Σε παρατεταμένη πολιτική αβεβαιότητα εισέρχεται το Ισραήλ μετά τις βουλευτικές εκλογές, καθώς ο Μπενιαμίν Νετανιάχου διατηρεί το προβάδισμα, χωρίς όμως να εξασφαλίζει την απαιτούμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Με καταμετρημένο σχεδόν το 86% των ψήφων, ο συνασπισμός του συγκεντρώνει 53 έδρες έναντι 48 της αντιπολίτευσης υπό τον Γκάντι Άιζενκοτ, ενώ τα αραβικά κόμματα οδεύουν προς ιστορική επίδοση 19 εδρών στην Κνεσέτ.
Σύμφωνα με τις προβολές των τριών μεγαλύτερων ισραηλινών τηλεοπτικών δικτύων, τις οποίες μεταδίδει το Reuters, ο συνασπισμός δεξιών, ακροδεξιών και υπερορθόδοξων κομμάτων που στηρίζει τον Νετανιάχου παραμένει η μεγαλύτερη κοινοβουλευτική δύναμη, αλλά απέχει οκτώ έδρες από την πλειοψηφία των 61 στην Κνεσέτ των 120 μελών.
Η αντιπολίτευση υπό τον Άιζενκοτ βρίσκεται ακόμη πιο μακριά από τον σχηματισμό κυβέρνησης, καθώς η εκλογική της επίδοση υπολείπεται των προσδοκιών που είχαν δημιουργήσει οι προεκλογικές δημοσκοπήσεις.
Με την καταμέτρηση να συνεχίζεται και τα αποτελέσματα να παραμένουν προσωρινά, ο Νετανιάχου αναμένεται να παραμείνει υπηρεσιακός πρωθυπουργός, διατηρώντας σημαντικές αρμοδιότητες, μεταξύ άλλων στην εξωτερική πολιτική και στην ασφάλεια.
Ιστορική επίδοση για τα αραβικά κόμματα – Στο 77,7% η συμμετοχή
Καθοριστικό στοιχείο της εκλογικής αναμέτρησης αποτελεί η ενισχυμένη παρουσία των αραβικών κομμάτων, τα οποία, σύμφωνα με τις προβολές, εξασφαλίζουν συνολικά 19 έδρες, επίδοση χωρίς προηγούμενο.
Η εξέλιξη αυτή περιπλέκει τις προσπάθειες σχηματισμού κυβέρνησης, καθώς ο Άιζενκοτ θα χρειαζόταν ευρεία συνεργασία με την αραβική πολιτική εκπροσώπηση, ένα ενδεχόμενο που συναντά αντιδράσεις από μεγάλο μέρος της εβραϊκής πολιτικής ηγεσίας.
Σε προηγούμενη κυβερνητική αλλαγή, η απομάκρυνση του Νετανιάχου από την πρωθυπουργία είχε καταστεί δυνατή με τη συμμετοχή μικρού αραβικού κόμματος στον κυβερνητικό συνασπισμό. Αυτή τη φορά, ωστόσο, η αριθμητική της νέας Κνεσέτ απαιτεί πολύ ευρύτερες πολιτικές συναινέσεις.
Η συμμετοχή στις εκλογές έφτασε το 77,7%, καταγράφοντας το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο και πλέον δεκαετιών. Ιδιαίτερα αυξημένη ήταν η προσέλευση των Αράβων πολιτών του Ισραήλ, οι οποίοι αποτελούν περισσότερο από το ένα πέμπτο του πληθυσμού.
Στα γραφεία της Κοινής Λίστας, οι υποστηρικτές της συμμαχίας υποδέχθηκαν με ενθουσιασμό τις εκλογικές προβολές.
«Αρνούμαστε την κατοχή και τον ρατσισμό και θα παραμείνουμε εδώ», δήλωσε η υποψήφια Φάτεν Γκατάς.
