Πολιτικές διασυνδέσεις, πολυεκατομμυριούχες προεκλογικές δωρεές και αναθέσεις χωρίς διαγωνισμό βρίσκονται πίσω από την εμπορία του βενεζουελάνικου αργού από την κυβέρνηση Τραμπ, σύμφωνα με έρευνα του Reuters.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Τζον Άντισον, πρώην υψηλόβαθμο στέλεχος του εμπορικού κολοσσού Vitol, προσωπικός φίλος του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς και χρηματοδότης της πολιτικής του πορείας.
Η φερόμενη συνάντηση στη Μοντάνα
Σύμφωνα με πηγή του Reuters, μία εβδομάδα πριν από την αμερικανική εισβολή στη Βενεζουέλα και τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, ο Βανς συναντήθηκε με τον Άντισον σε πολυτελές θέρετρο της Μοντάνα. Συζήτησαν πόσο γρήγορα θα μπορούσε να διατεθεί το βενεζουελάνικο αργό, αν οι ΗΠΑ αποκτούσαν τον έλεγχο των προμηθειών. Ο Άντισον φέρεται να διαβεβαίωσε τον αντιπρόεδρο ότι η Vitol ήταν μοναδικά τοποθετημένη για την αποστολή.
Στις 27 Δεκεμβρίου 2025 ο Βανς μετέβη με το Air Force Two στη Μοντάνα, όπου βρίσκεται το Yellowstone Club, αποκλειστικό θέρετρο σκι και γκολφ. Αρχεία πτήσεων δείχνουν ότι το ιδιωτικό Embraer του Άντισον και το αεροσκάφος του Βανς βρίσκονταν την ίδια μέρα στο αεροδρόμιο Μπόζμαν Γέλοουστοουν, περίπου μία ώρα οδικώς από το θέρετρο.
Ο Άντισον και το γραφείο του Βανς διαψεύδουν κατηγορηματικά ότι έγινε συνάντηση, με τον πρώτο να λέει ότι όποιος το ισχυρίζεται επινοεί την ιστορία.
Το τηλεφώνημα του Ράιτ και οι άδειες
Στις 5 Ιανουαρίου 2026, δύο ημέρες μετά την επιχείρηση που ανέτρεψε τον Μαδούρο και στοίχισε τη ζωή σε έως και 100 ανθρώπους, ο Άντισον δέχθηκε στο γραφείο του στο Χιούστον τηλεφώνημα από τον υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ. Η κυβέρνηση σχεδίαζε να πουλήσει το βενεζουελάνικο αργό σε διεθνείς αγοραστές για να χρηματοδοτήσει την πολιτική μετάβαση της χώρας και ο Ράιτ ρώτησε αν η Vitol ενδιαφέρεται να αναλάβει την εμπορία. Ο Άντισον είπε ότι περίμενε αίτημα για ενημέρωση για την αγορά, όχι κάτι τέτοιο.
Μέσα σε λίγες ημέρες, η Vitol και η ανταγωνίστριά της Trafigura εξασφάλισαν ειδικές άδειες, με τις οποίες εκτιμάται ότι έχουν αποκομίσει έκτοτε κέρδη εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων. Ο 48χρονος Άντισον δεν ήταν περιφερειακός διευθύνων σύμβουλος ούτε ειδικός στο λατινοαμερικανικό αργό, αλλά στη βενζίνη στις ΗΠΑ.
Είχε όμως τη σύσταση του Βανς, όπως ο ίδιος ανέφερε στο Reuters. Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε τη σύσταση, σημειώνοντας ότι η σχετική συζήτηση έγινε τουλάχιστον έναν χρόνο πριν από το τηλεφώνημα. Το υπουργείο Ενέργειας υποστηρίζει ότι Βανς και Ράιτ δεν συζήτησαν ποτέ τις πωλήσεις και ότι η Vitol επελέγη ως η μεγαλύτερη εταιρεία εμπορίας ενέργειας στον κόσμο.
