Ο Ντόναλντ Τραμπ ανέστειλε την εφαρμογή σειράς κυρώσεων κατά της Ρωσίας μόλις δύο ημέρες προτού τεθούν σε ισχύ, παρότι είχαν εγκριθεί από το Κογκρέσο και τις είχε υπογράψει ο ίδιος τον Σεπτέμβριο. Η κίνηση προκαλεί νέα ένταση στις σχέσεις Ουάσινγκτον και Κιέβου.
Όπως αναλύει το BBC, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι κατηγορεί την αμερικανική κυβέρνηση ότι αγνοεί την ανάγκη οικονομικής πίεσης στη Μόσχα, την ώρα που η Ρωσία συνεχίζει τις επιθέσεις.
Στο παρασκήνιο βρίσκεται η ενεργειακή κρίση από τον πόλεμο στο Ιράν, καθώς ο Τραμπ επιχειρεί να συγκρατήσει τις τιμές των καυσίμων στις ΗΠΑ μέσω εισαγωγών ρωσικού ντίζελ. Στην Ουκρανία φοβούνται ότι τα πρόσθετα έσοδα θα ενισχύσουν τη ρωσική πολεμική προσπάθεια.
Η αναστολή και οι αντιδράσεις στο Κογκρέσο
Με εκτελεστικό διάταγμα το βράδυ της Παρασκευής, ο Τραμπ ανέστειλε σημαντικό μέρος των κυρώσεων, επικαλούμενος το «εθνικό συμφέρον». Ο νόμος του Κογκρέσου έδινε στον πρόεδρο ευρείες εξουσίες να επιβάλει δασμούς έως 100% στις εισαγωγές από τις πέντε μεγαλύτερες χώρες που αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, με σημαντικότερες την Κίνα και την Ινδία.
Προέβλεπε επίσης κυρώσεις σε υψηλόβαθμους Ρώσους αξιωματούχους, μεταξύ αυτών και τον Βλαντίμιρ Πούτιν, σε ρωσικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και στον «σκιώδη στόλο» δεξαμενόπλοιων, μέσω του οποίου η Μόσχα παρακάμπτει τους περιορισμούς στις εξαγωγές της.
Πολλές από αυτές τις διατάξεις εξαιρέθηκαν πλέον, προκαλώντας αντιδράσεις στους Αμερικανούς βουλευτές. Ο Δημοκρατικός βουλευτής της Βιρτζίνια Ντον Μπέγερ κατηγόρησε τον Τραμπ ότι υποχωρεί απέναντι στη Μόσχα και εγκαταλείπει την Ουκρανία, υποστηρίζοντας ότι η απόφαση προδίδει τους Ουκρανούς εταίρους και παραβιάζει την ξεκάθαρη πρόθεση του Κογκρέσου να τιμωρήσει τη Ρωσία.
Ικανοποίηση στη Μόσχα
Η ρωσική πλευρά υποδέχθηκε την απόφαση με ικανοποίηση. Ο απεσταλμένος Κίριλ Ντμίτριεφ μίλησε για «σημαντική και πραγματικά ιστορική στιγμή». Σε ανάρτησή του στο Χ υποστήριξε ότι οι κυρώσεις θα έβλαπταν πρωτίστως τις ΗΠΑ και την παγκόσμια αγορά, και ότι η οικονομική συνεργασία Ουάσινγκτον και Μόσχας μπορεί να ωφελήσει και τις δύο χώρες.
Η Ρωσία αποκτά έτσι οικονομική ανάσα, τη στιγμή που η Ουκρανία ζητά ακριβώς το αντίθετο: αυστηρότερους περιορισμούς στα ενεργειακά έσοδα της Μόσχας.
Ζελένσκι: «Θα μπορούσαν να είχαν βοηθήσει πάρα πολύ»
Ο Ουκρανός πρόεδρος χαρακτήρισε ατυχή την απόφαση των ΗΠΑ να αγνοήσουν ουσιαστικά τις κυρώσεις, που σχεδιάστηκαν για να αυξήσουν πραγματικά την πίεση στη Μόσχα και να οδηγήσουν τον πόλεμο προς το τέλος του. Τη σχέση με τις ρωσικές επιθέσεις κατέστησε σαφή: μέσα στη νύχτα, όπως είπε, ρωσικά πλήγματα έπληξαν 15 ενεργειακές εγκαταστάσεις και προκάλεσαν διακοπές ρεύματος σε αρκετές περιοχές.
«Η Ρωσία προσπαθεί να προκαλέσει μπλακάουτ στην Ουκρανία, λίγο πριν από τον χειμώνα», προειδοποίησε, τονίζοντας ότι οι Αμερικανοί πολίτες πρέπει να γνωρίζουν τι συμβαίνει στο πεδίο του πολέμου. Εκτίμησε επίσης ότι η κυβέρνηση Τραμπ μπορεί να άρει και άλλα περιοριστικά μέτρα κατά της Ρωσίας.