Νετανιάχου: Ζητά «ισχυρή κυβέρνηση της δεξιάς» και αφήνει ανοιχτή νέα επίθεση στο Ιράν
Μιλώντας σε υποστηρικτές του Λικούντ μετά τις 3 τα ξημερώματα της Τετάρτης, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου κάλεσε σε σχηματισμό μιας «ισχυρής, εθνικής κυβέρνησης της δεξιάς», επικαλούμενος τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ.
Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας κοινής στρατιωτικής δράσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες κατά του Ιράν.
Αναφερόμενος στον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, έκανε λόγο για «μοναδική ιστορική ευκαιρία» να εξαλειφθεί, όπως υποστήριξε, η ιρανική απειλή «μια για πάντα».
Ο Τραμπ είχε προηγουμένως παρέμβει υπέρ της επανεκλογής του Νετανιάχου, καλώντας τους Ισραηλινούς να τον διατηρήσουν στην εξουσία, ώστε οι δύο ηγέτες να μπορέσουν να «ολοκληρώσουν τη δουλειά» στο Ιράν.
Μετά την ψηφοφορία, ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι ο Νετανιάχου τα πήγε «πολύ καλά», αποδίδοντας μέρος της εκλογικής του επίδοσης στη δική του παρέμβαση.
Άιζενκοτ: Προειδοποιήσεις για πολιτική εργαλειοποίηση της ασφάλειας
Ο επικεφαλής της αντιπολίτευσης, Γκάντι Άιζενκοτ, αναγνώρισε ότι ο Νετανιάχου θα παραμείνει υπηρεσιακός πρωθυπουργός, προειδοποίησε όμως για τον κίνδυνο πολιτικής αξιοποίησης των ζητημάτων εθνικής ασφάλειας.
«Καλώ τους επικεφαλής του μηχανισμού ασφαλείας και της δημόσιας διοίκησης: ο Νετανιάχου είναι υπηρεσιακός πρωθυπουργός, χωρίς εντολή και χωρίς την εμπιστοσύνη του λαού. Να παραμείνετε σταθεροί απέναντι σε κάθε προσπάθεια αμφισβήτησής σας», δήλωσε.
Το γραφείο του Νετανιάχου έχει απορρίψει στο παρελθόν κατηγορίες ότι χρησιμοποιεί τη σύγκρουση με το Ιράν για την εξυπηρέτηση πολιτικών σκοπιμοτήτων, ενώ δεν υπήρξε άμεση απάντηση σε αίτημα του Reuters για σχολιασμό των νέων δηλώσεων.
Σύμφωνα με τον Γκάι Λούρι, ερευνητή του Ινστιτούτου Δημοκρατίας του Ισραήλ, μια υπηρεσιακή κυβέρνηση διατηρεί τυπικά τις ίδιες εξουσίες με μια κανονική, αν και οφείλει να επιδεικνύει μεγαλύτερη αυτοσυγκράτηση και έχει περιορισμένα περιθώρια διακριτικής ευχέρειας σε ορισμένους τομείς.
Αυτό σημαίνει ότι η απουσία κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας δεν συνεπάγεται αυτομάτως περιορισμό των κυβερνητικών αρμοδιοτήτων σε ζητήματα πολέμου και ασφάλειας.
Πτώση στο χρηματιστήριο και υποχώρηση του σέκελ
Η πολιτική αβεβαιότητα αποτυπώθηκε και στις ισραηλινές χρηματοπιστωτικές αγορές, με το σέκελ να υποχωρεί κατά περίπου 1,6%, στα 3,10 ανά δολάριο, ενώ οι βασικοί χρηματιστηριακοί δείκτες του Τελ Αβίβ σημείωσαν απώλειες άνω του 3%.
Οι επενδυτές παρακολουθούν τις δυσκολίες σχηματισμού κυβέρνησης, σε μια περίοδο κατά την οποία η ισραηλινή οικονομία εξακολουθεί να επηρεάζεται από τις συνέπειες των στρατιωτικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή.
