Σε μια εκλογική ανατροπή ιστορικών διαστάσεων, ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ο άνθρωπος που κυριάρχησε στην πολιτική σκηνή της Σερβίας για περισσότερο από μία δεκαετία, παραδέχθηκε την ήττα του στις πρόωρες βουλευτικές εκλογές.
Νικητής της αναμέτρησης αναδείχθηκε η «Φοιτητική Λίστα», το πολιτικό όχημα ενός μαζικού νεανικού κινήματος που ηγήθηκε των διαδηλώσεων στη χώρα τα τελευταία δύο χρόνια, σε μια ψηφοφορία που σημείωσε τη υψηλότερη συμμετοχή των τελευταίων τριών δεκαετιών.
Η πολιτική καταιγίδα ξεκίνησε μετά την τραγωδία της 1ης Νοεμβρίου 2024 στο Νόβι Σαντ, όταν δεκαέξι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από την κατάρρευση στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό της πόλης.
Οι φοιτητικές κινητοποιήσεις που ακολούθησαν εξελίχθηκαν γρήγορα σε ένα ευρύτερο κοινωνικό ρεύμα κατά της διαφθοράς, διεκδικώντας την αποκομματικοποίηση των δημοσίων θεσμών και την αποκατάσταση του κράτους δικαίου.
Με επικεφαλής τον καθηγητή Ιατρικής Ηλία Σρδάνοβιτς, το κίνημα κατάφερε να συσπειρώσει πανεπιστημιακούς, γιατρούς και εργαζομένους, παρά τις προσπάθειες της κυβέρνησης να τους υποβαθμίσει ως επικίνδυνους για τη σταθερότητα της χώρας.
Πιεζόμενος από τις οργισμένες διαδηλώσεις στους δρόμους, ο Βούτσιτς παραιτήθηκε από την προεδρία τον Σεπτέμβριο, οδηγώντας τη Σερβία σε πρόωρες κάλπες.
Η πολιτική διαδρομή του Βούτσιτς υπήρξε μακρά και γεμάτη μεταστάσεις. Ξεκίνησε την καριέρα του τη δεκαετία του 1990 από το ακροδεξιό Σερβικό Ριζοσπαστικό Κόμμα του Βόισλαβ Σέσελ, συνδέοντας το όνομά του με σκληρή εθνικιστική ρητορική κατά τη διάρκεια των πολέμων στη Βοσνία.
Το 2008 προχώρησε στην ίδρυση του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS), επιχειρώντας μια στροφή προς το ευρωπαϊκό κατεστημένο.
Από το 2012 ανέλαβε διαδοχικά τα αξιώματα του Αντιπροέδρου, του Πρωθυπουργού και του Προέδρου της χώρας, ενώ παράλληλα διατηρούσε ισορροπίες και στενούς δεσμούς τόσο με την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και με τη Ρωσία, την Κίνα και το Ισραήλ.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι, ενώ ανέβηκε στην εξουσία υποσχόμενος την πάταξη του οργανωμένου εγκλήματος, στην πραγματικότητα εδραίωσε έναν σχεδόν πλήρη έλεγχο στο κρατικό μηχανισμό, τα μέσα ενημέρωσης και τις υπηρεσίες πληροφοριών, περιθωριοποιώντας κάθε κριτική φωνή.
Στον οικονομικό τομέα, η περίοδος της διακυβέρνησής του συνοδεύτηκε από θετικούς δείκτες, καθώς η ανεργία υποχώρησε δραστικά, το ΑΕΠ σχεδόν τριπλασιάστηκε, οι ξένες επενδύσεις σημείωσαν ρεκόρ και κατασκευάστηκε ένα σύγχρονο δίκτυο αυτοκινητοδρόμων.
Ωστόσο, η οικονομική αυτή μεγέθυνση δεν μεταφράστηκε σε ουσιαστική βελτίωση του βιοτικού επιπέδου της πλειοψηφίας των πολιτών.
Απέναντι στην ακρίβεια, το αυξανόμενο δημόσιο χρέος και τη διάβρωση των δημοκρατικών θεσμών, η νεολαία της Σερβίας λειτούργησε ως ο καταλύτης που μετέτρεψε τη συσσωρευμένη κοινωνική οργή σε μια ιστορική εκλογική ανατροπή.