Η πρωτοβουλία για τη συγκρότηση ενός διεθνούς «Συμβουλίου Ειρήνης» με αντικείμενο τη μεταπολεμική διαχείριση της Γάζας έχει ήδη πυροδοτήσει διπλωματικές εντάσεις, με το Ισραήλ να αντιτίθεται ανοιχτά στη συμμετοχή της Τουρκία και του Κατάρ στο σχήμα.
Το λεγόμενο Board of Peace παρουσιάστηκε από τον Ντόναλντ Τραμπ ως ένας νέος, αμερικανικής έμπνευσης μηχανισμός που θα επιβλέπει τη μεταβατική διακυβέρνηση, την ανοικοδόμηση και τη σταθεροποίηση της Λωρίδα της Γάζας μετά τον πόλεμο μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς. Δεν πρόκειται για όργανο του ΟΗΕ, αλλά για ένα νέο σώμα υπό αμερικανική ηγεσία, με στόχο να λειτουργήσει ως βασικός φορέας διεθνούς συντονισμού για την «επόμενη ημέρα».
Ωστόσο, πέρα από τις θεσμικές λεπτομέρειες –οι οποίες παραμένουν ασαφείς ως προς τις αρμοδιότητες και τη χρηματοδότηση– η ουσία της διαφωνίας εστιάζει στη γεωπολιτική ισορροπία της ευρύτερης περιοχής.
Η Γάζα ως κόμβος σε έναν ευρύτερο θαλάσσιο άξονα
Για το Ισραήλ, η Γάζα δεν αποτελεί μόνο ζήτημα ασφάλειας ή ανθρωπιστικής διαχείρισης. Συνδέεται άμεσα με ένα ευρύτερο πλέγμα θαλάσσιων και ενεργειακών διαδρόμων που εκτείνονται από την Ανατολική Μεσόγειο έως την Ερυθρά Θάλασσα και τον Ινδικό Ωκεανό.
Η ασφάλεια των γραμμών επικοινωνίας –ιδίως μέσω της Διώρυγα του Σουέζ– θεωρείται κρίσιμη για το ισραηλινό δόγμα αποτροπής. Η περιορισμένη γεωγραφική έκταση του Ισραήλ καθιστά την ελευθερία ναυσιπλοΐας ζήτημα στρατηγικής επιβίωσης. Οποιαδήποτε ενίσχυση ανταγωνιστικών δυνάμεων σε κομβικά σημεία, από το Σινά έως το Εϊλάτ, εκλαμβάνεται ως πιθανός παράγοντας αποσταθεροποίησης.
Η τουρκική διείσδυση και ο φόβος επέκτασης επιρροής
Η Τουρκία τα τελευταία χρόνια έχει ενισχύσει θεαματικά την παρουσία της στην Αφρική και ειδικά στο Κέρας της Αφρικής, με εκτεταμένες επενδύσεις σε λιμένες, αεροδρόμια και στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Η στρατιωτική της βάση στη Σομαλία και η διεύρυνση των εμπορικών ροών της με αφρικανικές χώρες αποτελούν μέρος μιας στρατηγικής που συνδυάζει οικονομική διείσδυση και προβολή ισχύος.
Από ισραηλινή οπτική, η ενδεχόμενη συμμετοχή της Άγκυρας σε έναν θεσμοθετημένο μηχανισμό για τη Γάζα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως «ανατολικομεσογειακός κρίκος» ενός δικτύου επιρροής που εκτείνεται από τη Λιβύη έως την Ερυθρά Θάλασσα. Ένα τέτοιο σενάριο θα έδινε στην Τουρκία ρόλο στον έλεγχο της ανοικοδόμησης, στη διαχείριση κεφαλαίων και στις εμπορικές ροές της περιοχής.
Ο ρόλος του Κατάρ στην ενεργειακή εξίσωση
Το Κατάρ, ως ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς LNG παγκοσμίως, εξαρτάται απόλυτα από την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών που συνδέουν τον Περσικό Κόλπο με την Ευρώπη. Η Ερυθρά Θάλασσα και το Σουέζ μειώνουν τον χρόνο και το κόστος μεταφοράς των ενεργειακών φορτίων του.
Παράλληλα, η Ντόχα έχει αναπτύξει σημαντική οικονομική και ανθρωπιστική παρουσία στη Γάζα τα προηγούμενα χρόνια. Ένας επίσημος ρόλος σε μηχανισμό ειρήνευσης θα ενίσχυε τη διεθνή της νομιμοποίηση και θα παγίωνε τη θέση της ως αναγκαίου διαμεσολαβητή.
Για το Ισραήλ, η σύμπτωση τουρκικών γεωστρατηγικών φιλοδοξιών και καταριανών οικονομικών δυνατοτήτων δημιουργεί τον φόβο ενός γεωοικονομικού άξονα που θα μπορούσε να επηρεάσει τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και την Ερυθρά Θάλασσα.
Οι αριθμοί της θαλάσσιας οικονομίας
Πριν από τις πρόσφατες αναταράξεις, περίπου 22.000 πλοία διέρχονταν ετησίως από τη Διώρυγα του Σουέζ, μεταφέροντας φορτία αξίας άνω του 1 τρισ. δολαρίων. Σε περιόδους αστάθειας, ο όγκος εμπορευματοκιβωτίων μειώθηκε έως και 40%, με αποτέλεσμα αύξηση ναύλων και καθυστερήσεις, οδηγώντας αρκετές εταιρείες να επιλέξουν τη μακρύτερη διαδρομή γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας.
Η οικονομική σημασία του άξονα αυτού εξηγεί γιατί η Γάζα αντιμετωπίζεται όχι μόνο ως εδαφικό ζήτημα, αλλά ως κρίκος σε μια αλυσίδα που επηρεάζει παγκόσμιες ροές εμπορίου και ενέργειας.
Η Κύπρος ως παράγοντας ισορροπίας
Στην εξίσωση αυτή, η Κύπρος προβάλλει –από ισραηλινή σκοπιά– ως σταθεροποιητικός πυλώνας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η συνεργασία Ισραήλ–Κύπρου ενισχύει τη διπλωματική και ενεργειακή αρχιτεκτονική της περιοχής, λειτουργώντας ως έμμεσος ανασχετικός μηχανισμός απέναντι σε πιθανή τουρκική επέκταση επιρροής.
Η ισραηλινή στρατηγική, σύμφωνα με αναλυτές, αποσκοπεί στη διατήρηση της Γάζας υπό διεθνή έλεγχο που δεν θα περιλαμβάνει δρώντες με ανταγωνιστικές γεωπολιτικές επιδιώξεις. Το ζήτημα, επομένως, δεν περιορίζεται στην άμεση ασφάλεια, αλλά επεκτείνεται στη γεωοικονομική αναδιάταξη μιας περιοχής όπου ενέργεια, εμπόριο και στρατηγική ισχύς είναι αλληλένδετα.
Σε αυτό το πλαίσιο, το «Συμβούλιο Ειρήνης» δεν αποτελεί απλώς ένα σχήμα μεταπολεμικής διακυβέρνησης, αλλά έναν νέο πεδίο ανταγωνισμού για τον έλεγχο των ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο και την Ερυθρά Θάλασσα.