Ανησυχία προκαλεί στις ευρωπαϊκές αρχές κυβερνοασφάλειας ένα κύμα επιθέσεων σε ψηφιακά συστήματα ελέγχου επαγγελματικών ψυγείων και καταψυκτών, που έχει ήδη διαταράξει τη λειτουργία επιχειρήσεων τροφίμων.
Το ότι οι δράστες μπορούν να αλλοιώνουν τις θερμοκρασίες εξ αποστάσεως, χωρίς φυσική παρουσία στους χώρους, θεωρείται νέα απειλή για την εφοδιαστική αλυσίδα, με κίνδυνο φθοράς προϊόντων και σοβαρές οικονομικές απώλειες.
Η Κομισιόν δηλώνει ότι βρίσκεται σε διαρκή επαφή με τα κράτη μέλη και τις εθνικές υπηρεσίες, ώστε να εκτιμηθεί η έκταση του φαινομένου και να υπάρξει κοινή απάντηση.
Δύο συσκέψεις στις Βρυξέλλες
Την Τρίτη (3/11) έγιναν δύο διαδοχικές συσκέψεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στην πρώτη, νωρίς το πρωί, συμμετείχαν η διυπηρεσιακή ομάδα εργασίας της ΕΕ, ο ENISA, η Europol και υπηρεσίες της Κομισιόν. Στη δεύτερη, υπό τον συντονισμό του δικτύου EU-CyCLONe, όπου μετέχουν οι εθνικές αρχές διαχείρισης μεγάλων κυβερνοκρίσεων, αντηλλάγησαν πληροφορίες, αξιολογήθηκαν οι συνέπειες και αποφασίστηκαν κοινές ενέργειες.
Εκπρόσωπος της Κομισιόν σημείωσε ότι τα περιστατικά αναδεικνύουν την ευαλωτότητα βασικών υπηρεσιών απέναντι σε κυβερνοαπειλές, αλλά απέφυγε να κατονομάσει υπεύθυνους, επισημαίνοντας ότι τις έρευνες διεξάγουν οι εθνικές αρχές.
Γαλλία
Η πρώτη μαζική επίθεση καταγράφηκε στις 12 Οκτωβρίου, όταν χάκερ απέκτησαν απομακρυσμένη πρόσβαση στους ψηφιακούς ελεγκτές ψύξης εκατοντάδων σούπερ μάρκετ και άλλαξαν τις ρυθμίσεις τους. Σε ορισμένα σημεία η θερμοκρασία εκτινάχθηκε έως τους 50 βαθμούς, με αποτέλεσμα να χαλάσουν μεγάλες ποσότητες τροφίμων, ενώ έγιναν λόγος και για περιπτώσεις πυρκαγιάς.
Μεταξύ των επηρεασμένων αλυσίδων ήταν οι Intermarché, Carrefour, Monoprix και Coopérative U. Η Carrefour μίλησε για προβλήματα σε 80 καταστήματα και η Monoprix για πλήγμα σε περίπου 5% του δικτύου της. Στην έρευνα συμμετέχει η γαλλική υπηρεσία κυβερνοασφάλειας ANSSI, με τους ειδικούς να εξετάζουν, μεταξύ άλλων, παλαιούς ελεγκτές που έτρεχαν μη ενημερωμένο λογισμικό.
ΗΠΑ
Το Πεντάγωνο ερευνά ασυνήθιστες δυσλειτουργίες που σημειώθηκαν τον Αύγουστο σε ψυκτικά συστήματα καταστημάτων τροφίμων μέσα σε στρατιωτικές βάσεις. Σύμφωνα με αμερικανικά δημοσιεύματα, επηρεάστηκαν τουλάχιστον έξι καταστήματα και χάθηκαν αποθέματα.
Στη βάση Fort Huachuca της Αριζόνας, ένας καταψύκτης μπήκε σε λειτουργία απόψυξης και το περιεχόμενό του αλλοιώθηκε. Εξετάζεται το ενδεχόμενο κυβερνοεπίθεσης, χωρίς να υπάρχει οριστική επιβεβαίωση.
Στην έρευνα μετέχουν υπηρεσίες του υπουργείου Άμυνας και της Διοίκησης Κυβερνοχώρου, που έχουν επικοινωνήσει και με Γάλλους ερευνητές για πιθανές τεχνικές ομοιότητες. Δεν έχει αποδειχθεί σύνδεση με τις ευρωπαϊκές επιθέσεις.
Βέλγιο και Λουξεμβούργο
Το Βέλγιο συγκαταλέγεται στις χώρες που επλήγησαν περισσότερο από το νέο κύμα της Δευτέρας (2/11). Δεκάδες καταστήματα Delhaize αντιμετώπισαν προβλήματα στα ψυγεία και τους καταψύκτες τους, ενώ η Carrefour ανέφερε επηρεασμό περίπου 15 καταστημάτων. Ο όμιλος Colruyt επιβεβαίωσε επιθέσεις στην ψύξη πέντε καταστημάτων Spar που λειτουργούν με δικαιόχρηση, και στο κατάστημα της IKEA στη Μονς σημειώθηκε απότομη άνοδος θερμοκρασίας στους καταψύκτες.
