Οι κυβερνήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης φαίνεται να καταλήγουν σε ένα δυσάρεστο αλλά κοινό συμπέρασμα: οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αντιμετωπίζονται πλέον ως αξιόπιστος σύμμαχος. Ενόψει της έκτακτης συνόδου κορυφής στις Βρυξέλλες, εννέα διπλωμάτες δήλωσαν στο Politico ότι σχεδόν όλα τα κράτη-μέλη βλέπουν πλέον την Ουάσιγκτον περισσότερο ως πρόβλημα παρά ως εγγυητή ασφάλειας.
Ακόμη και χώρες με παραδοσιακά φιλοαμερικανικό προσανατολισμό εμφανίζονται βαθιά απογοητευμένες. Παρά τη μερική υπαναχώρηση του Ντόναλντ Τραμπ — με την απόσυρση απειλών για δασμούς και τον αποκλεισμό στρατιωτικής λύσης για τη Γροιλανδία — το κλίμα καχυποψίας παραμένει, με τους Ευρωπαίους ηγέτες να προχωρούν κανονικά στη σύγκληση της συνόδου.
Καθοριστικό σημείο καμπής θεωρούνται οι δημόσιες απαιτήσεις του Τραμπ στο Νταβός για «άμεσες διαπραγματεύσεις» σχετικά με την απόκτηση της Γροιλανδίας, εξέλιξη που προκάλεσε έντονη ενόχληση στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Μέχρι πρότινος, πολλοί στην ΕΕ ήλπιζαν ότι οι φόβοι για αποδυνάμωση της αμερικανικής δέσμευσης στην ευρωπαϊκή ασφάλεια δεν θα επιβεβαιώνονταν.
«Η εποχή της ευγένειας τελείωσε, ήρθε η ώρα να αντισταθούμε στον Τραμπ», δήλωσε ο πρώην γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ και πρώην πρωθυπουργός της Δανίας, Άντερς Φογκ Ράσμουσεν. Πολλοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι μιλούν πλέον ανοιχτά για αίσθημα προσωπικής προδοσίας, καθώς αρκετοί από αυτούς είχαν σπουδάσει ή εργαστεί στις ΗΠΑ και είχαν επενδύσει πολιτικά στη στενή διατλαντική συνεργασία.
Η σύνοδος κορυφής αναμένεται να καθορίσει και τη στάση της ΕΕ απέναντι σε ενδεχόμενα αμερικανικά εμπορικά μέτρα, με τις Βρυξέλλες να εξετάζουν αντίποινα εάν η Ουάσιγκτον επανέλθει σε πολιτική δασμών. Ο Εμανουέλ Μακρόν προειδοποίησε ότι η Ευρώπη διαθέτει «ισχυρά εργαλεία» και οφείλει να τα χρησιμοποιεί όταν παραβιάζονται οι κανόνες.
Παρότι ο Τραμπ απέκλεισε τη χρήση στρατιωτικής ισχύος, οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες εκτιμούν ότι η σκληρή ρητορική του και η επιμονή στο ζήτημα της Γροιλανδίας δεν συνιστούν πραγματική αποκλιμάκωση. Όπως σημειώνουν, η απειλή επιβολής δασμών ήταν το σημείο που κατέστησε σαφές ότι το ρήγμα είναι βαθύτερο και ενδεχομένως διαρκές.
Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αποτύπωσε το νέο κλίμα λέγοντας ότι «ο κόσμος έχει αλλάξει μόνιμα» και πως η Ευρώπη πρέπει να προσαρμοστεί. Στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη και η ενεργοποίηση του λεγόμενου ευρωπαϊκού «μπαζούκα», ενός μηχανισμού που δημιουργήθηκε για την αντιμετώπιση οικονομικού εκβιασμού από τρίτες χώρες — εργαλείο που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδιανόητο να στραφεί κατά των ΗΠΑ.
Παράλληλα, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι μιλούν πλέον ανοιχτά για ανάγκη «μείωσης κινδύνου» στις σχέσεις με την Ουάσιγκτον, παραδεχόμενοι ότι η εμπιστοσύνη έχει κλονιστεί. Η σύνοδος κορυφής χαρακτηρίζεται από ορισμένους ως «θεραπευτική», με στόχο να διαμορφωθεί κοινή απάντηση στην αμερικανική στάση.
Η σταδιακή μεταστροφή της ΕΕ αποδίδεται και σε παλαιότερα σημάδια, όπως η αμερικανική Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας που προέβλεπε στήριξη «πατριωτικών ευρωπαϊκών κομμάτων» εις βάρος των θεσμών της Ένωσης. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται και οι πρόσφατες κινήσεις και δηλώσεις Αμερικανών αξιωματούχων, που ενίσχυσαν την αίσθηση απειλής.
Ιδιαίτερα έντονα είναι τα αισθήματα στη Δανία, η οποία έχει βρεθεί στο επίκεντρο λόγω της Γροιλανδίας. Παρά τη μακρόχρονη στρατιωτική της στήριξη προς τις ΗΠΑ, ακόμη και σε επικίνδυνες αποστολές στη Μέση Ανατολή, η Κοπεγχάγη αισθάνεται πλέον εκτεθειμένη και πολιτικά στοχοποιημένη.
«Για πολλούς από εμάς, η Αμερική ήταν όνειρο ζωής. Αυτό το όνειρο έχει τελειώσει», δήλωσε Δανός αξιωματούχος, συνοψίζοντας το νέο, ψυχρό κλίμα που διαμορφώνεται στις διατλαντικές σχέσεις.