Ένα κράμα σιωπής, αμηχανίας και έντονης σκεπτικισμού προκάλεσε στη Μέση Ανατολή και τη Νότια Ασία η πρόσφατη παρέμβαση του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μέσω της οποίας παρουσίασε ένα μάλλον απλοϊκό και γεωπολιτικά ασαφές σχέδιο για την περιοχή.
Ο Τραμπ πρότεινε τη μεσολάβηση των ΗΠΑ για τον τερματισμό της πολεμικής σύγκρουσης με το Ιράν, θέτοντας όμως ως απαράβατο όρο —τον οποίο χαρακτήρισε μάλιστα «υποχρεωτικό»— την επίσημη αναγνώριση του Ισραήλ από μια σειρά ισχυρών μουσουλμανικών κρατών, μέσω της ένταξής τους στις «Συμφωνίες του Αβραάμ».
Ωστόσο, η πρόταση του Αμερικανού Προέδρου φαίνεται πως προσκρούει στην πραγματικότητα του πεδίου και παρουσιάζει σημαντικά πραγματολογικά κενά. Από τις χώρες που κατόνομασε, οι μισές, όπως η Αίγυπτος, η Ιορδανία και η Τουρκία, διατηρούν ήδη διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ εδώ και χρόνια.
Αντίθετα, οι υπόλοιπες χώρες-κλειδιά, με πρώτη τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και το Πακιστάν, δεν δείχνουν την παραμικρή διάθεση να προχωρήσουν σε μια τέτοια κίνηση.
Δυτικοί διπλωμάτες στην περιοχή αναφέρουν χαρακτηριστικά ότι κανένας στην παγκόσμια διπλωματική σκακιέρα δεν αντιμετωπίζει σοβαρά τη συγκεκριμένη ιδέα, ενώ αναλυτές δηλώνουν αδυναμία να κατανοήσουν τη λογική της, καθώς θεωρούν παράλογο να ζητούνται ανταλλάγματα από χώρες όπως το Κατάρ, που πάσχιζαν εξ αρχής να αποτρέψουν τη σύγκρουση η οποία πυροδοτήθηκε στα τέλη Φεβρουαρίου.
Η σκληρή γραμμή του Ριάντ και το «όχι» του Ισλαμαμπάντ
Παρά την επιμονή του Λευκού Οίκου ότι αυτές οι χώρες «οφείλουν» να υπογράψουν τη συμφωνία, η Σαουδική Αραβία —η μεγαλύτερη οικονομία του αραβικού κόσμου— ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται να υποκύψει σε πιέσεις. Το Ριάντ συνδέει σταθερά την εξομάλυνση των σχέσεων με το Ισραήλ με την ίδρυση ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους.
Με τη σημερινή ισραηλινή κυβέρνηση να απορρίπτει κατηγορηματικά τη λύση των δύο κρατών και τις ισραηλινές εκλογές να πλησιάζουν, η πιθανότητα ενός τέτοιου διπλωματικού «δώρου» φαντάζει ουτοπική. Επιπλέον, το κλίμα στις αραβικές κοινωνίες είναι εξαιρετικά βαρύ και η σύνδεση με το Ισραήλ θεωρείται «τοξική» μετά τις καταστροφικές πολεμικές συγκρούσεις στη Γάζα, τον Λίβανο και το Ιράν.
Ανάλογη είναι και η στάση του Πακιστάν. Ο Πακιστανός Υπουργός Άμυνας απέρριψε κατηγορηματικά το σενάριο, τονίζοντας ότι η ένταξη στις Συμφωνίες του Αβραάμ έρχεται σε πλήρη σύγκρουση με τις θεμελιώδεις ιδεολογικές αρχές της χώρας, η οποία δεν αναγνωρίζει το Ισραήλ.
Πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι το τελεσίγραφο του Τραμπ αποτελεί μια μάλλον αδύναμη προσπάθεια εντυπωσιασμού. Στόχος του είναι να ικανοποιήσει το σκληροπυρηνικό εγχώριο ακροατήριό του που αντιδρά σε μια πιθανή συμφωνία με την Τεχεράνη, λειτουργώντας ταυτόχρονα ως αντιπερισπασμός από την ουσία των διπλωματικών διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Αντιλαμβανόμενος προφανώς το διπλωματικό αδιέξοδο, ο ίδιος ο Αμερικανός Πρόεδρος φάνηκε τελικά να αναζητά διέξοδο υπαναχώρησης. Σε μεταγενέστερη τοποθέτησή του, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο κάποιες από τις χώρες που ανέφερε να έχουν όντως αποδεκτούς λόγους για να μην αναγνωρίσουν το Ισραήλ, επιμένοντας ωστόσο ότι οι υπόλοιπες θα πρέπει να συνυπογράψουν, προκειμένου να προσδώσουν «ιστορικό χαρακτήρα» στη συμφωνία με το Ιράν.