Η Σαουδική Αραβία βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις πιο κρίσιμες αποφάσεις των τελευταίων ετών, καθώς η σύγκρουση που ακολούθησε τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου απειλεί να επεκταθεί σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με ανάλυση του BBC.
Μέχρι σήμερα, το Ριάντ είχε επιλέξει να διατηρήσει αποστάσεις από τις εχθροπραξίες, επιδιώκοντας να προστατεύσει τη σταθερότητα και τις οικονομικές του προτεραιότητες. Ωστόσο, η στάση αυτή φαίνεται να μεταβάλλεται, καθώς οι σαουδαραβικές αρχές εκτιμούν ότι πλέον δέχονται επιθέσεις από πολλαπλά μέτωπα.
Στο πλαίσιο αυτό, η Σαουδική Αραβία συμμετείχε αυτή την εβδομάδα, μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες, σε αεροπορικά πλήγματα κατά φιλοϊρανικών πολιτοφυλακών στο Ιράκ, τις οποίες κατηγορεί για επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον σαουδαραβικών στόχων.
Το δίλημμα του Ριάντ
Όπως επισημαίνει το BBC, η σαουδαραβική ηγεσία καλείται πλέον να αποφασίσει εάν θα συνεχίσει να απαντά στρατιωτικά, επιδιώκοντας την αποτροπή νέων επιθέσεων, ή αν θα αναζητήσει δρόμους αποκλιμάκωσης, ακόμη και μέσω πολιτικών ή οικονομικών συμφωνιών με τους αντιπάλους της.
Η περιφερειακή σύγκρουση έχει αποκτήσει πλέον πολλαπλά μέτωπα. Από τη μία πλευρά βρίσκονται το Ιράν και οι Φρουροί της Επανάστασης, μαζί με συμμάχους τους, όπως οι Χούθι στην Υεμένη, οι φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ και η Χεζμπολάχ στον Λίβανο.
Απέναντί τους βρίσκονται οι αμερικανικές δυνάμεις της Κεντρικής Διοίκησης (CENTCOM), με τη στήριξη –σε διαφορετικό βαθμό– κρατών του Κόλπου και της Ιορδανίας. Το Ισραήλ παραμένει στενός σύμμαχος των ΗΠΑ, χωρίς όμως να συμμετέχει ενεργά στη συγκεκριμένη φάση της σύγκρουσης.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η Τεχεράνη έχει τις τελευταίες εβδομάδες εντείνει τις επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον της Ιορδανίας, του Κουβέιτ και του Μπαχρέιν, ενώ παράλληλα επιχειρεί να ασκήσει πίεση στη ναυσιπλοΐα μέσω του Στενού του Ορμούζ.
Το BBC εκτιμά ότι, χωρίς μια νέα συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, ο κίνδυνος περαιτέρω περιφερειακής κλιμάκωσης παραμένει ιδιαίτερα υψηλός.
Το Vision 2030 υπό πίεση
Για τη Σαουδική Αραβία, η αποφυγή μιας παρατεταμένης στρατιωτικής εμπλοκής αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα.
Ο διάδοχος του θρόνου, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, έχει επενδύσει πολιτικά στο πρόγραμμα Vision 2030, το οποίο προβλέπει τη διαφοροποίηση της οικονομίας, τη μείωση της εξάρτησης από το πετρέλαιο, την προσέλκυση ξένων επενδύσεων και την ανάπτυξη νέων τεχνολογικών και βιομηχανικών τομέων.
Ωστόσο, σύμφωνα με το BBC, η υλοποίηση αυτού του σχεδίου καθίσταται ολοένα δυσκολότερη όσο η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με συνεχείς απειλές από πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Οι Σαουδάραβες εξακολουθούν να έχουν νωπές τις μνήμες από τις επιθέσεις του 2019 στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του Αμπκάικ και του Χουράις, οι οποίες προκάλεσαν προσωρινή διακοπή περίπου του μισού όγκου των εξαγωγών πετρελαίου της χώρας.
Τη Δευτέρα, σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, δορυφορικές εικόνες έδειξαν νέα επίθεση στην εγκατάσταση του Αμπκάικ, αυτή τη φορά από φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές που δρουν στο Ιράκ.
Σε απάντηση, το Ριάντ επιχείρησε να διατηρήσει αδιάλειπτες τις εξαγωγές πετρελαίου, διοχετεύοντας περίπου πέντε εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως μέσω του αγωγού που συνδέει την ανατολική ακτή της χώρας με το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα.
Αυξανόμενοι κίνδυνοι για την ενέργεια και τη ναυσιπλοΐα
Η κατάσταση επιβαρύνθηκε περαιτέρω μετά τον βομβαρδισμό του αεροδρομίου της Σαναά στις 13 Ιουλίου από δυνάμεις που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία.
Οι Χούθι απάντησαν με επιθέσεις σε αεροδρόμια της νότιας Σαουδικής Αραβίας και εναντίον πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα, αυξάνοντας τους κινδύνους για τη ναυσιπλοΐα στο στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος των σαουδαραβικών εξαγωγών προς την Ασία.
Παρά την εκεχειρία του 2022, η απειλή από τους Χούθι επανέρχεται δυναμικά, ενώ το Ριάντ βρίσκεται πλέον αντιμέτωπο με πιέσεις τόσο από τον νότο, μέσω της Υεμένης, όσο και από τον βορρά, μέσω φιλοϊρανικών οργανώσεων στο Ιράκ.
Την ίδια στιγμή, η ένταση στο Στενό του Ορμούζ, από όπου διακινείται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), εντείνει τις ανησυχίες για νέες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, καθώς η Σαουδική Αραβία προσπαθεί να διαφυλάξει τόσο τις εξαγωγές της όσο και την υλοποίηση του φιλόδοξου αναπτυξιακού της σχεδίου.