Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου φαινόταν εδώ και καιρό να οδηγείται προς την απώλεια της εξουσίας, όμως λίγες ώρες πριν από την κάλπη της Τρίτης η μάχη έχει γίνει αμφίρροπη, ενώ οι αντίπαλοί του δεν διαθέτουν πειστικό αφήγημα για το πώς θα κυβερνηθεί η χώρα.
Το ερώτημα είναι αν ο Ισραηλινός πρωθυπουργός θα αποδειχθεί επτάψυχος ή θα ακολουθήσει την τύχη του Αλεξάνταρ Βούτσιτς στη Σερβία. Οι έδρες θα κατανεμηθούν βάσει του συστήματος της απλής αναλογικής, σε πρόσωπα των κομματικών λιστών.
Όπως σημειώνει το Reuters, πρόκειται για τις πρώτες βουλευτικές εκλογές μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, που βύθισε τη Μέση Ανατολή σε αναταραχή και οδήγησε το Ισραήλ σε πόλεμο σε Λίβανο και Γάζα και σε αεροπορικές επιδρομές κατά του Ιράν.
Ο Νετανιάχου
Στην εξουσία για το μεγαλύτερο διάστημα από το 2009, μετά από μια πρώτη θητεία τη δεκαετία του 1990, ο 77χρονος Νετανιάχου είναι «το πρόσωπο του Ισραήλ» στο εξωτερικό και μια βαθιά πολωτική προσωπικότητα στο εσωτερικό.
Οι υποστηρικτές του τον αποκαλούν «Βασιλιά Μπίμπι» και τον θεωρούν τον ισχυρό ηγέτη που χρειάζεται η χώρα σε μια εχθρική περιοχή. Καταζητείται από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για φερόμενα εγκλήματα πολέμου στη Γάζα και δικάζεται στο Ισραήλ για υποθέσεις διαφθοράς, κατηγορίες που απορρίπτει.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν κατακόρυφη πτώση του Λικούντ μετά την 7η Οκτωβρίου, που φθόρισε το προφίλ του ως εγγυητή της ασφάλειας, ενώ οι πολιτικές της κυβέρνησης στη σχέση θρησκείας και κράτους προκάλεσαν δυσαρέσκεια.
Ωστόσο ο Νετανιάχου θεωρείται δεινός πολιτικός επιζών. Έχει δηλώσει ότι, αν νικήσει, θα σχηματίσει «ευρεία εθνική» κυβέρνηση, ενώ σε περίπτωση αδιεξόδου μπορεί να παραμείνει υπηρεσιακός πρωθυπουργός για αρκετούς μήνες.
Οι αντίπαλοι
Ο πιο σοβαρός αντίπαλος είναι ο Γκάντι Άιζενκοτ (66), πρώην αρχηγός του στρατού, που έχασε γιο του στη Γάζα. Προβάλλει την εικόνα «ανθρώπου εκτός κατεστημένου» και «γερακιού» σε θέματα ασφαλείας, με ταπεινή καταγωγή και προσωπικές θυσίες, σε αντίθεση με τις δεκαετίες του Νετανιάχου στην εξουσία και τις εκκρεμείς υποθέσεις διαφθοράς. Ηγείται του νέου κεντρώου κόμματος «Yashar» (Γιασάρ), που σημαίνει «ευθύς» ή «έντιμος».
Ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ (54), δεξιός, πρώην καταδρομέας, πρώην συνεργάτης του Νετανιάχου και εκατομμυριούχος της υψηλής τεχνολογίας, συμμάχησε με τον κεντρώο Γιαΐρ Λαπίντ. Το κόμμα τους λέγεται «Μαζί» και μιλά για επούλωση των τραυμάτων του έθνους. Η συμμαχία τους, παρά τις ιδεολογικές αποστάσεις, είχε εκδιώξει τον Νετανιάχου από την εξουσία το 2021.
Ο Αβίγκντορ Λίμπερμαν (68), πρώην υπουργός Άμυνας και κάποτε στενός σύμμαχος του Νετανιάχου, αποχώρησε από την κυβέρνηση το 2018, κατηγορώντας τον για υπερβολική επιείκεια απέναντι στους ενόπλους της Γάζας, και έκτοτε είναι από τους σφοδρότερους επικριτές του. Το κόμμα του, «Ισραήλ, το Σπίτι μας», στηρίζεται κυρίως στους μετανάστες από την πρώην Σοβιετική Ένωση.
Τέλος, ο πρώην στρατηγός Γιαΐρ Γκολάν (64), που επαινέθηκε για τη διάσωση ανθρώπων σε ένα από τα σημεία της επίθεσης της 7ης Οκτωβρίου, ηγείται των «Δημοκρατικών», κόμματος που προέκυψε από τα απομεινάρια του Εργατικού Κόμματος και του «Μερέτζ».
Στο πλευρό του Νετανιάχου
Ο υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς (46) και ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ (50) έχουν δεχθεί έντονη διεθνή κριτική για τις ακροδεξιές πολιτικές τους απέναντι στους Παλαιστίνιους. Ο Σμότριτς πρωτοστάτησε στην ταχεία επέκταση των οικισμών στη Δυτική Όχθη, ελπίζοντας ότι έτσι θα «θάψει» την ιδέα παλαιστινιακού κράτους.
Ο Μπεν-Γκβιρ, που το 2007 καταδικάστηκε για υποκίνηση ρατσιστικού μίσους κατά των Αράβων, τάσσεται υπέρ της θανατικής ποινής για Παλαιστίνιους μαχητές, της αυστηροποίησης των συνθηκών κράτησης και της διευκόλυνσης της οπλοκατοχής για Ισραηλινούς πολίτες. Και οι δύο έχουν υποστηρίξει την εκδίωξη των Παλαιστινίων από τη Γάζα και τον εποικισμό της από το Ισραήλ.
Ο Νετανιάχου στηρίζεται εδώ και χρόνια σε δύο υπερορθόδοξα κόμματα, τον «Ενωμένο Ιουδαϊσμό της Τορά» και το «Σας». Οι απαιτήσεις τους, με κυριότερη την απαλλαγή της κοινότητάς τους από τη στρατιωτική θητεία, σε συνδυασμό με τη χαμηλή συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό και την εξάρτηση από κρατικά επιδόματα, έχουν εξοργίσει πολλούς Ισραηλινούς, ιδίως σε περίοδο πολέμου.
Οι πιθανοί ρυθμιστές
Κόμματα που δεν ταυτίζονται ξεκάθαρα με καμία πλευρά μπορεί να γείρουν την πλάστιγγα. Μεταξύ αυτών το «Ράαμ» και η «Κοινή Λίστα», που εκπροσωπούν την αραβική μειονότητα (20% του πληθυσμού), ένα νέο δεξιό κόμμα, ο «Λαός του Ισραήλ», και ένα κεντροδεξιό, οι «Εφέδροι». Τα δύο τελευταία δεν έχουν σταθερά ποσοστά στις δημοσκοπήσεις.