Μηνυτήρια αναφορά στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) κατέθεσε το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος», ζητώντας τη διερεύνηση πιθανής εκτροπής και κατάχρησης ευρωπαϊκών κονδυλίων που προορίζονταν για την ενίσχυση της ελληνικής αλιείας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που συνέλεξε η νομική ομάδα του Ινστιτούτου από επίσημες δημοσιεύσεις του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ) και τοπικών αναπτυξιακών εταιρειών, πόροι ύψους τουλάχιστον 52 εκατομμυρίων ευρώ κατευθύνθηκαν σε επιχειρηματικές δραστηριότητες χωρίς άμεση συνάφεια με τον αλιευτικό κλάδο.
Από πολυτελή καταλύματα μέχρι πλυντήρια αυτοκινήτων
Η αναφορά περιλαμβάνει λίστα με 35 αντιπροσωπευτικές υποθέσεις σε ολόκληρη τη χώρα —από την Κρήτη έως τον Έβρο— όπου κονδύλια του Επιχειρησιακού Προγράμματος Αλιείας και Θάλασσας (ΕΠΑΛΘ) 2014-2020 (με τροποποιήσεις έως το 2026) χρησιμοποιήθηκαν για τη χρηματοδότηση ιδιωτικών επενδύσεων.
Τα ποσά των επιδοτήσεων κυμαίνονται από 21.000 ευρώ έως και περίπου 200.000 ευρώ ανά έργο. Οι μεγαλύτερες εγκρίσεις αφορούν έργα τουρισμού και ακινήτων, όπως συγκροτήματα πολυτελών κατοικιών και βίλες με πισίνες, ιδίως μέσω τοπικών προγραμμάτων Leader.
Παράλληλα, καταγράφονται χρηματοδοτήσεις για κέντρα ξένων γλωσσών, φυσικοθεραπευτήρια, κτηνιατρεία, κρεοπωλεία, ζαχαροπλαστεία, σούπερ μάρκετ, κομμωτήρια, πλυντήρια αυτοκινήτων, ΚΤΕΟ, εταιρείες ενοικίασης ταχύπλοων, καθώς και για ένα λούνα παρκ.
Το αίτημα προς την EPPO και οι αιτιάσεις του «Αρχιπελάγους»
Το Ινστιτούτο «Αρχιπέλαγος» διευκρινίζει ότι η αναφορά δεν αποδίδει συλλήβδην δόλο στους δικαιούχους, ούτε θεωρεί εκ των προτέρων μη επιλέξιμη κάθε δράση που δεν συνδέεται άμεσα με την αλιεία.
Ωστόσο, ζητά από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να εξετάσει αν τηρήθηκαν οι κανόνες επιλεξιμότητας της Ε.Ε., εάν υπήρξαν ψευδείς δηλώσεις, συγκρούσεις συμφερόντων ή πολιτικές παρεμβάσεις, και αν η έννοια της «ανάπτυξης των παράκτιων περιοχών» χρησιμοποιήθηκε ως πρόσχημα για την έγκριση μη σχετικών έργων.
Όπως επισημαίνει το Ινστιτούτο, η απουσία πλήρους διαφάνειας καθιστά πιθανό το συνολικό ποσό των αμφισβητούμενων χρηματοδοτήσεων να είναι υψηλότερο, την ώρα που ο αλιευτικός κλάδος αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα λόγω της εξάντλησης των ιχθυαποθεμάτων.
Η απάντηση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης
Από την πλευρά του, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων αναφέρει ότι δεν έχει λάβει επίσημη καταγγελία για κακοδιαχείριση. Σύμφωνα με τη θέση του υπουργείου, η χρηματοδότηση εστιατορίων ή τουριστικών καταλυμάτων στο πλαίσιο των εγκεκριμένων όρων των προσκλήσεων για τη διαφοροποίηση της οικονομίας των παράκτιων κοινοτήτων δεν συνιστά απουσία νομιμότητας ή παρατυπία.
Η κατάσταση στον αλιευτικό τομέα
Το ζήτημα αναδεικνύει την ευρύτερη συζήτηση για τη διαχείριση των θαλάσσιων πόρων στην Ελλάδα. Σύμφωνα με στοιχεία του «Αρχιπελάγους», ενώ ο παράκτιος αλιευτικός στόλος έχει συρρικνωθεί από τις 35.000 στις 11.000 γραμμές, η πίεση στα θαλάσσια οικοσυστήματα παραμένει υψηλή, κυρίως λόγω της δραστηριότητας της βιομηχανικής μέσης αλιείας (μηχανότρατες).
Το Ινστιτούτο υπογραμμίζει την ανάγκη διοχέτευσης των ευρωπαϊκών πόρων σε ουσιαστικά μέτρα προστασίας των περιοχών αναπαραγωγής των ψαριών και στη διασφάλιση της βιωσιμότητας της παράκτιας αλιείας.