Η Συρία αφήνει πίσω της το καθεστώς του διεθνούς απομονωμένου παρία και μετατρέπεται σε κρίσιμο παίκτη για την παγκόσμια ενέργεια και το εμπόριο. Η νέα μεταβατική ηγεσία της χώρας επαναφέρει στο προσκήνιο ένα μεγάλο σχέδιο, το πρότζεκτ των «Τεσσάρων Θαλασσών», με στόχο να γίνει η Συρία ένας ασφαλής χερσαίος διάδρομος που θα ενώνει την Ασία με την Ευρώπη.
Το σχέδιο αυτό είχε ξεκινήσει αρχικά το 2009 αλλά διακόπηκε από τον εμφύλιο πόλεμο. Σήμερα, όμως, αναβιώνει ως η ιδανική εναλλακτική λύση για να παρακαμφθεί το αποκλεισμένο Στενό του Ορμούζ, ενώνοντας τη Μεσόγειο, τη Μαύρη Θάλασσα, την Κασπία και τον Περσικό Κόλπο.
Επενδυτικό μπαράζ δισεκατομμυρίων και διεθνές «διαβατήριο»
Η γεωπολιτική αναβάθμιση της Δαμασκού αντανακλάται στα τεράστια κεφάλαια που εισρέουν στη χώρα. Μετά τα 28 δισ. δολάρια που εξασφαλίστηκαν το 2025 για την γενικότερη ανοικοδόμηση, το 2026 φέρνει ακόμα μεγαλύτερες επενδύσεις. Ειδικά για τις υποδομές των «Τεσσάρων Θαλασσών» προβλέπεται πακέτο 10 δισ. δολαρίων, με στόχο τη διοχέτευση 4 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου και 50 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου καθημερινά προς την Ευρώπη, αποφέροντας στη Συρία πολύτιμα έσοδα από τα δικαιώματα διέλευσης.
Η διεθνής κοινότητα αντιμετωπίζει πλέον τη Συρία ως κρίσιμο εταίρο για την παγκόσμια ασφάλεια. Μετά την πρόταση του Σαράα στην ΕΕ τον περασμένο Απρίλιο να λειτουργήσει η χώρα του ως «ασφαλής αρτηρία» για τις ευρωπαϊκές ενεργειακές ανησυχίες, ο Σύρος υπουργός Οικονομικών προσκλήθηκε στη G7 τον Μάιο, ενώ αυτές τις ημέρες ο Πρόεδρος της Συρίας συμμετέχει στη Σύνοδο Κορυφής της G7 στο Εβιάν της Γαλλίας.
Το τέλος της μονοπωλιακής εξάρτησης από τα Στενά
Πριν από τον πόλεμο με το Ιράν, από το Στενό του Ορμούζ διερχόταν το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και το 85% των τροφίμων που εισήγαγε ο Κόλπος. Ο αποκλεισμός του ανάγκασε τα κράτη της περιοχής να αναζητήσουν άμεσες χερσαίες λύσεις. Η Σαουδική Αραβία εξετάζει ήδη τη δημιουργία σιδηροδρομικής γραμμής υψηλής ταχύτητας μέσω Ιορδανίας προς τη Συρία για τη μεταφορά εμπορευμάτων. Παράλληλα, Συρία, Ιορδανία και Τουρκία συγκρότησαν κοινό όργανο για την αναβάθμιση της ιστορικής σιδηροδρομικής γραμμής Χετζάζ, συνδέοντας το λιμάνι της Άκαμπα με τα τουρκικά παράλια.
Την ίδια στιγμή, τέσσερα μεγάλα ενεργειακά δίκτυα βρίσκονται υπό τεχνική αξιολόγηση για επαναλειτουργία ή επέκταση μέσω συριακού εδάφους, συμπεριλαμβανομένων του Αραβικού Αγωγού Φυσικού Αερίου, του Κιρκούκ-Μπανιγιάς, του αγωγού Κατάρ-Τουρκίας και του Tapline.
Ήδη, το Ιράκ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα χρησιμοποιούν το συριακό έδαφος για να διοχετεύσουν πετρέλαιο προς τη Μεσόγειο, μειώνοντας δραστικά την εξάρτηση από το Ορμούζ. Η διπλωματική αυτή κινητικότητα επιταχύνθηκε μετά την επίσκεψη του Ουκρανού Πρόεδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι στη Δαμασκό, αλλά και την απόφαση της Τουρκίας να άρει τους τελωνειακούς περιορισμούς με την Αρμενία, ανοίγοντας τον δρόμο προς την Κασπία.
Το «πράσινο φως» από τον Τραμπ και το αγκάθι του Ισραήλ
Καταλύτη στην υλοποίηση του οράματος αποτελεί η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, η οποία στηρίζει ενεργά τη Δαμασκό μέσω της ταχείας άρσης των κυρώσεων, της δέσμευσης για αφαίρεση της Συρίας από τη λίστα των κρατών που στηρίζουν την τρομοκρατία, αλλά και της μεσολάβησης για την είσοδο αμερικανικών ενεργειακών κολοσσών, όπως η Chevron και η ConocoPhillips.
Ωστόσο, το εγχείρημα παραμένει ένα μακροχρόνιο στοίχημα εκατοντάδων δισεκατομμυρίων, με τη Συρία να αντιμετωπτίζει ακόμα και προβλήματα μισθοδοσίας στο εσωτερικό της. Την ίδια στιγμή, ενώ το αποδυναμωμένο Ιράν έχει αποσυρθεί επικεντρωμένο στην εγχώρια ανασυγκρότησή του, το Ισραήλ αποτελεί τον μεγάλο περιφερειακό αστάθμητο παράγοντα.
Τις τελευταίες δύο εβδομάδες, το Τελ Αβίβ έχει υπερδιπλασιάσει τις χερσαίες εισβολές και τριπλασιάσει τις επιθέσεις πυροβολικού εντός συριακού εδάφους, απειλώντας άμεσα την εύθραυστη πολιτική μετάβαση και τα οικονομικά σχέδια της περιοχής.