Εντείνονται οι στρατιωτικές προετοιμασίες της Βρετανίας και της Γαλλίας για την ανάπτυξη πολυεθνικής δύναμης στην Ουκρανία, σε περίπτωση συμφωνίας για τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Περίπου 2.800 στρατιωτικοί από 11 χώρες θα συμμετάσχουν σε μεγάλη άσκηση στην Πολωνία, από τις 9 έως τις 22 Νοεμβρίου, με στόχο τη δοκιμή της επιχειρησιακής ετοιμότητας μιας μελλοντικής αποστολής. Οι σχεδιασμοί προβλέπουν ότι τα ευρωπαϊκά στρατεύματα θα έχουν τη δυνατότητα να απαντούν στρατιωτικά εάν δεχθούν επίθεση από ρωσικές δυνάμεις.
Η άσκηση, με την ονομασία «Koalicja», αποτελεί μέρος της προετοιμασίας για τη συγκρότηση της Πολυεθνικής Δύναμης για την Ουκρανία (Multi National Force – Ukraine, MNF-U), η οποία προορίζεται να αναπτυχθεί μετά από ενδεχόμενη συμφωνία τερματισμού του πολέμου.
Οι συμμετέχουσες χώρες επιδιώκουν να δοκιμάσουν στην πράξη την ταχεία μετακίνηση στρατευμάτων, την προστασία και τον ανεφοδιασμό τους, καθώς και τον συντονισμό διαφορετικών εθνικών στρατιωτικών μονάδων.
Τα σχετικά σχέδια είχαν παρουσιαστεί από ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ήδη από το προηγούμενο έτος, στο πλαίσιο των εγγυήσεων ασφαλείας που προτείνονται για την Ουκρανία μετά τον πόλεμο.
Δυνατότητα στρατιωτικής απάντησης σε ρωσικές επιθέσεις
Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν οι κανόνες εμπλοκής που θα ισχύουν για τα ευρωπαϊκά στρατεύματα σε περίπτωση ανάπτυξής τους στο ουκρανικό έδαφος.
Σύμφωνα με δυτικούς αξιωματούχους, η αποστολή θα έχει αμυντικό χαρακτήρα και δεν θα αναλαμβάνει επιθετικές επιχειρήσεις, καθήκοντα ειρηνευτικής δύναμης ή την επιτήρηση ενδεχόμενης κατάπαυσης του πυρός.
Ωστόσο, οι στρατιωτικές μονάδες θα διατηρούν το δικαίωμα χρήσης όπλων για την προστασία τους.
«Προφανώς θα προστατεύσουμε τις δυνάμεις μας απέναντι σε οποιαδήποτε επιθετική ενέργεια», ανέφερε αξιωματούχος που γνωρίζει τους σχεδιασμούς, διευκρινίζοντας ότι οποιαδήποτε αντίδραση θα περιορίζεται στην άμυνα.
Οι κανόνες εμπλοκής θα επιτρέπουν, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, την αντιμετώπιση ακόμη και επιθέσεων με ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Το ενδεχόμενο άμεσης ένοπλης αντιπαράθεσης μεταξύ ρωσικών και ευρωπαϊκών στρατευμάτων δημιουργεί, πάντως, σοβαρά ερωτήματα για τον κίνδυνο ευρύτερης στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Η Μόσχα έχει επανειλημμένα απορρίψει την προοπτική παρουσίας ξένων στρατευμάτων στην Ουκρανία, ενώ ο Βλαντίμιρ Πούτιν είχε προειδοποιήσει πέρυσι ότι τέτοιες δυνάμεις θα αποτελούσαν «νόμιμους στόχους».
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις υποστηρίζουν ότι οι μονάδες δεν πρόκειται να αναπτυχθούν κοντά στη γραμμή του μετώπου, αλλά σε περιοχές όπου θα μπορούν να συμβάλουν στην ασφάλεια και στην ανασυγκρότηση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων.
