Ως μια απόφαση με βαθύ στρατηγικό αποτύπωμα και όχι ως ένα απλό τεχνικό έργο υποδομής βλέπει τον ηλεκτρικό αγωγό Great Sea Interconnector η πρόεδρος της κυπριακής Βουλής και επικεφαλής του ΔΗΣΥ, Αννίτα Δημητρίου.
Με τοποθέτησή της, καλεί ουσιαστικά τη Λευκωσία να τερματίσει την αμφιταλάντευση και να επιλέξει αν θέλει να σπάσει οριστικά την ενεργειακή της απομόνωση ή αν θα παραμείνει στο περιθώριο των ευρωπαϊκών δικτύων.
Μιλώντας στον τηλεοπτικό σταθμό Plus, η κ. Δημητρίου μετέφερε τη συζήτηση στο πεδίο της γεωπολιτικής, διατηρώντας ωστόσο στο τραπέζι τις οικονομικές και τεχνικές εκκρεμότητες.
Η παρέμβασή της δυναμώνει την πίεση προς την κυβέρνηση του Νίκου Χριστοδουλίδη, η οποία, αν και αναγνωρίζει τη στρατηγική αξία του έργου, συνεχίζει να ζυγίζει το τελικό κόστος και τη βιωσιμότητά του. Για την πρόεδρο του ΔΗΣΥ, το status quo της διγλωσσίας δεν μπορεί να παραταθεί, ζητώντας από την κυβέρνηση να περάσει από τις επιφυλάξεις στη «στρατηγική δέσμευση».
Κάτι παραπάνω από ένα καλώδιο
Σύμφωνα με την κ. Δημητρίου, η αξιολόγηση του GSI δεν εξαντλείται στα 1,9 δισ. ευρώ του προϋπολογισμού ή στις πιθανές υπερβάσεις του. Στο ζύγι μπαίνει η εθνική ενεργειακή ασφάλεια, ειδικά από τη στιγμή που η Κύπρος παραμένει το τελευταίο μέλος της ΕΕ χωρίς ηλεκτρική διασύνδεση.
Παράλληλα, το τοπίο αλλάζει χάρη στο διεθνές ενδιαφέρον. Η ενεργός εμπλοκή γαλλικών κολοσσών —όπως η Nexans που κατασκευάζει το υποθαλάσσιο καλώδιο και η Meridiam που εξετάζει τη συμμετοχή της— σε συνδυασμό με τη στήριξη της Αθήνας και την προοπτική μελλοντικής επέκτασης προς το Ισραήλ, δημιουργούν μια νέα δυναμική. Με αυτά τα δεδομένα, η Κύπρος μπορεί να μετατραπεί από ενεργειακό αδιέξοδο σε κομβικό γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και Ανατολικής Μεσογείου.
Το οικονομικό αγκάθι
Στον αντίποδα, ο υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός εκφράζει σταθερά ενδοιασμούς, τονίζοντας ότι οι συνολικές δαπάνες για τις συνοδές υποδομές ενδέχεται να εκτοξεύσουν τον τελικό λογαριασμό.
Η πρόεδρος του ΔΗΣΥ δεν παραβλέπει την ανάγκη για προσεκτικό οικονομικό έλεγχο πριν αναληφθούν δεσμεύσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων, ξεκαθαρίζει όμως ότι οι διαρκείς αξιολογήσεις δεν πρέπει να γίνονται άλλοθι για αναβολές —ειδικά όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη κλειδώσει κονδύλια ύψους 658 εκατ. ευρώ.
Ο τουρκικός αστάθμητος παράγοντας
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη γεωπολιτική σκακιέρα, όπου η Τουρκία προβάλλει ως ο κύριος εξωτερικός κίνδυνος λόγω των διεκδικήσεών της στις θαλάσσιες ζώνες της περιοχής.
Για την αντιμετώπιση πιθανών εμποδίων στις ερευνητικές εργασίες, η κ. Δημητρίου προκρίνει έναν ισχυρό συντονισμό Αθήνας και Λευκωσίας, αλλά και τη διεθνοποίηση του έργου με την εμπλοκή της ΕΕ, των ΗΠΑ, της Γαλλίας και του Ισραήλ. Όσο περισσότερα διεθνή συμφέροντα διαπλέκονται στον GSI, τόσο δυσκολότερο θα είναι για την Άγκυρα να υποβαθμίσει το θέμα σε μια τοπική ελληνοτουρκική διαφορά.
Η ώρα των αποφάσεων
Η παρέμβαση συμπίπτει με μια κρίσιμη καμπή. Παρά τις επιφυλάξεις του Υπουργείου Οικονομικών, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης εμφανίστηκε πρόσφατα ιδιαίτερα αισιόδοξος, εκτιμώντας ότι το έργο βρίσκεται πιο κοντά από ποτέ στην τροχιά υλοποίησης. Το ερώτημα που μένει να απαντηθεί είναι αν η Λευκωσία θα κάνει τελικά το αποφασιστικό βήμα.