Καταγγελίες για ευνοιοκρατία
Οι αποκαλύψεις ενισχύουν τις ανησυχίες των Δημοκρατικών. Ο Ρόμπερτ Γκαρσία, επικεφαλής των Δημοκρατικών στην Επιτροπή Εποπτείας της Βουλής και επερχόμενος πρόεδρός της, είχε στείλει από τον Ιανουάριο επιστολή στις Vitol και Trafigura ζητώντας εξηγήσεις. Εξέφρασε ανησυχία για το ιστορικό των δωρεών του Άντισον υπέρ του Τραμπ και για το αν οι εταιρείες γνώριζαν εκ των προτέρων την επιχείρηση.
Οι δύο εταιρείες αρνούνται ότι είχαν προηγούμενη γνώση και δεν διευκρίνισαν αν απάντησαν. Ο Γκαρσία δήλωσε ότι τα νέα στοιχεία εγείρουν περισσότερα ερωτήματα για το ποιος γνώριζε τι και πότε.
Οι μεγάλες κρατικές συμβάσεις στις ΗΠΑ ανατίθενται συνήθως με ανταγωνιστικούς διαγωνισμούς για λόγους διαφάνειας. Η κυβέρνηση Τραμπ υπερασπίστηκε την παράκαμψη επικαλούμενη την ανάγκη ταχείας σταθεροποίησης της οικονομίας της Βενεζουέλας, χρηματοδότησης βασικών υπηρεσιών και αναδιάρθρωσης του χρέους.
Τα κέρδη
Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα αργού στον κόσμο, αλλά η παραγωγή της έχει πέσει κάτω από το ένα τρίτο των ιστορικών υψηλών, λόγω υποεπένδυσης, κακοδιαχείρισης και κυρώσεων.
Μετά την εισβολή, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα ελέγχουν επ' αόριστον το πετρέλαιο και τα έσοδά του και ζήτησε επενδύσεις 100 δισ. δολαρίων από αμερικανικές εταιρείες. Οι μεγάλοι κερδισμένοι μέχρι στιγμής είναι οι Vitol και Trafigura.
Ο Τομ Σενγκ, καθηγητής στο Χριστιανικό Πανεπιστήμιο του Τέξας, εκτιμά ότι οι δύο εταιρείες κερδίζουν 3 έως 3,50 δολάρια ανά βαρέλι, δηλαδή περιθώριο 3,5%–4%. Με πάνω από 200 εκατ. βαρέλια εξαγωγές μέσα στο 2026, τα κέρδη φτάνουν τις εκατοντάδες εκατομμύρια.
Τα περιθώρια λειτουργικού κέρδους της Vitol την τελευταία τριετία ήταν 1%–3%. Το Reuters δεν μπόρεσε να επαληθεύσει ανεξάρτητα τις εκτιμήσεις, καθώς οι εταιρείες επικαλούνται εμπιστευτικότητα των συμφωνιών τους με την κρατική PDVSA.
Ο Μπετανκούρ και η NABEP
Ο Τραμπ ανακοίνωσε πρόσφατα ότι οι ΗΠΑ απέκτησαν πρόσβαση περίπου στο ένα πέμπτο των αποθεμάτων της Βενεζουέλας, μέσω συμφωνίας με τη North American Blue Energy Partners (NABEP). Η εταιρεία ανήκει στον δισεκατομμυριούχο Αλεχάντρο Μπετανκούρ, που μέχρι πρόσφατα βρισκόταν στο στόχαστρο αμερικανικών ερευνών για ξέπλυμα χρήματος σχετικά με κεφάλαια που είχαν υπεξαιρεθεί από την PDVSA.
Η συμφωνία δίνει στις ΗΠΑ μερίδιο 35% στη μητρική και δικαίωμα αγοράς του 20% της παραγωγής σε τιμή κόστους. Το Reuters δεν μπόρεσε να εξακριβώσει αν οι Vitol ή Trafigura εμπορεύονται μέρος της παραγωγής της NABEP, περίπου 220.000 βαρέλια ημερησίως.