Ευρωπαϊκή δύναμη χωρίς εξάρτηση από τις ΗΠΑ και το Starlink
Βασική επιδίωξη των σχεδιαστών της αποστολής είναι η λειτουργία της πολυεθνικής δύναμης σχεδόν αποκλειστικά με ευρωπαϊκά στρατιωτικά και τεχνολογικά μέσα.
Στο πλαίσιο αυτό, επιδιώκεται να αποφευχθεί η εξάρτηση από αμερικανικά συστήματα επικοινωνιών, συμπεριλαμβανομένου του δορυφορικού δικτύου Starlink του Έλον Μασκ.
«Δεν εξαρτόμαστε από αμερικανικά συστήματα», δήλωσε δυτικός αξιωματούχος, απαντώντας σε ερώτηση για το ενδεχόμενο χρήσης του Starlink.
Η επιλογή αυτή συνδέεται με την αυξανόμενη αβεβαιότητα στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες σχετικά με τη συνέχιση της αμερικανικής στρατιωτικής υποστήριξης προς την Ουκρανία.
Τον περασμένο μήνα, οι Ηνωμένες Πολιτείες περιόρισαν αιφνιδιαστικά, για περίπου δέκα ημέρες, τη χρήση του στρατιωτικού δορυφορικού συστήματος Starshield από την Ουκρανία, επηρεάζοντας επιχειρήσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών μέσης εμβέλειας.
Παράλληλα, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν προτίθεται να δεσμεύσει αμερικανικά στρατεύματα για μια μελλοντική αποστολή στην Ουκρανία, ακόμη και εάν επιτευχθεί συμφωνία κατάπαυσης του πυρός.
Η υπό συγκρότηση δύναμη σχεδιάζεται να λειτουργεί εκτός της διοικητικής δομής του ΝΑΤΟ, ανεξάρτητα από τη Συμμαχία.
Άσκηση στην Πολωνία με 2.800 στρατιωτικούς από 11 χώρες
Στην άσκηση «Koalicja», που θα διεξαχθεί στην Πολωνία από τις 9 έως τις 22 Νοεμβρίου, θα συμμετάσχουν στρατιωτικές μονάδες από τη Βρετανία, τη Γαλλία, την Πολωνία, τη Γερμανία, το Βέλγιο, την Εσθονία, τη Λιθουανία, την Ολλανδία, την Ισπανία, τη Σουηδία και την Τουρκία.
Η Γαλλία θα διαθέσει περίπου 1.500 στρατιωτικούς από την 1η Μεραρχία της.
Η βρετανική συμμετοχή θα περιλαμβάνει 300 στρατιώτες της 7ης Ελαφράς Μηχανοκίνητης Ταξιαρχίας, καθώς και δύο μαχητικά αεροσκάφη Eurofighter Typhoon της Βασιλικής Πολεμικής Αεροπορίας (RAF).
Οι ασκήσεις θα καλύπτουν επιχειρήσεις σε ξηρά, θάλασσα και αέρα, με έμφαση στη διοίκηση, στον επιχειρησιακό συντονισμό, στις επικοινωνίες και στην υποστήριξη των στρατιωτικών μονάδων.
Ο ρόλος της Τουρκίας στη Μαύρη Θάλασσα
Σημαντική θέση στους σχεδιασμούς κατέχει η Τουρκία, η οποία έχει συμφωνήσει να αναλάβει την ηγεσία της ναυτικής συνιστώσας της αποστολής.
Ένας από τους μακροπρόθεσμους στόχους είναι η εκκαθάριση θαλάσσιων ναρκών στη Μαύρη Θάλασσα, ώστε να αποκατασταθούν οι συνθήκες ασφαλούς εμπορικής ναυσιπλοΐας.
Η αποστολή αυτή συνδέεται και με τη δυνατότητα απρόσκοπτης μεταφοράς ουκρανικών σιτηρών μέσω των θαλάσσιων εμπορικών οδών.
Παράλληλα, προβλέπεται ότι μαχητικά αεροσκάφη θα μπορούν να πραγματοποιούν αποστολές περιπολίας και προστασίας του εναέριου χώρου, συμβάλλοντας στην επαναλειτουργία των ουκρανικών εμπορικών αεροδρομίων, όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες ασφαλείας.
