Η αντίληψη που είχαμε επί δεκαετίες για την Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι πλέον αναγκαίο να διευρυνθεί. Η καθαριότητα, η συντήρηση των δρόμων, ο φωτισμός, οι κοινωνικές δομές και η εύρυθμη λειτουργία της πόλης παραμένουν, ασφαλώς, βασικές υποχρεώσεις κάθε δημοτικής αρχής. Σήμερα, όμως, δεν αρκούν. Η οικονομική πραγματικότητα των σύγχρονων αστικών κέντρων δημιουργεί ένα διαφορετικό πεδίο ευθύνης, ιδιαίτερα για εκείνους τους Δήμους που φιλοξενούν σημαντικό αριθμό μεγάλων επιχειρήσεων και οργανισμών. Σε αυτές τις περιοχές, η λειτουργία του Δήμου συνδέεται άμεσα με την οικονομική δραστηριότητα. Καθημερινά μετακινούνται χιλιάδες εργαζόμενοι, πραγματοποιούνται επενδύσεις και δημιουργούνται αυξημένες ανάγκες για μεταφορές, υποδομές, δημόσιο χώρο, ψηφιακές υπηρεσίες και ταχύτερες διοικητικές διαδικασίες.
Ο Δήμος, επομένως, δεν είναι απλώς πάροχος υπηρεσιών προς τον πολίτη. Μπορεί να λειτουργήσει ως ενεργός εταίρος της τοπικής ανάπτυξης, δημιουργώντας ένα περιβάλλον που εξυπηρετεί ταυτόχρονα την κοινωνία, την επιχειρηματικότητα και την ποιότητα ζωής. Για να συμβεί όμως αυτό, υπάρχει μία ουσιαστική προϋπόθεση: η οικονομική αξιοπιστία.
Οικονομική σταθερότητα και αναπτυξιακή δυνατότητα
Η εξυγίανση των οικονομικών ενός Δήμου συχνά παρουσιάζεται ως ένα ζήτημα αριθμών, προϋπολογισμών και λογιστικής διαχείρισης. Στην πράξη, όμως, είναι κάτι πολύ περισσότερο. Αποτελεί βασική προϋπόθεση για την άσκηση μιας σοβαρής αναπτυξιακής πολιτικής. Όσο ένας Δήμος μειώνει τις οικονομικές υποχρεώσεις του, ελέγχει αποτελεσματικότερα τις δαπάνες και βελτιώνει τη δυνατότητα αξιοποίησης χρηματοδοτικών εργαλείων, τόσο ενισχύει την οικονομική του αξιοπιστία. Και μαζί με αυτήν ενισχύεται η ικανότητά του να σχεδιάζει και να χρηματοδοτεί την επόμενη ημέρα.
Η περίπτωση του Αμαρουσίου έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ακριβώς υπό αυτό το πρίσμα. Στα όρια του Δήμου συγκεντρώνεται έντονη επιχειρηματική δραστηριότητα, από τις τηλεπικοινωνίες και τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες μέχρι την υγεία, το λιανικό εμπόριο και ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών. Παράλληλα, κατά τη σημερινή διοίκηση του Δημάρχου Θεόδωρου Αμπατζόγλου, η οικονομική σταθεροποίηση έχει αναδειχθεί σε κεντρική προτεραιότητα. Όπως αναφέρεται στον απολογισμό της δημοτικής αρχής για τη διετία 2024-2025, κατά την προηγούμενη θητεία επιτεύχθηκε μείωση χρεών κατά 45 εκατ. ευρώ, απαλλαγή από πρόστιμα και προσαυξήσεις ύψους 13,5 εκατ. ευρώ και ετήσια εξοικονόμηση 1,5 εκατ. ευρώ μέσω αναδιαπραγμάτευσης παλαιών δανείων, χωρίς νέα δανειακή επιβάρυνση. Το ουσιαστικό αποτέλεσμα τέτοιων παρεμβάσεων δεν αποτυπώνεται μόνο στους οικονομικούς δείκτες. Μια πιο σταθερή οικονομική βάση ενισχύει τις προϋποθέσεις χρηματοοικονομικής αξιοπιστίας και, κυρίως, προσφέρει στον Δήμο μεγαλύτερα περιθώρια για σχεδιασμό και επενδύσεις.
Η επόμενη φάση: ένας Δήμος φιλικός προς την επιχειρηματικότητα
Από τη στιγμή που εξασφαλίζεται η οικονομική σταθερότητα, τίθεται ένα νέο ερώτημα: πώς μπορεί αυτή η αξιοπιστία να μεταφραστεί σε καλύτερη και ταχύτερη διοίκηση; Για έναν Δήμο με τα χαρακτηριστικά του Αμαρουσίου, η πρόκληση είναι να δημιουργήσει ένα ακόμη πιο λειτουργικό πλαίσιο συνεργασίας με την επιχειρηματική κοινότητα.Υπάρχει ήδη μια σημαντική βάση ψηφιακών υπηρεσιών, μέσω των οποίων πολίτες μπορούν να διεκπεραιώνουν διαδικασίες εξ αποστάσεως. Η ίδια φιλοσοφία θα μπορούσε να εξελιχθεί περαιτέρω, με τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου συστήματος εξυπηρέτησης των επιχειρήσεων της πόλης.
