Πέρα από τις δραματικές ελλείψεις σε βασικά ιατρικά εφόδια, οι υγειονομικοί που μάχονται στην πρώτη γραμμή κατά της επιδημίας Έμπολα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα κύμα βίας και παραπληροφόρησης.
Οι επιθέσεις σε νοσοκομειακές δομές και οι αποδράσεις τρομοκρατημένων ασθενών προκαλούν σοβαρά εμπόδια στον περιορισμό του ιού, απειλώντας με ανεξέλεγκτη διασπορά την ευρύτερη περιοχή.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, τουλάχιστον τρία σοβαρά επεισόδια έχουν καταγραφεί στη βορειοανατολική επαρχία Ιτούρι, όπου εντοπίστηκαν οι πρώτες εστίες. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Γενικού Νοσοκομείου Παραπομπής στο Μονγκμπουάλου, το οποίο δέχτηκε απανωτά χτυπήματα κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου.
Όπως κατήγγειλε ο ιατρικός διευθυντής του ιδρύματος, δρ. Ρίτσαρντ Λοκόντου, άγνωστοι πυρπόλησαν τις σκηνές απομόνωσης που είχαν στηθεί από τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα, με αποτέλεσμα 18 ασθενείς να τραπούν σε φυγή. Την επόμενη ημέρα, ομάδες νεαρών —υποκινούμενες από συγγενείς ενός θρησκευτικού ηγέτη που υπέκυψε στον ιό— επιτέθηκαν στο νοσοκομείο σε τέσσερα διαφορετικά κύματα, οδηγώντας στην απόδραση ακόμη επτά ασθενών.
Ένας όγδοος ασθενής, που βρισκόταν σε κρίσιμη κατάσταση, έχασε τη ζωή του στην απεγνωσμένη προσπάθειά του να διαφύγει, αναγκάζοντας τον στρατό και την αστυνομία να παρέμβουν για να αποκαταστήσουν την τάξη.
Η ρίζα του προβλήματος εντοπίζεται στην βαθιά καχυποψία των κατοίκων. Έπειτα από δεκαετίες ανθρωπιστικών κρίσεων και κρατικής εγκατάλειψης, η ξαφνική εισροή ξένου ιατρικού προσωπικού και πόρων αντιμετωπίζεται με δυσπιστία.
Πολλοί αρνούνται την ύπαρξη της νόσου, θεωρώντας την απάτη, ενώ άλλοι εξοργίζονται επειδή τα πρωτόκολλα ασφαλείας τούς απαγορεύουν να παραλάβουν τις σορούς των δικών τους ανθρώπων. Σημειώνεται ότι οι σοροί των θυμάτων είναι εξαιρετικά μολυσματικές και οι παραδοσιακές τελετές ταφής, όπου οι συγγενείς αγγίζουν τον νεκρό, αποτελούν τις κύριες εστίες μετάδοσης.
Η παρούσα έξαρση αφορά το σπάνιο στέλεχος «Μπουντιμπούγκο» και έχει ήδη κηρυχθεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ως κατάσταση έκτακτης ανάγκης διεθνούς ενδιαφέροντος. Ο επικεφαλής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγιέσους, προειδοποίησε ότι ο ιός εξαπλώνεται ταχύτερα από τις δυνατότητες ανάσχεσής του, ανακοινώνοντας ότι έχουν ήδη εντοπιστεί περισσότερα από 900 ύποπτα κρούσματα και 220 θάνατοι.
Το φαινόμενο της βίας κατά των υγειονομικών δομών έχει βαθύ ιστορικό στην περιοχή. Κατά την επιδημία της περιόδου 2018-2020, περισσότεροι από 25 εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας έχασαν τη ζωή τους. Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι πέρα από την οργή των τοπικών κοινοτήτων, οι επιθέσεις συχνά ενορχηστρώνονται από ένοπλες πολιτοφυλακές που επιδιώκουν οικονομικά και πολιτικά οφέλη.
Η ανησυχία πλέον εντείνεται, καθώς ο ιός έχει μεταδοθεί στις επαρχίες του Βόρειου και Νότιου Κίβου —περιοχές που ελέγχονται από αντάρτες του κινήματος M23— και έχει ήδη περάσει τα σύνορα με την Ουγκάντα, η οποία μετρά πλέον επτά επιβεβαιωμένα κρούσματα.