Η μεγαλύτερη ζημιά από την πολεμική σύγκρουση της Ουάσιγκτον με την Τεχεράνη ενδέχεται να μην εντοπίζεται στο πεδίο των μαχών, αλλά στον ίδιο τον πυρήνα του δυτικού συμμαχικού συστήματος.
Η κυβέρνηση Τραμπ, με την υποστήριξη του υπουργού Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, φαίνεται να αντιμετωπίζει τους συμμάχους των ΗΠΑ όχι ως ισότιμους εταίρους, αλλά ως εργαλεία επιβολής της αμερικανικής βούλησης, απαιτώντας τυφλή υπακοή και παροχή διευκολύνσεων χωρίς προηγούμενη διαβούλευση.
Αυτή η προσέγγιση υποσκάπτει την εμπιστοσύνη δεκαετιών, οδηγώντας τα κράτη-μέλη στην αναζήτηση τρόπων προστασίας από τις απρόβλεπτες επιλογές του Λευκού Οίκου.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η άρνηση του Χέγκσεθ να επιβεβαιώσει ρητά τη δέσμευση στο Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, το οποίο ορίζει ότι η επίθεση εναντίον ενός μέλους αποτελεί επίθεση εναντίον όλων. Εισάγοντας την έννοια της «υπό όρους» υποστήριξης, η Ουάσιγκτον μετατρέπει μια ακλόνητη εγγύηση ασφαλείας σε αντικείμενο πολιτικής διαπραγμάτευσης.
Ο Τραμπ κλιμάκωσε την πίεση απειλώντας ακόμη και με αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συμμαχία, όταν ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αρνήθηκαν να στηρίξουν τον πόλεμο στο Ιράν με τους δικούς του όρους – μια τακτική που πολλοί αναλυτές χαρακτηρίζουν ως στρατηγικό εκβιασμό μεταμφιεσμένο σε ρεαλισμό.
Η αντίδραση των συμμάχων υπήρξε άμεση και ηχηρή, με τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία να θέτουν περιορισμούς ή και πλήρη απαγόρευση στη χρήση του εναέριου χώρου και των βάσεών τους για τις ανάγκες του πολέμου.
Ακόμη και η Βρετανία, υπό τον Κιρ Στάρμερ, παρά τη διατήρηση των τυπικών δεσμών, στρέφεται πλέον εμφανώς προς μια στενότερη συνεργασία με την Ευρώπη, αναγνωρίζοντας την ανάγκη για αυτονομία απέναντι στην αμερικανική μεταβλητότητα. Αυτή η στροφή δεν αποτελεί δείγμα «μαλθακότητας», αλλά μια ορθολογική αντίδραση κρατών που βλέπουν τον ισχυρότερο σύμμαχό τους να γίνεται ο λιγότερο προβλέψιμος παίκτης στη διεθνή σκηνή.
Σε στρατηγικό επίπεδο, η Ουάσιγκτον φαίνεται να σπαταλά το «κεφάλαιο αξιοπιστίας» που συγκέντρωσαν γενιές Αμερικανών διπλωματών για έναν πόλεμο που δεν συνδέεται με τις συμβατικές υποχρεώσεις του ΝΑΤΟ.
Αν η διεθνής κοινότητα εμπεδώσει το μάθημα ότι οι αμερικανικές εγγυήσεις εξαρτώνται από τις εκάστοτε διαθέσεις του προέδρου, το γεωπολιτικό κόστος θα υπερβεί κατά πολύ οποιοδήποτε στρατιωτικό αποτέλεσμα.
Τελικά, η αποδυνάμωση της Δύσης ίσως να μην προέλθει από την Τεχεράνη ή τη Μόσχα, αλλά από την ίδια την Ουάσιγκτον και την πεποίθηση ότι η πίεση και η ταπείνωση των φίλων αποτελούν δείγματα ισχύος.