Βρετανία: «Πραγματική δύναμη, όχι υποθετικό σχέδιο»
Η βρετανική κυβέρνηση παρουσιάζει την άσκηση ως απόδειξη ότι οι προετοιμασίες για μια μελλοντική στρατιωτική παρουσία στην Ουκρανία έχουν περάσει από το επίπεδο των πολιτικών διακηρύξεων στον επιχειρησιακό σχεδιασμό.
Ο Βρετανός υπουργός Άμυνας Γουές Στρίτινγκ δήλωσε ότι η Βρετανία, η Γαλλία και οι σύμμαχοί τους προετοιμάζονται για την επόμενη ημέρα του πολέμου.
«Δεν πρόκειται για ένα υποθετικό σχέδιο, αλλά για μια πραγματική δύναμη, έτοιμη να βοηθήσει την Ουκρανία μόλις σταματήσουν οι μάχες», ανέφερε.
Από την πλευρά του, ο αντιστράτηγος Τομ Μπέιτμαν, Βρετανός διοικητής της Πολυεθνικής Δύναμης για την Ουκρανία, χαρακτήρισε την άσκηση σημαντικό βήμα για τη μετατροπή των πολιτικών δεσμεύσεων σε πραγματική στρατιωτική ετοιμότητα.
Όπως υποστήριξε, οι συμμετέχουσες χώρες επιδιώκουν να αποδείξουν ότι μπορούν να αναπτύξουν γρήγορα μια αξιόπιστη δύναμη και να εξασφαλίσουν τη μακροχρόνια επιχειρησιακή υποστήριξή της.
Βασική αποστολή της θα είναι επίσης η ανασυγκρότηση και ενίσχυση του ουκρανικού στρατού μετά τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
Ανοιχτά ζητήματα για το μέγεθος της δύναμης και την αντίδραση της Μόσχας
Παρά τις προετοιμασίες, παραμένουν αναπάντητα ερωτήματα για το τελικό μέγεθος της αποστολής, τη σύνθεση των δυνάμεων και τις ακριβείς αρμοδιότητές τους.
Στρατιωτικοί αναλυτές έχουν εκτιμήσει ότι ενδέχεται να απαιτηθούν δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες για την παροχή ουσιαστικών εγγυήσεων ασφαλείας στην Ουκρανία.
Ωστόσο, οι κυβερνήσεις που συμμετέχουν στον σχεδιασμό δεν έχουν ακόμη οριστικοποιήσει τις εθνικές συνεισφορές τους, καθώς αυτές θα εξαρτηθούν από τους όρους ενδεχόμενης συμφωνίας και τις πολιτικές αποφάσεις κάθε χώρας.
Αδιευκρίνιστος παραμένει και ο ρόλος των ευρωπαϊκών δυνάμεων στην εκπαίδευση των Ουκρανών στρατιωτικών, οι οποίοι έχουν ήδη αποκτήσει σημαντική εμπειρία στο πεδίο των επιχειρήσεων, ιδιαίτερα στη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Την ίδια στιγμή, οι διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου δεν έχουν οδηγήσει σε ουσιαστική συμφωνία, ενώ συνεχίζονται τα πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές και από τις δύο πλευρές.
Η Ρωσία εξακολουθεί να αντιτίθεται στην ανάπτυξη δυτικών στρατευμάτων στην Ουκρανία, γεγονός που καθιστά την προοπτική μιας τέτοιας αποστολής ιδιαίτερα ευαίσθητη.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η άσκηση στην Πολωνία αναδεικνύει την πρόθεση ευρωπαϊκών κυβερνήσεων να προετοιμάσουν μια στρατιωτική παρουσία στην Ουκρανία χωρίς άμεση αμερικανική συμμετοχή, παρά τους σοβαρούς κινδύνους που θα μπορούσε να προκαλέσει ενδεχόμενη αντιπαράθεση με ρωσικές δυνάμεις.