Περίπου 15 Ουκρανοί ειδικοί έχουν αναπτυχθεί στο βόρειο Μάλι, παρέχοντας εκπαίδευση και επιχειρησιακή υποστήριξη σε τοπικές δυνάμεις που συγκρούονται με ρωσικά στρατεύματα, σύμφωνα με εκτενές ρεπορτάζ του CNN.
Η παρουσία τους αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής του Κιέβου να αξιοποιήσει την εμπειρία που έχει αποκτήσει στον πόλεμο των μη επανδρωμένων αεροσκαφών, μεταφέροντας τεχνογνωσία σε τρίτες χώρες και επιχειρώντας παράλληλα να περιορίσει τη ρωσική επιρροή εκτός Ευρώπης.
Το CNN αναφέρει ότι ήρθε σε επαφή με Ουκρανούς στρατιωτικούς οι οποίοι έχουν συμμετάσχει σε επιχειρήσεις στο Μάλι και τη Λιβύη, ενώ πηγή των ουκρανικών υπηρεσιών άμυνας με γνώση των επιχειρήσεων υποστήριξε ότι Ουκρανοί ειδικοί έχουν αναπτυχθεί και στο Σουδάν.
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, στρατιωτικοί από το Τσαντ, τον Νίγηρα και την Μπουρκίνα Φάσο έχουν μεταβεί στο Μάλι για να εκπαιδευτούν από Ουκρανούς στη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Από το Σαχέλ έως τη Μέση Ανατολή
Η ουκρανική δραστηριότητα δεν περιορίζεται στην Αφρική.
Όταν το Ιράν άρχισε νωρίτερα φέτος να πραγματοποιεί επιθέσεις εναντίον συμμάχων των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή, το Κίεβο απέστειλε ομάδες στρατιωτικών εμπειρογνωμόνων σε τουλάχιστον πέντε χώρες της περιοχής.
Οι ομάδες αυτές παρέμειναν επί εβδομάδες, εκπαιδεύοντας τοπικές δυνάμεις στην αντιμετώπιση μη επανδρωμένων αεροσκαφών τύπου Shahed, τα οποία είναι ιρανικής κατασκευής και χρησιμοποιούνται ευρέως από τη Ρωσία στον πόλεμο στην Ουκρανία.
Σε αντάλλαγμα για την τεχνογνωσία που παρείχε, το Κίεβο εξασφάλισε, σύμφωνα με το CNN, συμφωνίες συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας και δεσμεύσεις για την προμήθεια πυρομαχικών.
Η αντιπαράθεση Ρωσίας–Ουκρανίας μεταφέρεται στην Αφρική
Η κατάσταση στο Σαχέλ είναι περισσότερο σύνθετη, καθώς η περιοχή έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε σημαντικό πεδίο ρωσικής επιρροής.
Η Μόσχα έχει επιχειρήσει να καλύψει το κενό που άφησε η αποχώρηση γαλλικών και άλλων δυτικών δυνάμεων, ενισχύοντας τις σχέσεις της με κυβερνήσεις της περιοχής και προσφέροντας στρατιωτική υποστήριξη.
Αρχικά, σημαντικό μέρος αυτής της δραστηριότητας είχε αναλάβει η Wagner. Μετά τον θάνατο του ιδρυτή της, Γεβγκένι Πριγκόζιν, το 2023, η Μόσχα προχώρησε στην αναδιοργάνωση των δυνάμεών της στην Αφρική, εντάσσοντας σημαντικό μέρος του δικτύου της Wagner σε δομές που συνδέονται άμεσα με το ρωσικό υπουργείο Άμυνας και συγκροτώντας το λεγόμενο Αφρικανικό Σώμα.
Η αντιπαράθεση Ρωσίας και Ουκρανίας φαίνεται έτσι να αποκτά όλο και πιο έντονα χαρακτηριστικά ενός πολέμου δι’ αντιπροσώπων και εκτός του ευρωπαϊκού πεδίου.
Οι Ουκρανοί στο Μάλι
Σύμφωνα με το CNN, η ουκρανική ομάδα που βρίσκεται στο Μάλι συνεργάζεται με το Μέτωπο Απελευθέρωσης Αζαβάτ, μια αυτονομιστική οργάνωση που αποτελείται κυρίως από Τουαρέγκ του βόρειου τμήματος της χώρας.
Οι Ουκρανοί δεν συμμετέχουν, σύμφωνα με δύο μέλη της αποστολής που μίλησαν στο αμερικανικό δίκτυο, άμεσα στις μάχες της πρώτης γραμμής. Παρέχουν, όμως, εκπαίδευση, τεχνική υποστήριξη και επιχειρησιακή καθοδήγηση.
