Στις 30 Ιουλίου 1920, στο Παρίσι, στο σιδηροδρομικό σταθμό της Λυών, (Gare de Lyon) γίνεται απόπειρα δολοφονίας του Ελευθερίου Βενιζέλου από δύο αντιφρονούντες Έλληνες απότακτους αξιωματικούς, δύο μόλις μέρες μετά την θριαμβευτική για τον ίδιο και την Ελλάδα, υπογραφή από μέρους του της Συνθήκης Ειρήνης των Σεβρών, και ενώ ο Ελληνικός Στρατός πολεμούσε στη Μικρά Ασία.
Την επομένη, 31 Ιουλίου 1920, στην Αθήνα, στο άκουσμα της προαναφερθείσας δολοφονικής απόπειρας κατά του Ελ. Βενιζέλου και του ελαφρού τραυματισμού του στο χέρι, ξεσπά πογκρόμ από τους φανατικούς Βενιζελικούς εναντίον των αντιπολιτευόμενων και κυρίως των βασιλικών, με αποκορύφωμα τη δολοφονία του μετριοπαθούς βασιλικού Ίωνος Δραγούμη από παραστρατιωτικούς βενιζελικούς, των λεγόμενων «Δημοκρατικών Ταγμάτων Ασφαλείας», πιο γνωστών ως «Γρυπαραίων», από το όνομα του επικεφαλής τους Γρυπάρη.
Ας δούμε τα δραματικά αυτά γεγονότα διεξοδικώς
Στις 30 Ιουλίου 1920, στο σιδηροδρομικό σταθμό της Λυών στο Παρίσι, και λίγη ώρα πριν ο θριαμβευτής, ένεκα της προ διημέρου υπογραφής της Συνθήκης των Σεβρών. Ελ. Βενιζέλος επιβιβαστεί στο «Οριάν Εξπρές» για να επιστρέψει στην Αθήνα, περίπου στις 20:30 ώρα Γαλλίας, δύο απότακτοι βασιλικοί στρατιωτικοί, οι Γεώργιος Κυριάκης και Απόστολος Τσερέπης, επιχειρούν να τον δολοφονήσουν, πυροβολώντας εναντίον του 10 φορές!
Πολύ τυχερός ο Βενιζέλος, καθώς από τις 10 βολίδες των περιστρόφων των δύο επίδοξων δολοφόνων του, τραυματίζεται από μία βολίδα ελαφρά στο χέρι! Αμέσως κινητοποιούνται οι γαλλικές αρχές και ο τραυματισμένος Βενιζέλος οδηγείται αμέσως σε κλινική του Παρισιού για νοσηλεία, ενώ οι δύο υποψήφιοι δολοφόνοι του συλλαμβάνονται αμέσως από τη γαλλική αστυνομία και οδηγούνται στο τμήμα για ανάκριση.
Τα γεγονότα αυτά είχαν ως αποτέλεσμα να μην πραγματοποιηθεί η προγραμματισμένη επιστροφή του Βενιζέλου στην Ελλάδα, στην οποία φτάνει την επομένη, 31 Ιουλίου, η είδηση της απόπειρας δολοφονίας και του τραυματισμού του Βενιζέλου, που κάποιοι εκ των εδώ βενιζελικών κατάλαβαν ως «επιτυχή», δηλαδή ότι ο Βενιζέλος είχε σκοτωθεί, με αποτέλεσμα να προκληθούν σε όλη την Ελλάδα, με επίκεντρο την Αθήνα, γενικευμένες ταραχές μεταξύ βενιζελικών και βασιλικών.
Στο πογκρόμ των βασιλικών που ακολουθεί από τους βενιζελικούς, καταστρέφονται γραφεία αντιπολιτευόμενων εφημερίδων, μεταξύ των οποίων και της «Καθημερινής», ενώ συλλαμβάνονται οι εκδότες και οι διευθυντές των βασιλικών εφημερίδων, καταστρέφονται οικίες και καταστήματα επιφανών βασιλικών, το θέατρο της μεγάλης ηθοποιού Μαρίκας Κοτοπούλη κλπ. Οι ταραχές αυτές κορυφώνονται με τη σύλληψη και εν ψυχρώ εκτέλεση του εξέχοντος αντιβενιζελικού πολιτικού Ίωνος Δραγούμη στις 31 του μηνός, ο οποίος είχε δεσμό και ήταν ζευγάρι με την Κοτοπούλη.
