Σε μια ανάλυση που δημοσιεύεται στο περιοδικό Foreign Affairs, η Asli Aydıntaşbaş προειδοποιεί ότι η στρατηγική της «ενεργητικής ουδετερότητας» που ακολουθεί η Τουρκία στη σύγκρουση ΗΠΑ-Ισραήλ-Ιράν μπορεί να αποδειχθεί ανεπαρκής.
Παρόλο που η Άγκυρα επιχειρεί μια δύσκολη ισορροπία, ανάλογη με εκείνη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, οι περιφερειακές ανακατατάξεις του 2026 την αφήνουν εκτεθειμένη σε πολλαπλά μέτωπα.
Η «περικύκλωση» και το αμυντικό κενό
Η Τουρκία φιλοδοξεί να παίξει ρόλο περιφερειακής δύναμης, όμως η πραγματικότητα στο πεδίο αναδεικνύει τις αδυναμίες της. Το περιστατικό του Μαρτίου 2026, όταν το ΝΑΤΟ (και όχι η τουρκική αεράμυνα) αναχαίτισε ιρανικούς πυραύλους πάνω από το Ιντσιρλίκ, υπογράμμισε το κόστος της επιλογής των ρωσικών S-400, η οποία άφησε τη χώρα χωρίς πλήρη αμυντική κάλυψη.
Ταυτόχρονα, η ενίσχυση του Ισραήλ ως απόλυτης περιφερειακής υπερδύναμης μετά τις επιχειρήσεις σε Συρία και Λίβανο, δημιουργεί στην Άγκυρα ένα αίσθημα γεωπολιτικής «περικύκλωσης».
Ο φόβος της ιρανικής κατάρρευσης
Παρά τον ιστορικό ανταγωνισμό (frenemies), ο μεγαλύτερος φόβος της Τουρκίας δεν είναι η ισχύς της Τεχεράνης, αλλά η πιθανή κατάρρευση του ιρανικού κράτους.
Μια τέτοια εξέλιξη θα πυροδοτούσε ανεξέλεγκτες προσφυγικές ροές και θα αναζωπύρωνε αυτονομιστικές τάσεις στα σύνορά της. Η Άγκυρα προτιμά ένα σταθερό, έστω και ανταγωνιστικό Ιράν, παρά ένα χαώδες κενό εξουσίας στην ανατολή της.
Η «φυγή προς τα εμπρός»: Προτάσεις για δράση
Η ανάλυση υποστηρίζει ότι η παθητική στάση δεν αρκεί και προτείνει τρεις άξονες για να βγει η Τουρκία ενισχυμένη από την κρίση:
Εσωτερική ειρήνη με τους Κούρδους: Αποφασιστικά βήματα στην ειρηνευτική διαδικασία, με αμνηστία για το PKK και νομιμοποίηση του Οτσαλάν, ώστε να θωρακιστεί η εσωτερική συνοχή.
Προληπτική διπλωματία: Συνεργασία για τη σταθεροποίηση της Συρίας και άνοιγμα διαύλου επικοινωνίας με το Ισραήλ για την αποφυγή τυχαίων συγκρούσεων.
Οικονομική εξωστρέφεια: Άνοιγμα των συνόρων με την Αρμενία για την ενίσχυση του «Μεσαίου Διαδρόμου» και επίλυση των διαφορών με την Ουάσιγκτον.
Καθώς οι πόλεμοι επαναπροσδιορίζουν τον χάρτη της Μέσης Ανατολής, η Άγκυρα καλείται να εγκαταλείψει την παθητικότητα. Σύμφωνα με την Aydıntaşbaş, αν η Τουρκία δεν μετατρέψει την κρίση σε ευκαιρία για εσωτερικές μεταρρυθμίσεις και τολμηρές διπλωματικές κινήσεις, κινδυνεύει να βρεθεί στην πλευρά των χαμένων μιας ιστορικής ανακατάταξης.