Η Ευρώπη δεν αντιμετωπίζει μόνο κρίση ισχύος. Αντιμετωπίζει και κρίση αξιοπιστίας. Και τίποτα δεν την εκθέτει περισσότερο από την επιλεκτική εφαρμογή των αρχών της.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ επιχειρεί να τοποθετήσει τη χώρα του -και κατ’ επέκταση την Ευρώπη- στη θέση ενός παγκόσμιου ηθικού ρυθμιστή. Επικαλείται το διεθνές δίκαιο ως αδιαπραγμάτευτη βάση της διεθνούς τάξης και ζητεί αποστασιοποίηση από το Ισραήλ, θεωρώντας, ότι η συνεργασία με κράτη που το παραβιάζουν υπονομεύει τη θεσμική αξιοπιστία της ΕΕ. Με αυτή τη στάση, ο κ. Σάντσεθ μοιάζει να επιδιώκει την οικοδόμηση ενός προφίλ που θα είναι αρεστό στον λεγόμενο «Παγκόσμιο Νότο», διεκδικώντας ταυτόχρονα ρόλο ηθικής πρωτοκαθεδρίας εντός της ίδιας της ΕΕ.
Εάν αυτή η θέση είχε καθολική εφαρμογή, θα συνιστούσε πράγματι μια συνεκτική στρατηγική. Όμως δεν έχει... Και αυτό διότι η ίδια κυβέρνηση που υψώνει τον πήχη της ηθικής έναντι του Ισραήλ, επιλέγει να αγνοεί συστηματικά μια πολύ πιο άμεση και απτή παραβίαση του διεθνούς δικαίου, αυτή της τουρκικής κατοχής εδάφους κράτους-μέλους της ΕΕ.
Η Τουρκία δεν αποτελεί απλώς έναν δύσκολο εταίρο. Αποτελεί διαχρονικά αναθεωρητική δύναμη, με ενεργή και διαρκώς επεκτεινόμενη στρατιωτική παρουσία σε πολλαπλά μέτωπα, από τη Συρία και το Ιράκ έως τη Λιβύη και τον Καύκασο, με σταθερή αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας και με συνεχιζόμενες επιχειρήσεις κατά των Κούρδων. Παράλληλα, η πολιτική και δημόσια διακηρυγμένη στήριξή της προς τη Χαμάς και τη Χεζμπολάχ εντάσσει την Άγκυρα σε ένα πλέγμα δυνάμεων που δεν προάγουν τη σταθερότητα αλλά την ένταση.
Κι όμως, απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, η Μαδρίτη δεν επιδεικνύει καμία αντίστοιχη ηθική αυστηρότητα. Αντιθέτως, επιλέγει τη διατήρηση και ενίσχυση στρατηγικών και εξοπλιστικών συνεργασιών. Ενώ ο κ. Σάντσεθ προτείνει εμπάργκο όπλων στο Ισραήλ, η Ισπανία πρωταγωνιστεί στην ενίσχυση της τουρκικής ισχύος, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τη ναυπήγηση του τουρκικού αεροπλανοφόρου «Anadolu» βάσει ισπανικών σχεδίων, καθώς και ευρύτερες μορφές στρατιωτικής και τεχνολογικής συνεργασίας.
Η Μαδρίτη συχνά προβάλλει το επιχείρημα, ότι η Τουρκία αποτελεί «στρατηγικό εταίρο» για τη διαχείριση της μετανάστευσης και την ασφάλεια στη Μεσόγειο. Ωστόσο, η επίκληση της γεωπολιτικής αναγκαιότητας στην περίπτωση της Άγκυρας καθιστά την ηθική ευαισθησία στην περίπτωση του Ισραήλ μια πράξη κυνικής επιλεκτικότητας. Εκεί όπου διακυβεύονται συγκεκριμένα οικονομικά συμφέροντα και εσωτερική πολιτική ησυχία, η επίκληση του διεθνούς δικαίου υποχωρεί σιωπηρά.
Το ζήτημα δεν είναι διμερές. Είναι ευρωπαϊκό. Διότι όταν ένα κράτος-μέλος εφαρμόζει δύο μέτρα και δύο σταθμά σε ζητήματα θεμελιωδών αρχών, η ζημία δεν περιορίζεται στο ίδιο. Διαχέεται στο σύνολο της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής, υπονομεύοντας την ήδη εύθραυστη προσπάθεια συγκρότησης μιας ενιαίας στρατηγικής.
Η Ευρώπη δεν μπορεί να διεκδικεί ρόλο παγκόσμιου παράγοντα με ηθικά επιχειρήματα που εφαρμόζονται επιλεκτικά. Δεν μπορεί να απαιτεί συμμόρφωση στο διεθνές δίκαιο από ορισμένους και να ανέχεται την παραβίασή του από άλλους, ιδίως όταν οι τελευταίοι αφορούν άμεσα την ίδια την ευρωπαϊκή κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα κράτους-μέλους όπως η Κυπριακή Δημοκρατία.
Εάν η επίκληση των αξιών δεν συνοδεύεται από συνέπεια, μετατρέπεται σε εργαλείο. Και όταν οι αξίες εργαλειοποιούνται, παύουν να είναι αξίες. Γίνονται απλώς ρητορικό κάλυμμα συμφερόντων. Και σε αυτό το πεδίο, η συνέπεια δεν είναι απλώς ηθική επιλογή. Είναι όρος αξιοπιστίας ισχύος. Σε αυτό ακριβώς το σημείο, η περίπτωση Σάντσεθ δεν αποτελεί εξαίρεση. Αποτελεί σύμπτωμα μιας βαθιάς ηθικής και στρατηγικής σύγχυσης..!
ΠΗΓΗ: tomanifesto.gr