Για μεγάλο διάστημα θεωρούνταν «άτρωτος» μέσα στο κύμα εκκαθαρίσεων που έχει σαρώσει την κορυφή του κινεζικού στρατού τα τελευταία δύο χρόνια. Ο στρατηγός Ζανγκ Γιουξία, ο ανώτερος εν ενεργεία αξιωματικός και στενός φίλος του Σι Τζινπίνγκ, έμοιαζε να έχει ξεφύγει από τη δίνη των ερευνών, εν μέρει λόγω της πολεμικής του εμπειρίας στον πόλεμο με το Βιετνάμ το 1979 και της ισχυρής θέσης του στην Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή (CMC), που ελέγχει τις ένοπλες δυνάμεις.
Ωστόσο, αυτή την εβδομάδα, ακόμη και εκείνος τέθηκε στο στόχαστρο. Το υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι ο 75χρονος Ζανγκ και ο στρατηγός Λιου Τζενλί, επικεφαλής του Επιτελείου, ερευνώνται για «σοβαρές παραβιάσεις πειθαρχίας και νόμου», χωρίς περαιτέρω διευκρινίσεις. Ο Λιου, που διατηρεί στενούς δεσμούς με τον Ζανγκ και είχε επίσης συμμετάσχει στον πόλεμο του 1979, θεωρείται βασικός κρίκος στο ίδιο δίκτυο επιρροής.
Οι έρευνες αυτές ισοδυναμούν, στην πράξη, με αποδόμηση ολόκληρης της ανώτατης στρατιωτικής ηγεσίας, κάτι που δεν έχει συμβεί σε τέτοια κλίμακα από τον θάνατο του Μάο το 1976. Αν και τυπικά δεν έχει ανακοινωθεί η καθαίρεσή τους, τέτοιες υποθέσεις συνήθως οδηγούν σε κράτηση και στη συνέχεια σε επίσημη απομάκρυνση.
Ήδη τέσσερα ακόμη μέλη της CMC έχουν αποπεμφθεί, αφήνοντας το όργανο που εποπτεύει τον Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό των περίπου δύο εκατομμυρίων στρατιωτών με μόλις δύο ενεργά μέλη: τον ίδιο τον Σι, ως πρόεδρο, και τον στρατηγό Ζανγκ Σενγκμίν, επικεφαλής πειθαρχίας του PLA.
Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τα βαθιά προβλήματα που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ο Σι στην προσπάθειά του να μετατρέψει τον κινεζικό στρατό σε μια σύγχρονη, αποτελεσματική δύναμη. Από το 2012 έχει εξαπολύσει εκστρατεία κατά της διαφθοράς και της αναποτελεσματικότητας, με εκτεταμένες αναδιαρθρώσεις και καθαιρέσεις. Νέο κύμα ερευνών ξεκίνησε το 2023 από τη Δύναμη Ροκέτας, που διαχειρίζεται το πυρηνικό οπλοστάσιο, και επεκτάθηκε σε κρίσιμους τομείς όπως οι προμήθειες και η ανάπτυξη εξοπλισμών.
Παρά τις παρεμβάσεις, η διαφθορά φαίνεται να επιμένει και οι μεταρρυθμίσεις να καθυστερούν. Αναλυτές εκτιμούν ότι ο Σι ενδέχεται να θεωρεί πως ο Ζανγκ δεν πέτυχε τους στόχους που είχαν τεθεί, ιδίως ενόψει της προθεσμίας για την επιχειρησιακή ετοιμότητα σε σενάρια σύγκρουσης με την Ταϊβάν. Άλλοι δεν αποκλείουν την επανεμφάνιση παλαιότερων υποθέσεων διαφθοράς, που σχετίζονται με την περίοδο κατά την οποία ο Ζανγκ είχε την ευθύνη των στρατιωτικών προμηθειών.
Υπάρχει, όμως, και πολιτική διάσταση. Ορισμένοι ειδικοί θεωρούν ότι η αυξανόμενη ισχύς του Ζανγκ άρχισε να προκαλεί ανησυχία στο περιβάλλον του Σι. Στο παρασκήνιο, φαίνεται να εξελισσόταν αντιπαράθεση μεταξύ διαφορετικών στρατιωτικών φατριών, με τον Ζανγκ να ηγείται μιας ομάδας ισχυρών αξιωματικών, αρκετοί εκ των οποίων ήταν παιδιά ιστορικών στελεχών της επανάστασης. Η επικράτηση αυτής της ομάδας ενίσχυσε την επιρροή του, αλλά ταυτόχρονα τον κατέστησε πιθανό αντίπαλο πόλο εξουσίας.
Οι δεσμοί των οικογενειών Ζανγκ και Σι χρονολογούνται από τον κινεζικό εμφύλιο, ενώ ο ίδιος ο Σι τον είχε προωθήσει στο Πολιτικό Γραφείο και στη θέση του αντιπροέδρου της CMC, παρακάμπτοντας ακόμη και τα άτυπα ηλικιακά όρια. Αν τελικά καθαιρεθεί, θα πρόκειται για τον υψηλότερης βαθμίδας εν ενεργεία αξιωματικό που απομακρύνεται επί ηγεσίας Σι, στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι ούτε οι προσωπικές σχέσεις προσφέρουν ασυλία.
Το πρόβλημα για τον Κινέζο πρόεδρο είναι πλέον διπλό: όχι μόνο πρέπει να αποκαταστήσει τη συνοχή και την αποτελεσματικότητα του στρατού, αλλά και να βρει αξιόπιστα στελέχη για να καλύψουν τα κενά που αφήνουν οι αλλεπάλληλες απομακρύνσεις. Δυτικές εκτιμήσεις προειδοποιούν ότι η αναστάτωση αρχίζει να επηρεάζει και την επιχειρησιακή ικανότητα του PLA, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα.
Αυτό αντικατοπτρίζεται και σε πρόσφατη έκθεση του Πενταγώνου, η οποία επισημαίνει ότι οι εκκαθαρίσεις έχουν δημιουργήσει αβεβαιότητα στις δομές διοίκησης και έχουν αποκαλύψει ελλείψεις σε κρίσιμους τομείς, όπως οι υποδομές πυραυλικών συστημάτων. Αν και μακροπρόθεσμα οι έρευνες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε πιο υγιείς δομές, προς το παρόν ενισχύουν τις ανησυχίες για τη συνοχή και την ετοιμότητα των κινεζικών ενόπλων δυνάμεων.