Εν μέσω ενδείξεων ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, επιδιώκει τον τερματισμό του πολέμου, αξιωματούχοι της κυβέρνησής του φαίνεται να διαμορφώνουν ένα αφήγημα που θα μπορούσε να δικαιολογήσει μια τέτοια εξέλιξη, χωρίς ωστόσο να αντιμετωπίζονται οι συνέπειες της σύγκρουσης.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, ισχυρίστηκε την Τρίτη (31/3) ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη πετύχει «αλλαγή καθεστώτος» στο Ιράν, παρότι η χώρα εξακολουθεί να κυβερνάται από τις ίδιες πολιτικές δυνάμεις. Οι τοποθετήσεις αυτές αποτυπώνουν τις αντιφάσεις της αμερικανικής πολιτικής, καθώς, περισσότερο από έναν μήνα μετά την έναρξη του πολέμου, η Ουάσινγκτον βρίσκεται αντιμέτωπη με περιορισμένες και δύσκολες επιλογές. Παράλληλα, παρά τους ισχυρισμούς του Τραμπ περί «παραγωγικών» συνομιλιών, Ιρανοί αξιωματούχοι διαψεύδουν ότι υπάρχει ουσιαστική διπλωματική πρόοδος, ενώ δεν υπάρχουν δημόσια στοιχεία που να επιβεβαιώνουν την ύπαρξη διαπραγματεύσεων.
Ένα ενδεχόμενο τέλος του πολέμου με το Ιράν να διατηρεί τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να εκληφθεί διεθνώς ως στρατηγική ήττα για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Από την πλευρά της Τεχεράνης, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως νίκη, ενισχύοντας τη θέση της και προσφέροντάς της σημαντικά μέσα αποτροπής για το μέλλον. Επιπλέον, δεν αποκλείεται να επιχειρηθεί η επιβολή τελών στη διέλευση δεξαμενόπλοιων από την περιοχή, γεγονός που θα μπορούσε να συμβάλει στη χρηματοδότηση της ανασυγκρότησης στρατιωτικών, πυραυλικών και ενδεχομένως πυρηνικών υποδομών που έχουν πληγεί από τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Μια τέτοια εξέλιξη θα έθετε υπό αμφισβήτηση την προσπάθεια της αμερικανικής ηγεσίας να παρουσιάσει την έκβαση του πολέμου ως επιτυχία, ενώ οποιαδήποτε επιχείρηση για την εκ νέου επιβολή ελέγχου στο Στενό του Ορμούζ με στρατιωτικά μέσα θα ενείχε τον κίνδυνο σημαντικών απωλειών και περαιτέρω παράτασης της σύγκρουσης. Παράλληλα, θα μπορούσε να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την ήδη πιεσμένη εσωτερική πολιτική θέση του Τραμπ.
Η προοπτική μιας αμερικανικής αποχώρησης, αν και θα μπορούσε να προκαλέσει γεωπολιτική αστάθεια, θεωρείται συμβατή με τη μέχρι σήμερα πρακτική της αμερικανικής κυβέρνησης, η οποία εμφανίζεται πιο αποτελεσματική στην ανατροπή υφιστάμενων ισορροπιών παρά στη διαμόρφωση νέων σταθερών πλαισίων. Επιπλέον, ευθυγραμμίζεται με τη λογική του δόγματος «Πρώτα η Αμερική», που δίνει προτεραιότητα στα εθνικά συμφέροντα.
Ωστόσο, οι Ηνωμένες Πολιτείες δύσκολα θα αποφύγουν τις οικονομικές και πολιτικές επιπτώσεις ενός σεναρίου στο οποίο το Ιράν διατηρεί τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ. Όπως επισημαίνεται, ακόμη και η ιδιότητα των ΗΠΑ ως κορυφαίου παραγωγού πετρελαίου δεν επαρκεί για να προστατεύσει τους καταναλωτές από τις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών, καθώς αυτές καθορίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο.
Ένα ενδεχόμενο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να οδηγήσει σε παγκόσμια οικονομική επιβράδυνση, με επιπτώσεις και στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενδεχομένως σε μια περίοδο αυξημένης πολιτικής έντασης ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Παράλληλα, ο πόλεμος απειλεί να διευρύνει τις ρωγμές στις διατλαντικές σχέσεις. Η συζήτηση για την ανάγκη ενίσχυσης των ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων επανέρχεται στο προσκήνιο, καθώς αυξάνονται οι αμφιβολίες για την αξιοπιστία της αμερικανικής εγγύησης ασφάλειας που διαμορφώθηκε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι δηλώσεις του επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Μάρκο Ρούμπιο, περί «απογοητευτικής» στάσης των συμμάχων ενισχύουν τα σενάρια επανεξέτασης των δεσμεύσεων των ΗΠΑ.
Για την Ευρώπη, οι επιπτώσεις ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα σοβαρές, παρά την απουσία άμεσης στρατιωτικής εμπλοκής. Η άνοδος των τιμών της ενέργειας και η ενίσχυση των πληθωριστικών πιέσεων απειλούν την οικονομική σταθερότητα, ενώ ενδέχεται να δημιουργήσουν πολιτικές πιέσεις σε ήδη εύθραυστες κυβερνήσεις. Παράλληλα, εκφράζονται ανησυχίες ότι ενδεχόμενη αποσταθεροποίηση στο Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει νέα μεταναστευτικά κύματα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παρά τις δυσκολίες εξεύρεσης λύσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, ορισμένοι εκτιμούν ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να διαδραματίσει ρόλο, ιδίως σε τομείς όπως η ναρκαλιεία και η προστασία της ναυσιπλοΐας. Ωστόσο, δεν διαφαίνεται πολιτική βούληση για άμεση εμπλοκή σε μια νέα σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, ιδιαίτερα υπό συνθήκες που κρίνονται αμφιλεγόμενες.
Την ίδια στιγμή, οι επιπτώσεις των αποφάσεων της αμερικανικής ηγεσίας υπερβαίνουν κατά πολύ τα εθνικά της όρια, επηρεάζοντας εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους σε διαφορετικές ηπείρους, χωρίς οι ίδιοι να έχουν λόγο στη διαμόρφωσή τους.
Πηγή: CNN