτευση εντός του 60ήμερου ορίζοντα.
Στο κομμάτι των περιφερειακών μετώπων και των εξοπλισμών, το Ιράν ζητά τον τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, την πλήρη αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή, ενώ απορρίπτει κατηγορηματικά κάθε συζήτηση για περιορισμό του βεληνεκώς των βαλλιστικών του πυραύλων.
Την ίδια στιγμή, η Τεχεράνη, έντονα πιεσμένη από τις κυρώσεις και τις πρόσφατες εσωτερικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις του Ιανουαρίου, απαιτεί την άμεση αποδέσμευση των παγωμένων κεφαλαίων της σε ξένες τράπεζες, την ελεύθερη πώληση πετρελαίου, καθώς και πολεμικές αποζημιώσεις.
Η διαδικασία για την ενεργοποίηση της αρχικής συμφωνίας βρίσκεται πλέον στα χέρια της ηγεσίας του Ιράν. Εφόσον το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας εγκρίνει το κείμενο, αυτό θα διαβιβαστεί στον Ανώτατο Ηγέτη, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, για την τελική υπογραφή.
Στην Ουάσιγκτον πάντως επικρατεί η αίσθηση ότι ο Χαμενεΐ έχει ήδη δώσει το «πράσινο φως» για το γενικό πλαίσιο, ανοίγοντας τον δρόμο για τη δυσκολότερη διπλωματική μάχη των επόμενων ετών.