Η ενδεχόμενη κατάρρευση της Ισλαμικής Δημοκρατίας θα είχε άμεσες και σαρωτικές συνέπειες για την ασφάλεια του Ισραήλ, διαλύοντας το δίκτυο ένοπλων οργανώσεων που στηρίζονται από την Τεχεράνη και το οποίο εδώ και χρόνια λειτουργεί ως «δακτύλιος πίεσης» γύρω από το Ισραήλ, ενώ ταυτόχρονα θα προκαλούσε βαθιές ανακατατάξεις στην παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η πτώση του καθεστώτος θα συνιστούσε το σημαντικότερο γεγονός στη Μέση Ανατολή μετά τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και τη δημιουργία του Ισραήλ. Το πρώτο και πιο άμεσο αποτέλεσμα θα ήταν η αποδυνάμωση, έως και η κατάρρευση, του δικτύου των ιρανικών «πληρεξουσίων» στην περιοχή.
Χωρίς την οικονομική, στρατιωτική και επιχειρησιακή στήριξη της Τεχεράνης, οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, η Χαμάς στη Γάζα και οι Χούτι στην Υεμένη θα αντιμετώπιζαν σοβαρή κρίση επιβίωσης, πολύ πιο απειλητική από οποιαδήποτε μεμονωμένη στρατιωτική επιχείρηση. Σε ένα τέτοιο σενάριο, θα εξαναγκάζονταν είτε να ενταχθούν στα πολιτικά συστήματα των χωρών τους είτε να οδηγηθούν σε σταδιακή αποδυνάμωση.
Σε διεθνές επίπεδο, μια τέτοια εξέλιξη θα υποχρέωνε τις μεγάλες δυνάμεις να επαναχαράξουν τη στρατηγική τους. Η Ρωσία θα έχανε έναν κρίσιμο εταίρο, τόσο ως προμηθευτή στρατιωτικού εξοπλισμού χαμηλού κόστους όσο και ως δίαυλο παράκαμψης των δυτικών κυρώσεων. Η Κίνα, από την πλευρά της, θα έπρεπε να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο του Ιράν στα σχέδια της Πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος», εφόσον η Τεχεράνη κινούνταν προς πιο ουδέτερη ή φιλοδυτική κατεύθυνση.
Ένα ελεύθερο Ιράν, σε συνεργασία με το Ισραήλ και τα σουνιτικά κράτη του Κόλπου, θα μπορούσε να διαμορφώσει έναν νέο άξονα ασφάλειας και οικονομικής συνεργασίας, με ισχυρό αποτύπωμα στις ενεργειακές αγορές και στον έλεγχο κρίσιμων θαλάσσιων οδών, από το Σουέζ έως τα Στενά του Ορμούζ.
Οικονομικά, η άρση των κυρώσεων και η επανένταξη της χώρας στο διεθνές εμπόριο θα συνέβαλαν στη σταθεροποίηση των τιμών της ενέργειας και θα δημιουργούσαν σημαντικές ευκαιρίες για ξένες επενδύσεις, ενισχύοντας τον ρόλο του Ισραήλ ως παράγοντα σταθερότητας στην περιοχή.
Παράλληλα, οι «Συμφωνίες του Αβραάμ» θα μπορούσαν να διευρυνθούν, καθώς η αποδυνάμωση της κοινής απειλής θα άνοιγε τον δρόμο για μεγάλα έργα διασύνδεσης, όπως σιδηροδρομικές γραμμές που θα συνέδεαν τη Μεσόγειο με τον Περσικό Κόλπο και, δυνητικά, με την ίδια την Τεχεράνη.
Στο εσωτερικό του Ιράν, η μετάβαση θα απαιτούσε λεπτές ισορροπίες, λόγω της πολυεθνοτικής σύνθεσης της χώρας. Ειδικοί θεωρούν πιθανή την ανάγκη παροχής μορφών τοπικής αυτονομίας σε μειονοτικές περιοχές, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης οικονομικής και πολιτικής ενσωμάτωσης.
Σε θρησκευτικό επίπεδο, το τέλος της σιιτικής επαναστατικής ιδεολογίας θα επηρέαζε ιδιαίτερα το Ιράκ, όπου μια τέτοια μεταβολή θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση των εντάσεων μεταξύ σιιτών και σουνιτών.
Για την Τουρκία, η ανάδυση ενός ισχυρού και ανεξάρτητου δημοκρατικού Ιράν θα λειτουργούσε ως παράγοντας εξισορρόπησης της περιφερειακής της επιρροής, ενώ χώρες όπως το Αζερμπαϊτζάν θα επωφελούνταν από μεγαλύτερη σταθερότητα και νέους εμπορικούς διαδρόμους.
Αναλυτές σημειώνουν, τέλος, ότι σε αντίθεση με άλλα παραδείγματα αποσταθεροποίησης στην περιοχή, οι πιθανότητες ανόδου ακραίων ισλαμιστικών δυνάμεων στο Ιράν θεωρούνται περιορισμένες, γεγονός που καθιστά το Ισραήλ έναν από τους βασικούς δυνητικούς ωφελημένους μιας τέτοιας εξέλιξης. Για τη Σαουδική Αραβία, αντίστοιχα, ένα δημοκρατικό Ιράν θα μπορούσε να μειώσει δραστικά τις αμυντικές δαπάνες, αν και μια τέτοια προοπτική δεν φαίνεται να ευθυγραμμίζεται με τις σημερινές πολιτικές επιλογές του Ριάντ.