Η εταιρεία συντήρησης Sabcobel προειδοποίησε ότι ορισμένα συστήματα παρέμεναν ευάλωτα, παρά τις αναβαθμίσεις που είχαν ξεκινήσει μετά το γαλλικό περιστατικό. Προβλήματα καταγράφηκαν και σε καταστήματα του ίδιου ομίλου στο Λουξεμβούργο.
Σουηδία
Οι αλυσίδες ICA και Coop ανέφεραν διαταραχές στα συστήματα ψύξης τους. Σε κατάστημα της ICA στο Σιόμπο, οι δράστες φέρονται να ανέβασαν τη θερμοκρασία των καταψυκτών στους 50 βαθμούς, με συνέπεια την καταστροφή και απομάκρυνση κατεψυγμένων προϊόντων.
Η Coop επιβεβαίωσε ότι επηρεάστηκαν επτά από τα περίπου 800 καταστήματά της. Το σουηδικό Εθνικό Κέντρο Κυβερνοασφάλειας ερευνά την υπόθεση, χωρίς να έχει εντοπιστεί ο υπεύθυνος.
Ελλάδα
Καταγγελία για ανάλογο περιστατικό έγινε και στη χώρα μας, από κρεοπωλείο στην Κηφισιά. Ο ιδιοκτήτης δήλωσε ότι άγνωστοι μπήκαν στο σύστημα διαχείρισης των επαγγελματικών ψυγείων και επιχείρησαν να ανεβάσουν τη θερμοκρασία στους 150 βαθμούς.
Το πρόβλημα διαπιστώθηκε γύρω στις 4 τα ξημερώματα, όταν έφτασε το προσωπικό για να ετοιμάσει παραγγελίες. Αρχικά θεωρήθηκε βλάβη, όμως ο ψυκτικός που κλήθηκε δεν μπορούσε να αλλάξει τις ρυθμίσεις.
Η πραγματική θερμοκρασία έφτασε τους 17 βαθμούς πριν ανακτηθεί ο έλεγχος περίπου δύο ώρες αργότερα, και το κρέας γλίτωσε χάρη στην έγκαιρη αντίδραση.
Σύμφωνα με τον τεχνικό, παρόμοια προβλήματα είχαν σούπερ μάρκετ και κατάστημα εστίασης της περιοχής, ενώ τεχνικός διευθυντής εταιρείας ψυκτικών ανέφερε αντίστοιχα περιστατικά και σε άλλες περιοχές, όπως η Καλαμάτα. Επισήμως, δεν έχει επιβεβαιωθεί αν οι ελληνικές περιπτώσεις συνδέονται μεταξύ τους ή με το ευρωπαϊκό κύμα.
Πώς αποκτούν πρόσβαση οι επιτιθέμενοι
Οι επιθέσεις φωτίζουν τους κινδύνους από τη σύνδεση επαγγελματικού εξοπλισμού στο διαδίκτυο. Πολλά σύγχρονα ψυγεία και συστήματα κεντρικής ψύξης έχουν ψηφιακούς ελεγκτές που επιτρέπουν στους τεχνικούς να παρακολουθούν και να αλλάζουν εξ αποστάσεως τις συνθήκες λειτουργίας.
Αν η πρόσβαση δεν είναι επαρκώς θωρακισμένη, μπορεί να την εκμεταλλευτούν κακόβουλοι χρήστες, είτε για αλλαγή θερμοκρασιών είτε για ενεργοποίηση απόψυξης, με άμεσο κίνδυνο για την ασφάλεια των τροφίμων. Οι ειδικοί εξετάζουν ως παράγοντες το παλαιότερο λογισμικό και την ανεπαρκή προστασία της απομακρυσμένης πρόσβασης.
Η απάντηση της ΕΕ
Η Κομισιόν τονίζει ότι η αντιμετώπιση τέτοιων περιστατικών προϋποθέτει συνεργασία κυβερνήσεων, επιχειρήσεων και ευρωπαϊκών οργανισμών, και υπενθυμίζει τα διαθέσιμα εργαλεία: την Πράξη για την Κυβερνοανθεκτικότητα, που θέτει απαιτήσεις ασφάλειας σε προϊόντα με ψηφιακά στοιχεία, και την Πράξη για την Κυβερνοαλληλεγγύη, που ενισχύει τον εντοπισμό, την ετοιμότητα και την αντιμετώπιση σοβαρών περιστατικών.
Στόχος είναι όχι μόνο η αντιμετώπιση των τρεχουσών επιθέσεων αλλά και η θωράκιση των υποδομών από τις οποίες εξαρτάται η διατήρηση των τροφίμων και η ομαλή λειτουργία της αγοράς.
Μέχρι στιγμής δεν έχει αποδοθεί επίσημα ευθύνη για το σύνολο των περιστατικών, ούτε έχει τεκμηριωθεί ότι πίσω από όλα βρίσκονται οι ίδιοι δράστες.