Η Vitol επιβεβαίωσε εμπορικές σχέσεις χωρίς μακροχρόνια σύμβαση και η Trafigura δεν σχολίασε. Δικηγόρος του Μπετανκούρ ανέφερε ότι οι καταγγελίες έχουν εξεταστεί διεξοδικά και ότι δεν του έχουν απαγγελθεί κατηγορίες.
Από τις δωρεές στον Λευκό Οίκο
Στις 9 Ιανουαρίου, τέσσερις ημέρες μετά το τηλεφώνημα, οι άδειες ήταν ήδη στα χέρια των εταιρειών. Ο Άντισον βρέθηκε στον Λευκό Οίκο, δίπλα στους επικεφαλής της ExxonMobil και της Chevron, σε τηλεοπτική συνάντηση με τον Τραμπ, και τον διαβεβαίωσε ότι η Vitol θα διέθετε το πετρέλαιο διεθνώς στην καλύτερη τιμή.
Παρών ήταν και ο περιφερειακός διευθύνων σύμβουλος της Vitol Μπεν Μάρσαλ, ο οποίος ευχαρίστησε τον Τραμπ, ενώ την Trafigura εκπροσώπησε ο Ρίτσαρντ Χόλταμ. Η Vitol λέει ότι ο Άντισον δεν είχε την τεχνική κατάρτιση για τη διαπραγμάτευση και γι' αυτό απευθύνθηκε στον Μάρσαλ.
Οι σχέσεις του με τον Βανς χτίστηκαν χρόνια νωρίτερα. Το 2022 έδωσε 300.000 δολάρια στην επιτροπή Protect Ohio Values για την εκλογή του Βανς στη Γερουσία. Το 2024, ο ίδιος και η σύζυγός του Σάνον διέθεσαν συνολικά 7 εκατ. δολάρια σε επιτροπές για την επανεκλογή Τραμπ, εκ των οποίων 5 εκατ. στη Make America Great Again. Τρία πρόσωπα που γνωρίζουν τη σχέση τους είπαν ότι ο Άντισον θαύμαζε τις συντηρητικές θέσεις του Βανς.
Ο διακανονισμός των 50 εκατ.
Το 2024, η Vitol και η SK Energy κατέληξαν σε διακανονισμό 50 εκατ. δολαρίων με την Καλιφόρνια για υπόθεση χειραγώγησης τιμών βενζίνης, έπειτα από δεκαετή δικαστική διαμάχη.
Ο Άντισον είχε κατονομαστεί ως το πιο υψηλόβαθμο στέλεχος της Vitol στο φερόμενο σχέδιο. Ούτε ο ίδιος ούτε η εταιρεία παραδέχθηκαν παράνομη ενέργεια. Η Vitol αρνήθηκε να σχολιάσει και ο Άντισον δεν απάντησε στα μηνύματα του Reuters.
Η νέα θέση και η αποχώρηση
Το 2025 ο Άντισον αγόρασε Embraer με τιμή καταλόγου περίπου 14 εκατ. δολαρίων, που χρησιμοποιεί για τις συχνές επισκέψεις στο Yellowstone Club, όπου χτίζει κατοικία. Το οικόπεδό του, περίπου τεσσάρων στρεμμάτων, αποτιμάτο σε 16,4 εκατ. δολάρια πριν από τις εργασίες. Και ο Ράιτ έχει κατοικία κοντά στο θέρετρο, αξίας 36,2 εκατ. δολαρίων.
Ο Άντισον χαρακτήρισε το τηλεφώνημα του Ράιτ κορυφαία στιγμή της 17ετούς θητείας του στη Vitol.
Η συμφωνία ήταν το κύκνειο άσμα του στην εταιρεία: στα τέλη Μαρτίου ανακοίνωσε την αποχώρησή του για να στραφεί στην πολιτική και στην ενέργεια και έκτοτε προεδρεύει του συμβουλευτικού συμβουλίου ενεργειακής πολιτικής του Ράιτ, που συνεδρίασε πρώτη φορά τον Ιούλιο. Σε εσωτερικό υπόμνημα της Vitol, ο Άντισον περιγραφόταν ως ένας από τους πιο επιτυχημένους διαπραγματευτές εμπορευμάτων στην ιστορία της εταιρείας.