Ένας Ουκρανός χειριστής drone περιέγραψε ότι συντονίζει εξ αποστάσεως τις επιχειρήσεις των τοπικών δυνάμεων, λαμβάνοντας μέσω διαδικτύου την εικόνα από τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη τους και δίνοντας οδηγίες μέσω ασυρμάτου.
Όπως ανέφερε, οι αντάρτες πραγματοποιούν τις αποστολές και στη συνέχεια επιστρέφουν για να αξιολογηθεί αναλυτικά η επιχείρηση, ενώ οι ίδιοι οι Ουκρανοί εκπαιδευτές έχουν εντολή να μην πηγαίνουν στην πρώτη γραμμή.
Αλληλοκατηγορίες για επιθέσεις κατά αμάχων
Η Ρωσία έχει κατηγορήσει στο παρελθόν την Ουκρανία ότι εμπλέκεται σε επιθέσεις κατά αμάχων στο Μάλι, κατηγορίες τις οποίες το Κίεβο απορρίπτει.
Παράλληλα, η Human Rights Watch έχει κατηγορήσει ρωσικές δυνάμεις στο Μάλι για δολοφονίες αμάχων, ενώ σε άλλη έκθεσή της έχει αναφέρει ότι όλες οι πλευρές που συμμετέχουν άμεσα στη σύγκρουση έχουν κατηγορηθεί για παράνομες επιθέσεις κατά αμάχων.
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ έχει απορρίψει τις κατηγορίες κατά του Αφρικανικού Σώματος, υποστηρίζοντας ότι οι ρωσικές δυνάμεις επιχειρούν στο πλαίσιο επίσημων αιτημάτων νόμιμων αφρικανικών κυβερνήσεων.
«Να πιέσουμε τη Ρωσία όπου μπορούμε»
Πηγή των ουκρανικών υπηρεσιών άμυνας δήλωσε στο CNN ότι βασικός στόχος των αποστολών στο εξωτερικό είναι να αυξηθεί η πίεση προς τη Ρωσία και να υπονομευθεί η εικόνα της Μόσχας ως αξιόπιστου στρατιωτικού εταίρου.
Ταυτόχρονα, οι επιχειρήσεις προσφέρουν στο Κίεβο τη δυνατότητα να δοκιμάζει εξοπλισμό και τακτικές σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες.
Οι υψηλές θερμοκρασίες, η σκόνη και η άμμος επηρεάζουν σημαντικά τη λειτουργία των drones, των ηλεκτρονικών συστημάτων και των μπαταριών, αναγκάζοντας τους Ουκρανούς να προσαρμόσουν τον εξοπλισμό και τις μεθόδους τους.
Εξίσου διαφορετική είναι και η μορφή των επιχειρήσεων. Στην Ουκρανία κυριαρχούν οι συγκρούσεις υψηλής έντασης, οι μαζικές επιθέσεις και η συνεχής πίεση σε σχετικά καθορισμένα μέτωπα. Στο Σαχέλ, αντίθετα, οι επιχειρήσεις διεξάγονται σε τεράστιες εκτάσεις, με μικρές ομάδες, ενέδρες και ιδιαίτερη σημασία στη γνώση του εδάφους.
«Εμείς τους διδάσκουμε τακτικές. Εκείνοι μας διδάσκουν πώς να επιβιώνουμε και να πολεμάμε», ανέφερε χαρακτηριστικά ουκρανική πηγή.
Και η Ρωσία προσαρμόζει τα όπλα της
Την ίδια στιγμή, και η Ρωσία αξιοποιεί την παρουσία της στην Αφρική για την προσαρμογή και προβολή της στρατιωτικής της τεχνολογίας.
Η κρατική εταιρεία εξαγωγής όπλων Rosoboronexport παρουσίασε πρόσφατα νέα πυραυλικά συστήματα και drones στη Διεθνή Αεροπορική Έκθεση Ελ Αλαμέιν στην Αίγυπτο.
Σύμφωνα με το ρωσικό πρακτορείο TASS, η εταιρεία υποστήριξε ότι τα συγκεκριμένα συστήματα έχουν αποδειχθεί κατάλληλα για επιχειρήσεις στις συνθήκες της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής.
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εκείνη μιας ρωσοουκρανικής αντιπαράθεσης που σταδιακά υπερβαίνει τα σύνορα της Ευρώπης, με την τεχνογνωσία στα drones, τις στρατιωτικές συνεργασίες και τις τοπικές συγκρούσεις να μετατρέπονται σε νέα πεδία ανταγωνισμού μεταξύ Μόσχας και Κιέβου.