Ραγδαία επιδείνωση παρουσιάζει η κρίση στο Ιράν, καθώς η αιματηρή καταστολή των αντικαθεστωτικών διαδηλώσεων λαμβάνει διαστάσεις εθνικής τραγωδίας. Σύμφωνα με την οργάνωση Human Rights Activists News Agency (HRANA), με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες, που φέρεται να χρηματοδοτείται από την NED, ο αριθμός των νεκρών έχει εκτοξευθεί στους 598, σημειώνοντας τεράστια αύξηση σε σχέση με προηγούμενους απολογισμούς. Τα στοιχεία βασίζονται σε μαρτυρίες ακτιβιστών εντός και εκτός της χώρας και κάνουν λόγο για εκατοντάδες θύματα και χιλιάδες συλλήψεις.
Όπως αναφέρει η HRANA, μεταξύ των νεκρών συγκαταλέγονται περίπου 490 διαδηλωτές και 48 μέλη των δυνάμεων ασφαλείας, ενώ οι συλλήψεις εκτιμάται ότι ξεπερνούν τις 10.000. Οι διαδηλώσεις, που αρχικά ξέσπασαν λόγω της βαθιάς νομισματικής και οικονομικής κρίσης, εξελίχθηκαν γρήγορα σε μαζικό κίνημα αμφισβήτησης του αυταρχικού πολιτικού συστήματος, με αιτήματα που πλέον ξεπερνούν το καθαρά οικονομικό πλαίσιο.
Την ίδια στιγμή, η κρίση στο εσωτερικό του Ιράν προκαλεί έντονες διεθνείς αντιδράσεις. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, αναμένεται να ενημερωθεί από ανώτατους αξιωματούχους της κυβέρνησής του για μια σειρά πιθανών επιλογών αντίδρασης απέναντι στις εξελίξεις. Σύμφωνα με δημοσιεύματα αμερικανικών μέσων, στο τραπέζι βρίσκονται σενάρια που περιλαμβάνουν από νέες οικονομικές κυρώσεις και ενίσχυση της διαδικτυακής αντιπολίτευσης έως μυστικές κυβερνοεπιχειρήσεις και ακόμη και περιορισμένα στρατιωτικά πλήγματα κατά ιρανικών στόχων.
Στη συνάντηση της Τρίτης αναμένεται να συμμετάσχουν ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ και ο πρόεδρος του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων στρατηγός Νταν Κέιν, ανέφεραν οι αξιωματούχοι.
Παρότι δεν έχει ληφθεί τελική απόφαση, Αμερικανοί αξιωματούχοι σημειώνουν ότι ο Λευκός Οίκος εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο στρατιωτικής παρέμβασης, ως απάντηση στην εκτεταμένη καταστολή των διαδηλώσεων. Ο ίδιος ο Τραμπ έχει επανειλημμένα αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο εμπλοκής, δηλώνοντας μέσω των κοινωνικών δικτύων ότι «το Ιράν αντικρίζει την ελευθερία, ίσως όπως ποτέ άλλοτε», προσθέτοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «είναι έτοιμες να βοηθήσουν».
Από την πλευρά της Τεχεράνης, ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν απορρίπτει τις κατηγορίες περί κρατικής βίας και αποδίδει τις ταραχές σε ξένη υποκίνηση. Σε δηλώσεις του κατηγόρησε ανοιχτά τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ότι επιδιώκουν να «σπείρουν χάος και αταξία» στη χώρα, κάνοντας λόγο για «τρομοκράτες» που, όπως υποστήριξε, επιτίθενται σε πολίτες, καίνε τζαμιά και καταστρέφουν δημόσια περιουσία. Παράλληλα, κάλεσε τους πολίτες να αποστασιοποιηθούν από τη βία, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνησή του είναι έτοιμη να ακούσει τα κοινωνικά και οικονομικά αιτήματα.
Οι προειδοποιήσεις από την ιρανική πλευρά συνοδεύονται και από απειλές αντιποίνων. Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου προειδοποίησε ότι σε περίπτωση αμερικανικής επίθεσης, αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, ναυτιλιακοί στόχοι αλλά και το Ισραήλ θα θεωρηθούν «νόμιμοι στόχοι». Δηλώσεις που εντείνουν τους φόβους για μια ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση.
Το Ισραήλ παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου να εκφράζει δημόσια τη στήριξή του στους Ιρανούς διαδηλωτές, χαρακτηρίζοντας τις κινητοποιήσεις «αγώνα για την ελευθερία». Δήλωσε μάλιστα ότι ελπίζει το Ιράν να «απελευθερωθεί σύντομα από την τυραννία», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μελλοντικής συνεργασίας μετά την πτώση του καθεστώτος.
Στο εσωτερικό της χώρας, οι διαδηλώσεις συνεχίζονται με αμείωτη ένταση, παρά το εκτεταμένο μπλακάουτ στο Διαδίκτυο. Κάτοικοι της Τεχεράνης αναφέρουν ότι η διακοπή της πρόσβασης στο διαδίκτυο είχε το αντίθετο αποτέλεσμα, οδηγώντας περισσότερους πολίτες στους δρόμους. Άνθρωποι όλων των ηλικιών συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις, φωνάζοντας συνθήματα όπως «Θάνατος στον δικτάτορα» και «Θάνατος στον Χαμενεΐ».
Οι ιρανικές Αρχές κάνουν λόγο για 200 συλλήψεις «ένοπλων ταραχοποιών» και για εκτεταμένες καταστροφές υποδομών, ενώ οι Φρουροί της Επανάστασης και ο τακτικός στρατός διαμηνύουν ότι η ασφάλεια και η διαφύλαξη της Ισλαμικής Επανάστασης αποτελούν «κόκκινη γραμμή».
Σύμφωνα με ιρανικά κρατικά και ημιεπίσημα μέσα, τουλάχιστον 109 μέλη των δυνάμεων ασφαλείας έχουν σκοτωθεί από «ένοπλους ταραχοποιούς», ανάμεσά τους και στελέχη ειδικών μονάδων. Οι Αρχές κάνουν λόγο για εκτεταμένες καταστροφές, εμπρησμούς κατοικιών, τραπεζών, τεμενών και δημόσιων κτιρίων, καθώς και για επιθέσεις εναντίον πολιτών.
Την ίδια ώρα, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Δύση καταγγέλλουν χρήση πραγματικών πυρών κατά διαδηλωτών και προειδοποιούν για περαιτέρω κλιμάκωση της βίας.
Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά τεταμένη, με τη διεθνή κοινότητα να παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία τις εξελίξεις, καθώς ο κίνδυνος εσωτερικής αποσταθεροποίησης του Ιράν συνδέεται πλέον άμεσα με το ενδεχόμενο εξωτερικής στρατιωτικής εμπλοκής και ευρύτερης αποσταθεροποίησης στη Μέση Ανατολή.