Τις εβδομάδες πριν από την απόφαση των ΗΠΑ να πλήξουν το Ιράν, αλλά και στις ημέρες που ακολούθησαν, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και κορυφαία στελέχη της κυβέρνησής του διατύπωσαν διαφορετικές –και κατά περιπτώσεις αντικρουόμενες– εξηγήσεις για την αναγκαιότητα των επιθέσεων και τους τελικούς στόχους της Ουάσιγκτον.
Πριν από τις κοινές αμερικανοϊσραηλινές επιχειρήσεις του Σαββάτου, κατά τις οποίες σκοτώθηκε ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο Τραμπ και συνεργάτες του φέρονται, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το CNN, να υπερεκτίμησαν τόσο τις ιρανικές δυνατότητες επίθεσης κατά των ΗΠΑ όσο και την πρόοδο της Τεχεράνης προς την απόκτηση πυρηνικού όπλου. Μετά το πρώτο κύμα επιθέσεων, ο Αμερικανός πρόεδρος επικαλέστηκε «άμεση απειλή» για τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ κυβερνητικοί αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι η στρατιωτική δράση αποτέλεσε απάντηση σε πιθανές προληπτικές επιθέσεις του Ιράν κατά αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή.
Ωστόσο, σύμφωνα με ενημερώσεις του Πενταγώνου, το Ιράν δεν σχεδίαζε επίθεση, εκτός εάν δεχόταν πλήγμα. Η μετατόπιση της επιχειρηματολογίας από την προστασία διαδηλωτών στο Ιράν, στην αποτροπή πυρηνικών φιλοδοξιών και, εν συνεχεία, στην εξάλειψη ενός καθεστώτος που στηρίζει τρομοκρατικές οργανώσεις, έχει προκαλέσει αντιδράσεις στο Κογκρέσο.
Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής της Βιρτζίνια Μαρκ Γουόρνερ σχολίασε ότι «ο στόχος αυτής της επιχείρησης έχει αλλάξει τέσσερις ή πέντε φορές μέχρι τώρα», επισημαίνοντας την ασάφεια ως προς το πραγματικό διακύβευμα.
Οι μεταβαλλόμενες αιτιολογήσεις αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα, δεδομένου ότι η στρατιωτική επιχείρηση ξεκίνησε χωρίς προηγούμενη έγκριση του Κογκρέσου και με την κοινή γνώμη επιφυλακτική. Σύμφωνα με δημοσκόπηση του CNN, σχεδόν έξι στους δέκα Αμερικανούς αποδοκιμάζουν τη στρατιωτική δράση κατά του Ιράν, εκφράζοντας ανησυχία για το ενδεχόμενο μακροχρόνιας σύγκρουσης. Ήδη, έξι Αμερικανοί στρατιωτικοί έχουν χάσει τη ζωή τους από ιρανικά αντίποινα, ενώ ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι ο αριθμός ενδέχεται να αυξηθεί.
Υπερβολή ως προς την απειλή
Στην ομιλία του για την Κατάσταση του Έθνους, ο Τραμπ υποστήριξε ότι το Ιράν «εργαζόταν για την κατασκευή πυραύλων που σύντομα θα μπορούν να φτάσουν στις Ηνωμένες Πολιτείες». Ωστόσο, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το CNN, ο συγκεκριμένος ισχυρισμός δεν επιβεβαιώνεται από τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών.
Αντίστοιχα, η κυβέρνηση φέρεται να υπερέβαλε και ως προς την πρόοδο του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος. Παρά τους ισχυρισμούς περί «εξάλειψης» του προγράμματος μετά τα πλήγματα του Ιουνίου, το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικό οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων μικρής εμβέλειας, οι οποίοι χρησιμοποιήθηκαν για την στοχοποίηση αμερικανικών βάσεων στη Μέση Ανατολή.
Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε ότι η στρατιωτική επιχείρηση αποσκοπούσε, μεταξύ άλλων, στην αποτροπή δημιουργίας «συμβατικής ασπίδας» γύρω από τις πυρηνικές φιλοδοξίες της Τεχεράνης, αναφερόμενος σε πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη που, πάντως, το Ιράν διαθέτει εδώ και χρόνια.
Ασάφεια για τη διάρκεια και την επόμενη ημέρα
Σε τηλεφωνικές παρεμβάσεις του μετά την έναρξη των επιθέσεων, ο Τραμπ απέφυγε να δώσει σαφείς απαντήσεις για τη διάρκεια της στρατιωτικής εκστρατείας ή για το ποιος θα μπορούσε να αναλάβει την ηγεσία του Ιράν σε περίπτωση αλλαγής καθεστώτος. Αν και ανέφερε ότι υπήρχαν «αρκετές καλές επιλογές», σημείωσε σε συνέντευξή του στο ABC ότι πολλοί πιθανοί διάδοχοι «είναι πλέον νεκροί» μετά τα πλήγματα.
Η απουσία σαφούς στρατηγικής εξόδου και η αλληλοεπικάλυψη στόχων –από την αποτροπή πυρηνικής ανάπτυξης έως την έμμεση ενθάρρυνση αλλαγής καθεστώτος– εντείνουν τον προβληματισμό τόσο στο εσωτερικό των ΗΠΑ όσο και στη διεθνή κοινότητα για το εύρος και τη διάρκεια της σύγκρουσης.