Η ισραηλινή επίθεση στην αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ στη βορειοδυτική Συρία δεν είναι μία ακόμη επιδρομή στον μακρύ κατάλογο των ισραηλινών επιχειρήσεων επί συριακού εδάφους. Είναι κάτι πολύ σημαντικότερο: Μια προειδοποιητική βολή προς την Άγκυρα, ότι η ισραηλινή ανοχή απέναντι στη διεύρυνση της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στη Συρία έχει συγκεκριμένα όρια. Και, κυρίως, ότι η Ιερουσαλήμ είναι διατεθειμένη να τα επιβάλει στρατιωτικά.
Η γεωγραφία του πλήγματος έχει ξεχωριστή σημασία. Το Αμπού αλ-Ντουχούρ βρίσκεται στην Ιντλίμπ, πολύ βορειότερα από τις περιοχές της νότιας Συρίας όπου μέχρι σήμερα θεωρούνταν ότι εντοπίζονται οι κυριότερες ισραηλινές «κόκκινες γραμμές». Σύμφωνα με το Reuters, το Ισραήλ υποστήριξε, ότι η Δαμασκός βρισκόταν κοντά στην παραχώρηση της βάσης σε τουρκικές δυνάμεις. Σύροι αξιωματούχοι ανέφεραν μάλιστα, ότι τουρκική αντιπροσωπεία είχε επισκεφθεί την εγκατάσταση λίγες ώρες πριν από την επίθεση. Η Άγκυρα αρνείται ότι επρόκειτο να εγκαταστήσει στρατεύματα εκεί.
Το ουσιαστικό μήνυμα, όμως, δεν αλλάζει. Το Ισραήλ δείχνει, ότι δεν θεωρεί πλέον απειλή μόνο μια ενδεχόμενη τουρκική στρατιωτική εγκατάσταση κοντά στα Υψίπεδα του Γκολάν. Αντιμετωπίζει συνολικά τη μετατροπή της Συρίας σε στρατηγικό προγεφύρωμα της Τουρκίας ως ζήτημα εθνικής ασφαλείας.
Αυτό ακριβώς είναι που μεταβάλλει τη φύση της τουρκοϊσραηλινής αντιπαράθεσης. Μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, η Τουρκία επιδιώκει μια ισχυρή, συγκεντρωτική και φιλική προς την Άγκυρα Συρία, στην ανασυγκρότηση της οποίας θα έχει καθοριστικό πολιτικό, οικονομικό και στρατιωτικό ρόλο. Το Ισραήλ, αντιθέτως, θέλει να αποτρέψει την εμφάνιση στα βόρεια σύνορά του μιας ισχυρής στρατιωτικής δύναμης, που θα υποστηρίζεται, θα εξοπλίζεται και ενδεχομένως θα προστατεύεται από την Τουρκία. Το Stimson Center και το Washington Institute έχουν επισημάνει εδώ και καιρό, ότι οι δύο χώρες διαμορφώνουν ουσιαστικά ασύμβατες στρατηγικές για τη μετα-Άσαντ Συρία.
Υπάρχει μάλιστα μια κρίσιμη μεταβολή: Για δεκαετίες το βασικό ισραηλινό πρόβλημα στη Συρία ήταν το Ιράν και η Χεζμπολάχ. Σήμερα, μετά τη δραματική υποχώρηση της ιρανικής επιρροής, το στρατηγικό κενό δεν παραμένει κενό. Σε μεγάλο βαθμό το καταλαμβάνει η Τουρκία. Και δύο από τις ισχυρότερες στρατιωτικές δυνάμεις της περιοχής βρίσκονται πλέον σε άμεση επιχειρησιακή γειτνίαση μέσα στην ίδια χώρα. Το Washington Institute είχε προειδοποιήσει ήδη ότι αυτή η κατάσταση δημιουργεί πραγματικό κίνδυνο να «σκοντάψουν» οι δύο πλευρές σε μια σύγκρουση ακόμη και χωρίς να την επιδιώκουν.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η πληροφορία του Reuters, ότι, τέσσερις ημέρες πριν από την επίθεση, ο επικεφαλής της Mossad συνομίλησε με τον Σύρο υπουργό Εξωτερικών και έθεσε ευθέως το ζήτημα της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας, των όπλων και των drones, που παρέχει η Άγκυρα στη Συρία. Αυτό σημαίνει, ότι το πλήγμα δεν ήταν μια αυθόρμητη στρατιωτική αντίδραση... Προηγήθηκε προειδοποίηση, η διπλωματία μίλησε και ακολούθησαν τα μαχητικά!
Εδώ βρίσκεται και ο πραγματικός κίνδυνος για την επόμενη ημέρα.