Ένα Maroussi Business Office, για παράδειγμα, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κεντρικό σημείο επικοινωνίας των επιχειρήσεων με τις δημοτικές υπηρεσίες. Κάθε αίτημα θα μπορεί να καταγράφεται ψηφιακά και να παρακολουθείται με μεγαλύτερη διαφάνεια ως προς την πορεία του.
Στην ίδια κατεύθυνση, ένας μηχανισμός Fast Track για πιο σύνθετα θέματα, όπως ζητήματα υποδομών, κυκλοφοριακών παρεμβάσεων ή κοινόχρηστων χώρων, θα μπορούσε να συμβάλει ουσιαστικά στη μείωση των χρόνων διεκπεραίωσης. Η έννοια του Fast Track δεν πρέπει να ταυτίζεται με χαλάρωση των κανόνων. Αντίθετα, σημαίνει εφαρμογή των ίδιων κανόνων με καλύτερη οργάνωση και λιγότερες διοικητικές καθυστερήσεις.
Διοίκηση που μετρά και αξιολογεί
Ένα ακόμη βήμα προς έναν σύγχρονο Δήμο είναι η συστηματική αξιοποίηση των δεδομένων. Ένα ολοκληρωμένο Business Intelligence Dashboard θα μπορούσε να δίνει στη δημοτική αρχή μια σαφή και διαρκώς επικαιροποιούμενη εικόνα για τα αιτήματα της επιχειρηματικής κοινότητας, την εξέλιξη των έργων, τις υποδομές, την κυκλοφορία, την καθαριότητα και τους χρόνους ανταπόκρισης των δημοτικών υπηρεσιών. Η μέτρηση δεν είναι αυτοσκοπός. Είναι το εργαλείο που επιτρέπει στη διοίκηση να εντοπίζει καθυστερήσεις, να αξιολογεί την αποτελεσματικότητά της και να παρεμβαίνει εκεί όπου πραγματικά χρειάζεται. Παράλληλα, η συνεργασία ανάμεσα στον Δήμο και στις επιχειρήσεις δεν πρέπει να είναι μονομερής. Η πόλη διευκολύνει την οικονομική δραστηριότητα, αλλά και η επιχειρηματική κοινότητα μπορεί να συνεισφέρει ουσιαστικά στην πόλη.
Ένα οργανωμένο Corporate Partnership Program θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα σταθερό πλαίσιο κοινωνικής ανταπόδοσης, κινητοποιώντας επιχειρήσεις για πρωτοβουλίες που αφορούν σχολεία, χώρους πρασίνου, αστικές αναπλάσεις ή δράσεις ψηφιακής εκπαίδευσης. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται μια σχέση αμοιβαίου οφέλους. Ένα αποτελεσματικότερο δημοτικό περιβάλλον ενισχύει την οικονομική δραστηριότητα και, ταυτόχρονα, ένα μέρος της αξίας που δημιουργείται επιστρέφει στην ίδια την τοπική κοινωνία.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση ως παράγοντας ανταγωνιστικότητας
Ίσως αυτή να είναι μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τους Δήμους με έντονη επιχειρηματική παρουσία τα επόμενα χρόνια. Η επιτυχία μιας δημοτικής αρχής δεν θα πρέπει να αποτιμάται αποκλειστικά από το πόσο σωστά διαχειρίζεται τα οικονομικά της. Θα πρέπει να αξιολογείται και από την ικανότητά της να μετατρέπει τη δημοσιονομική σταθερότητα σε καλύτερες υποδομές, ταχύτερες υπηρεσίες, περισσότερες επενδυτικές δυνατότητες, καινοτομία και, τελικά, υψηλότερη ποιότητα ζωής.
Σε αυτή τη διαδρομή, το Μαρούσι διαθέτει ένα ουσιαστικό πλεονέκτημα. Δεν χρειάζεται να ξεκινήσει από την αρχή. Η οικονομική εξυγίανση και η διοικητική δουλειά των τελευταίων ετών μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για ένα πιο φιλόδοξο αναπτυξιακό μοντέλο. Αυτό ακριβώς μπορεί να αποτελέσει και ένα χρήσιμο υπόδειγμα για άλλους Δήμους της χώρας στους οποίους συγκεντρώνεται σημαντική επιχειρηματική δραστηριότητα. Διότι η χρηστή οικονομική διαχείριση δεν αποτελεί τον τελικό στόχο. Αποτελεί την αφετηρία.
Το πραγματικό ζητούμενο είναι ο οικονομικός δυναμισμός που αναπτύσσεται μέσα στα όρια μιας πόλης να μετατρέπεται σε καλύτερες υπηρεσίες, περισσότερες ευκαιρίες, σύγχρονες υποδομές και μεγαλύτερη αξία για τους κατοίκους της.
*Ο Νικόλαος Γεωργικόπουλος είναι Καθηγητής στο Rutgers Business School, USA. Πρόεδρος Επιτροπής στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (ΕΑΤ). Σύμβουλος Αναπτυξιακής Πολιτικής της Δημάρχου Πεντέλης και Συνεργάτης του Δημάρχου Αμαρουσίου.