Η γεωπολιτική ισορροπία γύρω από τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές μεταβάλλεται δραματικά, καθώς το Ιράν έχει επιβάλει ένα αυστηρό σύστημα ελέγχου και έγκρισης για τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, μετατρέποντας την Τεχεράνη σε βασικό ρυθμιστή ενός από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα στον κόσμο.
Στο επίκεντρο της κρίσης βρίσκεται η αγορά των λιπασμάτων, ένα αγαθό ουσιαστικά «αόρατο» για το ευρύ κοινό σε περιόδους ομαλότητας, το οποίο όμως σήμερα μετατρέπεται σε ζήτημα εθνικής ασφάλειας.
Στην πεντάδα των ευρωπαϊκών χωρών που θεωρούνται περισσότερο εκτεθειμένες απέναντι σε μια νέα ενεργειακή κρίση κατατάσσει την Ελλάδα ο οίκος αξιολόγησης Fitch.
Στην επιστολή της, η Μελόνι ζητά την επέκταση της «εθνικής ρήτρας διαφυγής» (national escape clause) —η οποία σήμερα επιτρέπει δημοσιονομικές παρεκκλίσεις αποκλειστικά για αμυντικές δαπάνες μέσω του μηχανισμού SAFE— ώστε να καλύψει και τα μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής ακρίβειας.
Σύμφωνα με αποκλειστικά στοιχεία έρευνας του Πανεπιστημίου Brown που δημοσίευσαν οι Financial Times, οι Αμερικανοί καταναλωτές έχουν επιβαρυνθεί με περισσότερα από 41,5 δισεκατομμύρια δολάρια επιπλέον για βενζίνη και ντίζελ από την έναρξη του πολέμου. Το ποσό αυτό μεταφράζεται σε περίπου 316 δολάρια ανά νοικοκυριό.
Οι ιρανικές επιθέσεις και η διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ έχουν προκαλέσει σοβαρό πλήγμα στην οικονομία του Κατάρ, παραλύοντας τις ζωτικής σημασίας εξαγωγές φυσικού αερίου και ανατρέποντας το αναπτυξιακό μοντέλο πάνω στο οποίο στηρίχθηκε η χώρα τις τελευταίες δεκαετίες.
Μια νέα, βαθιά ενεργειακή κρίση αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν και το συνακόλουθο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχουν προκαλέσει κατακόρυφη αύξηση στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.
Νέες ενδείξεις πιθανής επαναπροσέγγισης ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κούβα καταγράφηκαν την Πέμπτη, καθώς αμερικανικό κυβερνητικό αεροσκάφος εθεάθη να αναχωρεί από το διεθνές αεροδρόμιο «Χοσέ Μαρτί» της Αβάνας, λίγες ημέρες μετά τη δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι οι δύο χώρες «πρόκειται να συνομιλήσουν».
Ο υπουργός Ενέργειας, Βισέντε ντε λα Ο Λέβι, χαρακτήρισε την κατάσταση εξαιρετικά κρίσιμη και τεταμένη, επισημαίνοντας ότι η παραγωγή στηρίζεται αποκλειστικά σε περιορισμένες ποσότητες εγχώριου φυσικού αερίου.
Οι επιθέσεις σε διυλιστήρια που συνδέονται με τους πολέμους στο Ιράν και την Ουκρανία έχουν θέσει εκτός λειτουργίας σχεδόν το 9% της παγκόσμιας δυναμικότητας διύλισης πετρελαίου.
Εκπρόσωπος του ιρανικού στρατού δήλωσε σήμερα ότι ο έλεγχος του Στενού του Ορμούζ από την Τεχεράνη θα μπορούσε να αποφέρει σημαντικά οικονομικά και γεωπολιτικά οφέλη για το Ιράν, εν μέσω της συνεχιζόμενης έντασης στη Μέση Ανατολή.
Σοβαρή προειδοποίηση για τις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές απηύθυνε ο επικεφαλής της σαουδαραβικής Aramco, Αμίν Νάσερ, εκτιμώντας ότι οι επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να διαρκέσουν για χρόνια και ότι η πλήρης ομαλοποίηση της αγοράς πετρελαίου μπορεί να μην επιτευχθεί πριν από το 2027.
Η άνοδος των τιμών της ενέργειας, η αστάθεια στις αγορές και η γεωπολιτική αβεβαιότητα δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες για εταιρείες που παραδοσιακά επωφελούνται σε περιόδους κρίσεων και συγκρούσεων, σύμφωνα με ανάλυση του BBC.
Η οικονομική ασφάλεια της Ιαπωνίας εισέρχεται σε μια νέα, πιο σύνθετη φάση, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν αναδεικνύει τις δομικές αδυναμίες του μοντέλου της.
Η απόφαση αυτή έρχεται ως απάντηση στην αυξανόμενη αστάθεια στη Μέση Ανατολή, με στόχο να προστατευθεί η χώρα από πιθανούς κλυδωνισμούς στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα που θα μπορούσαν να προκαλέσουν ελλείψεις ή εκτόξευση τιμών.
Όπως τόνισε χαρακτηριστικά, μέσα σε μόλις 44 ημέρες από την έναρξη του πολέμου, η ΕΕ είδε το κόστος εισαγωγής ορυκτών καυσίμων να εκτοξεύεται κατά 22 δισεκατομμύρια ευρώ.
Ενώ η παγκόσμια προσοχή εστιάζεται στις τιμές των καυσίμων λόγω του πολέμου με το Ιράν, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται αντιμέτωπες με έναν εξίσου σοβαρό αλλά λιγότερο ορατό κίνδυνο: τη δραστική μείωση των κεφαλαίων από τα κρατικά επενδυτικά ταμεία (SWF) των χωρών του Κόλπου.
Καθώς οι αεροπορικές εταιρείες αρχίζουν να καθηλώνουν αεροσκάφη και ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούν τους πολίτες να περιορίσουν τις μετακινήσεις τους, η προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αποτρέψει ελλείψεις ενέργειας λόγω του πολέμου στο Ιράν προσκρούει σε ένα σοβαρό τεχνικό εμπόδιο: την αδυναμία ακριβούς αποτύπωσης των διαθέσιμων αποθεμάτων καυσίμων.
Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται η Αθήνα, όπου υφυπουργοί Οικονομικών των «27» συνεδριάζουν για να βρουν αναχώματα στην κρίση, ενώ ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, από κοινού με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, απηύθυναν έκκληση για «αφύπνιση» της Ευρώπης.