Η Τουρκία δύσκολα θα εγκαταλείψει τη Συρία. Για τον Ερντογάν, η επιρροή στη Δαμασκό αποτελεί ίσως το σημαντικότερο στρατηγικό κέρδος της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής των τελευταίων ετών. Η Άγκυρα εκπαιδεύει τις νέες συριακές δυνάμεις, παρέχει στρατιωτική και τεχνική υποστήριξη και επιχειρεί να εντάξει τη Συρία σε ένα ευρύτερο πλέγμα τουρκικής περιφερειακής επιρροής. Το Brookings χαρακτηρίζει ήδη την αντιπαράθεση με το Ισραήλ «δομικό περιορισμό» για την τουρκική στρατηγική, που δεν αφορά μόνο τη Συρία, αλλά εκτείνεται στην Ανατολική Μεσόγειο, στην Ουάσιγκτον και μέχρι την Ερυθρά Θάλασσα.
Από την άλλη πλευρά, το Ισραήλ δεν δείχνει διατεθειμένο να επιτρέψει την ανάπτυξη τουρκικών αντιαεροπορικών συστημάτων, drones και μόνιμων στρατιωτικών υποδομών, που θα μπορούσαν στο μέλλον να περιορίσουν την ελευθερία δράσης της ισραηλινής αεροπορίας πάνω από τη Συρία. Το ζήτημα επομένως δεν είναι μόνο ποιος ελέγχει μια αεροπορική βάση. Είναι ποιος θα επιβάλει τους κανόνες ασφαλείας στη μεταπολεμική Συρία.
Γι’ αυτό και το πιθανότερο σενάριο δεν είναι ένας άμεσος γενικευμένος πόλεμος Τουρκίας-Ισραήλ. Και οι δύο γνωρίζουν το τεράστιο στρατιωτικό και πολιτικό κόστος μιας τέτοιας σύγκρουσης, ενώ η Τουρκία παραμένει μέλος του ΝΑΤΟ και οι δύο χώρες διατηρούν κρίσιμες σχέσεις με τις ΗΠΑ. Πολύ πιθανότερη είναι μια παρατεταμένη αναμέτρηση αποτροπής με χαρακτηριστικά την τουρκική στρατιωτική διείσδυση, τα ισραηλινά προληπτικά πλήγματα, τον εξοπλισμό της Δαμασκού από την Άγκυρα, τις ισραηλινές επιχειρήσεις για την καταστροφή κρίσιμων υποδομών και την συνεχή προσπάθεια της Ουάσιγκτον να αποτρέψει το ατύχημα, που θα μετατρέψει την αντιπαράθεση σε πραγματικό πόλεμο.
Δεν είναι τυχαίο, ότι αμέσως μετά το τελευταίο πλήγμα ο φιλότουρκος πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία και ειδικός απεσταλμένος του αμερικανού προέδρου, Τομ Μπάρακ, αποκάλυψε, ότι οι ΗΠΑ επιχειρούν να δημιουργήσουν μηχανισμό αποφυγής σύγκρουσης μεταξύ Τουρκίας, Ισραήλ και Συρίας. Η ανάγκη ενός τέτοιου μηχανισμού αποτελεί από μόνη της ένδειξη του πόσο επικίνδυνα έχουν πλησιάσει οι στρατιωτικές δραστηριότητες των δύο πλευρών.
Η μεγαλύτερη απειλή, συνεπώς, δεν είναι ότι ο Ερντογάν ή ο Νετανιάχου θα αποφασίσουν αύριο έναν πόλεμο. Είναι το λάθος που θα προκύψει από ένα ισραηλινό πλήγμα σε εγκατάσταση όπου θα βρίσκονται Τούρκοι στρατιωτικοί, ή μια τουρκική αντιαεροπορική συστοιχία που θα εγκλωβίσει ή θα πλήξει ισραηλινό αεροσκάφος ή μία επιχείρηση της Δαμασκού με τουρκική κάλυψη που το Ισραήλ θα θεωρήσει παραβίαση των δικών του «κόκκινων γραμμών». Από εκεί και πέρα, η κλιμάκωση μπορεί να αποκτήσει τη δική της δυναμική.
Η Συρία, επομένως, κινδυνεύει να μετατραπεί από πεδίο του παλιού πολέμου Ιράν-Ισραήλ στο κεντρικό θέατρο μιας νέας περιφερειακής αντιπαράθεσης Τουρκίας-Ισραήλ. Και όπως επισημαίνει το Middle East Council, η σύγκρουση αυτή ήδη ξεπερνά τα συριακά σύνορα και αγγίζει την Ανατολική Μεσόγειο και τη συνολική περιφερειακή αρχιτεκτονική ισχύος.
Το Αμπού αλ-Ντουχούρ, λοιπόν, μπορεί να αποδειχθεί κάτι περισσότερο από μια βομβαρδισμένη συριακή βάση... Μπορεί να είναι το σημείο, όπου Τουρκία και Ισραήλ πέρασαν οριστικά από τον ανταγωνισμό επιρροής στην ένοπλη αποτροπή και όπου η Μέση Ανατολή απέκτησε μια νέα, εξαιρετικά επικίνδυνη γραμμή αντιπαράθεσης!
ΠΗΓΗ: tomanifesto.gr