Όταν έγιναν γνωστές οι βιαιοπραγίες των βενιζελικών εναντίον των βασιλικών και η καταστροφή του θεάτρου «Κοτοπούλη» στην Αθήνα, ο Δραγούμης, παρά την προτροπή της ερωμένης του Μ.Κοτοπούλη, έφυγε από το σπίτι του στην Κηφισιά με το αυτοκίνητό του κατευθυνόμενος προς το κέντρο της πρωτεύουσας, καθώς βιαζόταν να κλείσει την ύλη του περιοδικού του «Πολιτική Επιθεώρησις», που θα κυκλοφορούσε την επομένη 1η Αυγούστου 1920.
Μόλις ο Ι.Δραγούμης έφτασε με το αυτοκίνητό του στον κόμβο Αμπελοκήπων, στο ύψος της βίλας «Θων», περίπου στις 15:00, άνδρες των «Δημοκρατικών Ταγμάτων Ασφαλείας», που είχαν στήσει μπλόκο εκεί, το σταμάτησαν και κατέβασαν με τη βία τον οδηγό του.
Μετά από επιτόπιες διαβουλεύσεις με το στενότατο συνεργάτη του Ελ. Βενιζέλου, τον Εμμανουήλ Μπενάκη και τον Διοικητή του Δημοκρατικού Τάγματος Ασφαλείας Παύλο Γύπαρη, ο Δραγούμης οδηγήθηκε πεζός σε άγνωστο μέρος, με τη συνοδεία στρατιωτικού αποσπάσματος «Γρυπαραίων». Συμφώνως με τη μαρτυρία αυτόπτη μάρτυρος, περίπου στις 16:00, στη γωνία των οδών Βασιλίσσης Σοφίας (τότε Κηφισίας) και Παπαδιαμαντοπούλου, ο Δραγούμης έπεσε νεκρός από εν ψυχρώ πυροβολισμούς των παρακρατικών.
Η κηδεία του Δραγούμη πραγματοποιήθηκε την επομένη μέσα σε τεταμένη ατμόσφαιρα, όπως ήταν φυσικό, αλλά τις επόμενες μέρες τα πνεύματα ηρέμησαν.
Στις 17 Αυγούστου 1920, ο Ελ. Βενιζέλος φτάνει στον Πειραιά, επιβαίνων του ευδρόμου «Γ.ΑΒΕΡΩΦ», όπου έτυχε αποθεωτικής υποδοχής από τους φανατικούς οπαδούς του.
Στις 25 Αυγούστου 1920, η Βουλή των Ελλήνω, η επονομαζόμενη και «Βουλή των Λαζάρων», τον ανακήρυξε με ψήφισμά της σε «Ευεργέτη και Σωτήρα της Πατρίδος», ενώ την επομένη – 26 Αυγούστου 1920 – συζητήθηκε η δολοφονία του Ίωνος Δραγούμη. Τότε υπήρξαν και «συγγνώμες» από πλευράς της κυβερνήσεως των Φιλελευθέρων, αναγνωρίζοντας έτσι και την «πολιτική ευθύνη», όπως θα λέγαμε σήμερα, της απεχθούς αυτής ενεργείας.
Στις 14 Σεπτεμβρίου 1920 γιορτάστηκε με μεγάλη λαμπρότητα στο Παναθηναϊκό Στάδιο η υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών. Τότε, ο Ελ. Βενιζέλος, επωφελούμενος της συγκεκριμένης χρονικής συγκυρίας και της μεγάλης του δημοτικότητος, προκήρυξε – προς γενική έκπληξη των πάντων – εκλογές για τις 1 Νοεμβρίου 1920, και ενώ η Μικρασιατική εκστρατεία βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη, τις οποίες – ως γνωστόν – έχασε πανηγυρικώς!
Αξίζει να σημειωθεί ότι κάποιοι εκ των δραστών και των δύο αυτών θλιβερών συμβάντων, της απόπειρας δολοφονίας του Ελ.Βενιζέλου και της εν ψυχρώ δολοφονίας του Ι.Δραγούμη, δικάσθηκαν και καταδικάσθηκαν πολύ αργότερα. (χρονολογικά στοιχεία έχουν αντληθεί από το www.sansimera.gr )