Συνεχείς επιθέσεις σε εμπορικά πλοία καταγράφονται στο Στενό του Ορμούζ, με τις ιρανικές δυνάμεις να στοχοποιούν καθημερινά τη ναυσιπλοΐα και τους Φρουρούς της Επανάστασης να απειλούν με διακοπή της διέλευσης πετρελαίου από τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό. Την ίδια στιγμή, οι επιθέσεις της Τεχεράνης εναντίον χωρών του Κόλπου και του Ισραήλ συνεχίζονται, εντείνοντας την ένταση στην περιοχή.
Σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή του Ιταλικού Ινστιτούτου Παγκόσμιων Σπουδών (IGS), Νίκολα Πεντέ, η άνοδος του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ στην ηγεσία σηματοδοτεί μια βαθιά αλλαγή στο πολιτικό σύστημα του Ιράν. Όπως υποστηρίζει, η νέα στρατηγική δεν εκφράζει πλέον την παραδοσιακή θεοκρατική ελίτ, αλλά αντανακλά την ενίσχυση της επιρροής των σκληροπυρηνικών Φρουρών της Επανάστασης, με στόχο την αύξηση της πίεσης προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Κατά τον ίδιο αναλυτή, η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια μετάβαση από το θεοκρατικό μοντέλο διακυβέρνησης σε ένα σύστημα όπου η πραγματική εξουσία περνά σταδιακά στους στρατιωτικούς μηχανισμούς. Η διαδικασία αυτή, που εξελίσσεται εδώ και χρόνια λόγω δημογραφικών και πολιτικών αλλαγών, φαίνεται να επιταχύνεται εξαιτίας του πολέμου.
Μετασχηματισμός σε στρατιωτικό καθεστώς
Η ενίσχυση της επιρροής των Φρουρών της Επανάστασης, με επικεφαλής τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, εκτιμάται ότι οδηγεί το Ιράν προς ένα μοντέλο εξουσίας που θυμίζει χώρες όπως η Αίγυπτος ή το Πακιστάν, όπου ο στρατός κατέχει κυρίαρχο ρόλο. Σύμφωνα με τον Πεντέ, το πολιτικό σύστημα μετασχηματίζεται σε μια μορφή στρατιωτικής απολυταρχίας, με τους Φρουρούς να ελέγχουν πλήρως τόσο τους μηχανισμούς ασφάλειας όσο και τη λειτουργία του κράτους.
Οι νέες ηγετικές δομές, όπως επισημαίνει, θεωρούν ότι βρίσκονται αντιμέτωπες με υπαρξιακή απειλή και δεν διαθέτουν εναλλακτική στρατηγική πέρα από τη συνέχιση της σύγκρουσης. Παρότι γνωρίζουν ότι δεν μπορούν να επικρατήσουν στρατιωτικά έναντι των ΗΠΑ και του Ισραήλ, στόχος τους είναι να παρατείνουν την αντιπαράθεση ώστε να αυξηθεί το πολιτικό και οικονομικό κόστος για τους αντιπάλους τους.
Πυραυλικά πλήγματα παρά τις απώλειες
Παρά τα πλήγματα που έχουν δεχθεί οι ιρανικές στρατιωτικές υποδομές, η Τεχεράνη εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικές δυνατότητες. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ αναφέρουν ότι έχουν πλήξει περίπου 6.000 στόχους και ότι έχει καταστραφεί το 80% του ιρανικού οπλοστασίου. Ωστόσο, το Ιράν συνεχίζει να εκτοξεύει καθημερινά περίπου 60 πυραύλους και drones, εκ των οποίων οι 20 κατευθύνονται προς το Ισραήλ και οι υπόλοιποι προς χώρες της περιοχής.
Στρατιωτικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η καταστροφή της ιρανικής αεροπορίας και του ναυτικού, παρότι σημαντική, δεν έχει μειώσει ουσιαστικά την ικανότητα αντίδρασης της χώρας. Όπως τονίζουν, το κύριο πλεονέκτημα της Τεχεράνης είναι τα πυραυλικά συστήματα και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, τα οποία είναι δύσκολο να εξουδετερωθούν πλήρως, καθώς οι εκτοξευτές τους είναι διασκορπισμένοι και απαιτούν μεγάλους πόρους για τον εντοπισμό και την καταστροφή τους.
Παράλληλα, το οικονομικό κόστος του πολέμου για τις ΗΠΑ αυξάνεται, με εκτιμήσεις να αναφέρουν ότι μέσα σε μόλις 12 ημέρες έχουν δαπανηθεί πάνω από 12 δισεκατομμύρια δολάρια για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Αντικρουόμενα μηνύματα από την Ουάσιγκτον
Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται να στέλνει συχνά αντιφατικά μηνύματα σχετικά με την εξέλιξη του πολέμου. Όπως σημειώνει το Axios, σε ομιλία του μπροστά σε υποστηρικτές του δήλωσε ότι «ποτέ δεν είναι καλό να λες πολύ νωρίς ότι νικήσαμε, αλλά νικήσαμε», για να προσθέσει λίγο αργότερα ότι οι επιχειρήσεις πρέπει να συνεχιστούν μέχρι να «ολοκληρωθεί η δουλειά».
Το γεωπολιτικό χαρτί του Ορμούζ
Παρά τις πιέσεις που δέχεται, η Τεχεράνη εξακολουθεί να διαθέτει ένα σημαντικό γεωπολιτικό πλεονέκτημα: τη δυνατότητα να επηρεάσει τη λειτουργία του Στενού του Ορμούζ, μιας από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Παράλληλα, φαίνεται ότι το Ιράν έχει καταφέρει να περιορίσει τις οικονομικές επιπτώσεις στο εσωτερικό του και στους βασικούς εμπορικούς εταίρους του, κυρίως την Κίνα. Το ιρανικό πετρέλαιο συνεχίζει να κατευθύνεται προς την Ασία, με δεξαμενόπλοια που προορίζονται για την Κίνα και την Ινδία να κινούνται σχεδόν χωρίς εμπόδια στον Περσικό Κόλπο.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών, η Τεχεράνη εξάγει σήμερα περισσότερο πετρέλαιο σε σχέση με την περίοδο πριν από την έναρξη του πολέμου, γεγονός που ενισχύει τα οικονομικά της αποθέματα παρά την ένταση της σύγκρουσης.