Το όνομα του Ρεζά Παχλαβί, εξόριστου γιου του τελευταίου Σάχη του Ιράν, ακούγεται ολοένα και συχνότερα στα συνθήματα αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στη χώρα. Ορισμένοι διαδηλωτές ζητούν ανοιχτά την επιστροφή του, ενώ ο ίδιος απευθύνει εκκλήσεις προς τους Ιρανούς να βγουν στους δρόμους, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως πολιτική εναλλακτική απέναντι στο καθεστώς της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.
Η δημόσια παρουσία του συνδέεται άρρηκτα με την προεπαναστατική περίοδο, καθώς είναι ο γιος του Μοχάμαντ Ρεζά Παχλαβί, του τελευταίου μονάρχη του Ιράν, ο οποίος ανατράπηκε από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι ποια πραγματική στήριξη διαθέτει σήμερα ο πρώην διάδοχος του «Θρόνου του Παγωνιού» και κατά πόσο επιθυμεί – ή μπορεί – να επιστρέψει σε μια χώρα που έχει αλλάξει ριζικά εδώ και σχεδόν μισό αιώνα.
Όταν ξέσπασε η επανάσταση, ο Ρεζά Παχλαβί βρισκόταν στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου εκπαιδευόταν ως πιλότος μαχητικών αεροσκαφών. Σε ηλικία μόλις 19 ετών, παρακολούθησε από την εξορία την κατάρρευση της μοναρχίας και την περιπλάνηση του πατέρα του σε διάφορες χώρες αναζητώντας άσυλο, μέχρι τον θάνατό του από καρκίνο στην Αίγυπτο. Η οικογένεια Παχλαβί βρέθηκε χωρίς πατρίδα, εξαρτώμενη από έναν περιορισμένο κύκλο υποστηρικτών στο εξωτερικό.
Τα επόμενα χρόνια σημαδεύτηκαν από προσωπικές τραγωδίες. Ο αδελφός και η μικρότερη αδελφή του Ρεζά Παχλαβί έθεσαν τέλος στη ζωή τους, γεγονός που τον κατέστησε τον μοναδικό συμβολικό επικεφαλής μιας δυναστείας που πολλοί θεωρούσαν οριστικά παρελθόν.
Σήμερα, στα 65 του χρόνια, ο Ρεζά Παχλαβί επιχειρεί να επανατοποθετηθεί πολιτικά. Ζει σε προάστιο κοντά στην Ουάσινγκτον, με τους υποστηρικτές του να τον περιγράφουν ως χαμηλών τόνων και προσιτό, συχνό θαμώνα τοπικών καφέ μαζί με τη σύζυγό του, Γιασμίν Παχλαβί. Το 2022, ερωτηθείς αν θεωρεί τον εαυτό του ηγέτη του κινήματος διαμαρτυρίας, είχε απαντήσει ότι «η αλλαγή πρέπει να έρθει από μέσα».
Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, η ρητορική του έχει γίνει πιο αποφασιστική. Μετά τις ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές του 2025, που προκάλεσαν τον θάνατο ανώτατων Ιρανών στρατιωτικών, δήλωσε από το Παρίσι ότι είναι έτοιμος να συμβάλει στην ηγεσία μιας μεταβατικής κυβέρνησης σε περίπτωση κατάρρευσης του καθεστώτος. Παρουσίασε μάλιστα ένα σχέδιο 100 ημερών για προσωρινή διοίκηση, τονίζοντας ότι δεν πρόκειται για «επιστροφή στο παρελθόν», αλλά για ένα «δημοκρατικό μέλλον για όλους τους Ιρανούς».
Γεννημένος τον Οκτώβριο του 1960 στην Τεχεράνη, μεγάλωσε σε συνθήκες πολυτέλειας και αυστηρής προετοιμασίας για τη διαδοχή. Στα 17 του στάλθηκε στο Τέξας για στρατιωτική εκπαίδευση, όμως δεν επέστρεψε ποτέ ως αξιωματικός στο Ιράν. Έκτοτε ζει μόνιμα στις ΗΠΑ, σπούδασε πολιτικές επιστήμες και απέκτησε τρεις κόρες.
Στην εξορία παραμένει ισχυρό σύμβολο για τους βασιλόφρονες, που θυμούνται την περίοδο Παχλαβί ως εποχή εκσυγχρονισμού και στενών δεσμών με τη Δύση. Αντίθετα, πολλοί Ιρανοί δεν ξεχνούν τη λογοκρισία και τη δράση της διαβόητης μυστικής αστυνομίας SAVAK, η οποία συνδέθηκε με βασανιστήρια και σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Το 1980 πραγματοποίησε συμβολική «στέψη» στο Κάιρο, αυτοανακηρυσσόμενος Σάχης, γεγονός που συχνά επικαλούνται οι επικριτές του ως αντίφαση προς τη σημερινή φιλοδημοκρατική του ρητορική. Οι προσπάθειές του να ενώσει την ιρανική αντιπολίτευση, όπως μέσω του Εθνικού Συμβουλίου για Ελεύθερες Εκλογές (2013), αντιμετώπισαν περιορισμένη απήχηση. Έχει απορρίψει τη βία και έχει αποστασιοποιηθεί από οργανώσεις όπως οι Μουτζαχεντίν του Λαού, υποστηρίζοντας ειρηνική μετάβαση και δημοψήφισμα για το πολιτειακό μέλλον.
Η επιστροφή συνθημάτων υπέρ της μοναρχίας στις διαδηλώσεις του 2017 και ο θάνατος της Μαχσά Αμινί το 2022 επανέφεραν τον Παχλαβί στο διεθνές προσκήνιο. Η επίσκεψή του στο Ισραήλ το 2023, όπου συναντήθηκε με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, δίχασε περαιτέρω την ιρανική κοινή γνώμη, ενώ δηλώσεις του στο BBC προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις.
Ο ίδιος επιμένει ότι δεν επιδιώκει την αποκατάσταση της μοναρχίας, αλλά έναν ρόλο εθνικής συμφιλίωσης και μετάβασης προς ελεύθερες εκλογές, κράτος δικαίου και ισότητα των φύλων. Χωρίς ελεύθερο πολιτικό πεδίο και αξιόπιστες δημοσκοπήσεις, η πραγματική απήχησή του στο εσωτερικό του Ιράν παραμένει άγνωστη. Το αν θα επιστρέψει ποτέ στη χώρα ή αν θα παραμείνει μια αμφιλεγόμενη φιγούρα της εξορίας, αποτελεί ένα από τα ανοιχτά ερωτήματα της σύγχρονης ιρανικής ιστορίας.