Η δεξιά κυριαρχία και το παλαιστινιακό ζήτημα
Το εκλογικό αποτέλεσμα αναδεικνύει τη μακροχρόνια μετατόπιση της εβραϊκής ισραηλινής πολιτικής σκηνής προς τα δεξιά, κατά τη διάρκεια της πολιτικής κυριαρχίας του Νετανιάχου.
Η κεντροαριστερά, η οποία είχε διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο κατά τις πρώτες δεκαετίες της ιστορίας του Ισραήλ, έχει περιοριστεί σημαντικά, ενώ σχεδόν όλα τα εβραϊκά κόμματα απορρίπτουν πλέον την προοπτική ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους.
Οι εκλογές πραγματοποιήθηκαν για πρώτη φορά μετά την επίθεση της Χαμάς και άλλων ενόπλων οργανώσεων στις 7 Οκτωβρίου 2023, κατά την οποία σκοτώθηκαν περίπου 1.200 άνθρωποι και 251 μεταφέρθηκαν ως όμηροι στη Λωρίδα της Γάζας.
Ακολούθησαν οι πολεμικές επιχειρήσεις στη Γάζα και στον Λίβανο, καθώς και η διεύρυνση της στρατιωτικής αντιπαράθεσης με το Ιράν.
Σύμφωνα με τις υγειονομικές αρχές της Γάζας, οι Παλαιστίνιοι νεκροί από τον πόλεμο έχουν φτάσει τους 74.000, ενώ οι εκτεταμένες καταστροφές έχουν προκαλέσει έντονες διεθνείς αντιδράσεις.
Ο Νετανιάχου εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ένταλμα σύλληψης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για φερόμενα εγκλήματα πολέμου, κατηγορίες τις οποίες απορρίπτει. Παράλληλα, παραμένουν σε εξέλιξη οι υποθέσεις διαφθοράς που τον αφορούν στο Ισραήλ, για τις οποίες αρνείται κάθε παράνομη πράξη.
Ανησυχία σε Ιράν και Αίγυπτο για τις εξελίξεις
Η προοπτική παραμονής του Νετανιάχου στην εξουσία προκαλεί ανησυχία σε χώρες της Μέσης Ανατολής, ιδιαίτερα μετά τις αναφορές του σε πιθανή νέα στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν.
Στην Τεχεράνη, οι συνέπειες των αμερικανικών και ισραηλινών πληγμάτων του Φεβρουαρίου εξακολουθούν να επηρεάζουν το πολιτικό κλίμα, ενώ σε δημόσιους χώρους παραμένουν αναρτημένες εικόνες του νεκρού ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και του πρώην ηγέτη της Χεζμπολάχ, Χασάν Νασράλα.
«Βλέπω πραγματικά το ενδεχόμενο μιας επίθεσης», δήλωσε στο Reuters ο 50χρονος Ιρανός Αμπντολάχ Καρίμι.
Απογοήτευση εκφράστηκε και στην Αίγυπτο, την πρώτη αραβική χώρα που υπέγραψε ειρηνευτική συμφωνία με το Ισραήλ το 1979.
Ο 62χρονος δικηγόρος Ούθμαν Σελίμ δήλωσε ότι διαψεύστηκαν οι προσδοκίες του πως μια ήττα του Νετανιάχου θα οδηγούσε σε απομάκρυνση από την ακροδεξιά πολιτική.
Με την τελική κατανομή των εδρών να εκκρεμεί, το Ισραήλ βρίσκεται αντιμέτωπο με το ενδεχόμενο παρατεταμένου κυβερνητικού αδιεξόδου, ενώ η ισχυρή παρουσία των αραβικών κομμάτων και οι προθέσεις του Νετανιάχου απέναντι στο Ιράν προσδίδουν ιδιαίτερη σημασία στις επόμενες πολιτικές εξελίξεις.