Ογδόντα σχεδόν χρόνια μετά το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, η εμβληματική κινηματογραφική ατάκα «Οι Γερμανοί ξανάρχονται» αποκτά μια σύγχρονη, γεωπολιτική διάσταση. Η Γερμανία πραγματοποιεί τη μεγαλύτερη στρατιωτική της επιστροφή από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου.
Η περιβόητη «Zeitenwende» (ιστορική καμπή) στην αμυντική πολιτική που ανακοινώθηκε το 2022, δεν αποτελεί πλέον απλώς μια αντανακλαστική απάντηση στη ρωσική επιθετικότητα στην Ουκρανία. Μετουσιώνεται σε μια ξεκάθαρη προσπάθεια του Βερολίνου να αναδειχθεί στην κυρίαρχη στρατιωτική και ηγεμονική δύναμη της Γηραιάς Ηπείρου, καλύπτοντας το κενό που αφήνει η σταδιακή αποστασιοποίηση των ΗΠΑ.
Η γερμανική κυβέρνηση εγκαταλείπει οριστικά τη μεταπολεμική της παράδοση για στρατιωτική αυτοσυγκράτηση, σχεδιάζοντας μια γιγαντιαία επένδυση ύψους 650 δισεκατομμυρίων ευρώ σε βάθος πενταετίας, με τις ετήσιες αμυντικές δαπάνες να αγγίζουν τα 162 δισεκατομμύρια έως το 2029.
Ο Γενικός Επιθεωρητής των Ενόπλων Δυνάμεων (Bundeswehr), Κάρστεν Μπρόιερ, επιβεβαιώνει αυτή τη στροφή, τονίζοντας τη φιλοδοξία της χώρας να διαμορφώνει αυτόνομα τις εξελίξεις.
Στο πλαίσιο αυτό, το Βερολίνο αναδιοργανώνει ριζικά την παραδοσιακά δυσκίνητη και γραφειοκρατική υπηρεσία αμυντικών προμηθειών (Baainbw), στρέφεται στη συμπαραγωγή αμερικανικών οπλικών συστημάτων (όπως οι πύραυλοι Tomahawk) σε γερμανικό έδαφος και σχεδιάζει την αύξηση του προσωπικού και των εφέδρων του στρατού.
Ωστόσο, το εγχείρημα αυτό συνοδεύεται από σοβαρές εσωτερικές και εξωτερικές προκλήσεις:
Το Στρατολογικό Αδιέξοδο και το Φάντασμα του 2027
Παρά τις φιλόδοξες εξαγγελίες για αύξηση του στρατεύματος στους 260.000 στρατιώτες έως το 2035, το νέο εθελοντικό σύστημα που εφαρμόστηκε παρουσιάζει παταγώδη αποτυχία, αποδίδοντας μόλις 530 εθελοντές το πρώτο πεντάμηνο.
Αν η τάση αυτή δεν αναστραφεί, η Bundestag προειδοποιεί ότι η επαναφορά της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας θα αποτελέσει μονόδρομο έως τα μέσα του 2027.
Οι Ευρωπαϊκές Αντιδράσεις και το «Αγκάθι» με το Παρίσι
Ο εξοπλιστικός καλπασμός της Γερμανίας προκαλεί έκδηλη νευρικότητα στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και κυρίως στο Παρίσι. Οι Γάλλοι αξιωματούχοι φοβούνται ότι η Γερμανία προτάσσει μια καθαρά εθνική ατζέντα αγοράζοντας αμερικανικά όπλα, γεγονός που πλήττει την ευρωπαϊκή αμυντική αυτονομία. Αντίστοιχα, το Βερολίνο υποψιάζεται ότι οι γαλλικές εκκλήσεις για «κοινή ευρωπαϊκή άμυνα» γίνονται με γνώμονα τα συμφέροντα των γαλλικών πολεμικών βιομηχανιών.
Ως πυροσβεστικό μέτρο, οι δύο χώρες συμφώνησαν πρόσφατα σε ισότιμη μοιρασιά της κοινοπραξίας αρμάτων μάχης KNDS, μετά και την κατάρρευση του κοινού προγράμματος για το νέο μαχητικό αεροσκάφος (FCAS).
Δομικές Αδυναμίες και Ιστορικά Παράδοξα
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η γερμανική στρατηγική πάσχει από σοβαρή τεχνολογική υστέρηση. Ενώ το ΝΑΤΟ προειδοποιεί για πιθανή ρωσική απειλή έως το 2029, το Βερολίνο τοποθετεί την πλήρη τεχνολογική του ετοιμότητα στον ορίζοντα 2035-2039. Παράλληλα, η άνοδος της ακροδεξιάς (AfD) στο εσωτερικό δημιουργεί ερωτηματικά για τη σταθερότητα της γερμανικής δέσμευσης στην ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Σε ένα αξιοσημείωτο ιστορικό παράδοξο, οκτώ δεκαετίες μετά την ήττα του Άξονα, Γερμανία και Ιαπωνία συσφίγγουν ξανά τους στρατιωτικούς τους δεσμούς. Αυτή τη φορά, ωστόσο, η προσέγγιση έχει αμυντικό χαρακτήρα, υποκινούμενη από τον κοινό φόβο απέναντι στον άξονα Ρωσίας-Κίνας-Βόρειας Κορέας.
Όπως εύστοχα επισημαίνει η πολιτική ανάλυση στο βιβλίο του Jens van Scherpenberg, η προσπάθεια της Γερμανίας να θωρακίσει την ασφάλειά της και να επιβάλει την ηγεσία της στην Ευρώπη, νομοτελειακά θα προσκρούσει στα εθνικά συμφέροντα και την κυριαρχία των υπόλοιπων ευρωπαϊκών κρατών, τα οποία βλέπουν με καχυποψία την επιστροφή του γερμανικού στρατιωτικού γίγαντα.