Στις 26 Ιουλίου 1822 ξεκίνησε η Μάχη στα Δερβενάκια της Πελοποννήσου, όπου οι Ελληνικές δυνάμεις, υπό την ηγεσία του Στρατηγού Θεοδώρου Κολοκοτρώνη, κατανίκησαν τις Οθωμανικές (τουρκικές) δυνάμεις του Δράμαλη Πασά, μία νίκη που έμεινε στην ιστορία ως «η σφαγή του Δράμαλη».
Μία τεράστιας σημασίας ελληνική επιτυχία που ήλθε τη στιγμή κατά την οποία είχαν αποτύχει όλες οι οθωμανικές προσπάθειες να συντρίψουν την Επανάσταση το πρώτο, κρίσιμο, έτος του Αγώνα, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα να συγκροτήσουν στη Λάρισα ένα ισχυρότατο εκστρατευτικό σώμα, αποτελούμενο από 30.000 πεζούς και 5.000 ιππείς υπό την αρχηγία του Μαχμούτ πασά (Δράμαλη), με αντικειμενικό σκοπό να εκστρατεύσει στην Πελοπόννησο και να καταπνίξει τους επαναστατημένους Έλληνες, επαναφέροντας «την τάξη και την ηρεμία» (κατά τους Οθωμανούς) στην περιοχή.
Η προαναφερθείσα ισχυρότατη δύναμη τακτικού στρατού ξεκίνησε από τη Λάρισα προς την Πελοπόννησο, μέσω Ανατολικής Στερεάς, λεηλατώντας τα πάντα στο δρόμο τους, χωρίς να συναντήσουν κάποια σοβαρή αντίσταση.
Εισερχόμενοι στην Πελοπόννησο, καταλαμβάνουν διαδοχικώς την Κόρινθο και το Άργος (εκτός του κάστρου της πόλεως). Οι Έλληνες, υπό την ηγεσία του Θ. Κολοκοτρώνη, ακολουθούν τακτική «καμμένης γης», καταστρέφοντας τα πάντα (σπαρτά, ζωοτροφές και γεννήματα», ώστε να δημιουργηθούν σοβαρά εφοδιαστικής φύσεως προβλήματα στην πολυάριθμη στρατιά του Δράμαλη, ο οποίος μακριά από τη βάση τους δεν θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί τις διαθέσιμες τοπικές πηγές ανεφοδιασμού.
Επόμενος στόχος του Δράμαλη είναι η Τρίπολη, η πρωτεύουσα και το κέντρο της Πελοποννήσου, όμως αυτός δεν επιθυμεί να προχωρήσει, αν προηγουμένως δεν καταλάβει το κάστρο του Άργους, προκειμένου να μην αφήσει ελληνική εστία αντιστάσεως στα νώτα του. Όταν όμως διαπιστώνει τα σοβαρά εφοδιαστικά του προβλήματα, εξαιτίας της ευφυούς τακτικής του Κολοκοτρώνη, και βλέποντας τα διαθέσιμα αποθέματα τροφών για ανθρώπους και ζώα να εξαντλούνται, τότε αποφασίζει να επιστρέψει στην Κόρινθο.
Τότε, για αντιπερισπασμό, ο Δράμαλης διαδίδει ότι κατευθύνεται προς Τρίπολη, όμως ο Κολοκοτρώνης όχι μόνον δεν παρασύρεται, αλλά προβλέποντας ότι ο Δράμαλης θα κινηθεί μέσω των κακοτράχαλων στενών των Δερβενακίων, που δέσποζαν στον τότε δρόμο Άργους – Κορίνθου, φροντίζει να τοποθετήσει τους πιο εκλεκτούς οπλαρχηγούς στα επίκαιρα σημεία, ιδίως στον Άγιο Σώστη και το Αγιονόρι. Η κατάσταση στην καταπονημένη οθωμανική στρατιά ολοένα και επιδεινώνεται από την πείνα, τη δίψα, που κατακαλόκαιρο, δημιουργούν τραγικές συνθήκες στο στράτευμα.
Στις 26 Ιουλίου 1822, στα στενά του Αγίου Σώστη, η εμπροσθοφυλακή των Οθωμανών έρχεται σε επαφή με τους ενεδρεύοντες εκεί Έλληνες και υφίσταται συντριπτική ήττα, ενώ, δύο μέρες αργότερα, στις 28 Ιουλίου, το κυρίως σώμα των Οθωμανών υφίσταται νέα πανωλεθρία, αυτή τη φορά στα στενά του Αγιονορίου.
Περίπου 6.000 άνδρες, τα υπολείμματα της άλλοτε κραταιάς Οθωμανικής στρατιάς, διαλύονται και φτάνουν στην Κόρινθο κακήν – κακώς, ενώ ο ίδιος Δράμαλης μετά από τρεις μήνες θα πεθάνει από τη στεναχώρια του.
Η συντριπτική ήττα του Δράμαλη στα Δερβενάκια είχε ως αποτέλεσμα μέχρι το τέλος της Επαναστάσεως η Οθωμανική αυτοκρατορία να μην ξαναεπιχειρήσει ποτέ να αποστείλει στρατό εναντίον των επαναστατημένων Ελλήνων τόσο πολυάριθμο και καλά οργανωμένο.
Αυτή η μεγάλη νίκη των Ελλήνων, η πιο σημαντική ίσως της Επαναστάσεως σε τακτικό επίπεδο, έχει έναν πρωτεργάτη. Τον Στρατηγό Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, χάρη στην ευφυΐα και το στρατηγικό του σχέδιο του οποίου επετεύχθη η μεγάλη νίκη. Είχε όμως και πολλούς άλλου πρωταγωνιστές «επί του πεδίου», όπως τους άξιους συμπαραστάτες του, τον Παπαφλέσσα, τον Πρίγκηπα Δημήτριο Υψηλάντη και ιδίως τον Νικήτα Σταματελόπουλο, ο οποίος έκτοτε θα λάβει το προσωνύμιο «Τουρκοφάγος» εξ αιτίας της απαράμιλλης ανδρείας του και του μεγάλου αριθμού των Οθωμανών που σκότωσε στο πεδίο της μάχης με το γιαταγάνι του.