Ο πόλεμος στο Ιράν και οι ενεργειακοί υπολογισμοί
Σύμφωνα με το BBC, η απόφαση δεν μπορεί να εξεταστεί ανεξάρτητα από τη Μέση Ανατολή. Ο πόλεμος στο Ιράν εκτόξευσε τις τιμές της ενέργειας, δημιουργώντας πολιτική πίεση στον Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών, ενώ το αυξημένο κόστος καυσίμων και ο πληθωρισμός έχουν πλήξει τη δημοτικότητά του.
Έτσι η Ουάσινγκτον προχώρησε σε συμφωνία για εισαγωγή ρωσικού ντίζελ, αφού είχε προηγουμένως αναστείλει προσωρινά ορισμένες κυρώσεις, πράγμα που προκάλεσε αντιδράσεις στο Κίεβο και σε Ευρωπαίους συμμάχους.
Ο Ζελένσκι υποστήριξε ότι η συμφωνία ισοδυναμεί με οικονομική ενίσχυση της ρωσικής πολεμικής μηχανής. Το δίλημμα για την αμερικανική κυβέρνηση είναι σύνθετο: να συγκρατήσει τις τιμές για τους καταναλωτές και ταυτόχρονα να διαχειριστεί τις συνέπειες της χαλάρωσης των κυρώσεων.
Ο «ενεργειακός πόλεμος» και η νέα σύγκρουση Τραμπ - Ζελένσκι
Η ένταση ανάμεσα στους δύο προέδρους κλιμακώθηκε μετά τη διαφωνία για τα πλήγματα σε ενεργειακές εγκαταστάσεις. Ο Τραμπ είχε πει ότι Ρωσία και Ουκρανία συμφώνησαν σε μορφή «ενεργειακής εκεχειρίας» για να διευκολυνθούν οι εξαγωγές ρωσικού ντίζελ.
Ο Ζελένσκι διευκρίνισε ότι η Ουκρανία θα σταματούσε τα πλήγματα εφόσον το έκανε και η Ρωσία. Έπειτα από τρεις ημέρες με νέες ρωσικές επιθέσεις, οι ουκρανικές δυνάμεις επανέλαβαν τα χτυπήματα σε ρωσικά διυλιστήρια, και ο Τραμπ τα χαρακτήρισε «ντροπή».
Ο Ουκρανός πρόεδρος απάντησε ότι υπερασπίζεται τα συμφέροντα της χώρας του, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι ο Ουκρανός ομόλογός του είναι «πιο δύσκολος στη συνεννόηση» από τον Πούτιν. Από το βήμα Συνόδου της ΕΕ, ο Ζελένσκι σχολίασε ότι είναι ευχάριστο να βρίσκεται ανάμεσα σε «πραγματικούς ηγέτες», δήλωση που ερμηνεύθηκε ως αιχμή κατά του Τραμπ.
Starlink και καταγγελίες για περιορισμούς
Στην επιβαρυμένη σχέση προστέθηκε η υπόθεση του Starlink. Σύμφωνα με ουκρανικές αναφορές, την περασμένη εβδομάδα περιορίστηκε αιφνιδιαστικά η ταχύτητα με την οποία τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη μπορούν να κινούνται διατηρώντας τη σύνδεσή τους στο διαδίκτυο, επηρεάζοντας επιχειρήσεις και την ικανότητα αντιμετώπισης ρωσικών επιθέσεων.
Την ίδια περίοδο η Ρωσία πραγματοποίησε θανατηφόρα πλήγματα, και κάτοικοι και αρχές ανέφεραν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις δεν υπήρξε έγκαιρη προειδοποίηση. Ο Ζελένσκι είπε την Παρασκευή ότι η κανονική λειτουργία του Starlink δεν έχει αποκατασταθεί πλήρως. Ο Τραμπ αρνήθηκε ότι οι ΗΠΑ διέκοψαν την ανταλλαγή πληροφοριών ή ότι υπήρξε σκόπιμη παρέμβαση.
Νέοι νεκροί από τα ρωσικά πλήγματα
Οι ρωσικές επιθέσεις συνεχίζονται. Σύμφωνα με τις ουκρανικές αρχές, τουλάχιστον εννέα άνθρωποι σκοτώθηκαν και περίπου 60 τραυματίστηκαν μέσα σε ένα 24ωρο. Στη Χερσώνα σκοτώθηκε οδηγός ασθενοφόρου και τραυματίστηκαν άλλοι 20 άνθρωποι από τις επιθέσεις του πρωινού του Σαββάτου, ενώ στόχος ήταν και περιοχές της Ζαπορίζια.
Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι έπληξε εγκαταστάσεις της ουκρανικής αμυντικής βιομηχανίας, ανάμεσά τους χαλυβουργικές μονάδες, έναν ηλεκτρικό υποσταθμό και ένα φορτηγό πλοίο στη Μαύρη Θάλασσα.
Οι δύο πλευρές συνεχίζουν να ανταλλάσσουν πλήγματα σε ενεργειακούς και βιομηχανικούς στόχους: το Κίεβο λέει ότι θέλει να περιορίσει τα έσοδα που χρηματοδοτούν τον πόλεμο, η Μόσχα ότι χτυπά μόνο υποδομές που χρησιμοποιεί ο ουκρανικός στρατός.