Σημαντικές αλλαγές στη φορολογία των ακινήτων φέρνει το νέο πλαίσιο, με τις παρεμβάσεις να ξεκινούν από το φθινόπωρο και να εφαρμόζονται σταδιακά έως το 2027. Οι αλλαγές περιλαμβάνουν μειώσεις στον ΕΝΦΙΑ για εκατοντάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες, δυνατότητα διόρθωσης των τετραγωνικών χωρίς αναδρομικές επιβαρύνσεις, αλλά και υποχρεωτική καταβολή των ενοικίων μέσω τραπεζικών λογαριασμών.
Κεντρικό ρόλο στις νέες ρυθμίσεις αναμένεται να διαδραματίσει το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ), το οποίο θα συγκεντρώνει στοιχεία για την ιδιοκτησία, τη χρήση και τα χαρακτηριστικά των ακινήτων.
Σύμφωνα με τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στη ΔΕΘ, από το 2027 η απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ για την κύρια κατοικία επεκτείνεται σε ακόμη 131 οικισμούς. Συνολικά, το μέτρο θα αφορά 12.855 οικισμούς και περίπου 650.000 ιδιοκτήτες κύριας κατοικίας σε περιοχές με πληθυσμό έως 2.000 κατοίκους ή έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία.
Η απαλλαγή αφορά φυσικά πρόσωπα που είναι φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας και έχουν δηλώσει το ακίνητο ως κύρια κατοικία στη φορολογική τους δήλωση. Ωστόσο, προβλέπεται περιουσιακός περιορισμός, καθώς εξαιρούνται κατοικίες με συνολική φορολογητέα αξία άνω των 400.000 ευρώ.
Διόρθωση τετραγωνικών χωρίς αναδρομικές χρεώσεις
Μία ακόμη σημαντική αλλαγή αφορά τους ιδιοκτήτες που έχουν διαφορετικά στοιχεία για την επιφάνεια των ακινήτων τους στο Ε9, το Κτηματολόγιο και την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου.
Με την ενεργοποίηση του ΜΙΔΑ, θα παρέχεται η δυνατότητα δήλωσης των πραγματικών τετραγωνικών χωρίς την επιβολή αναδρομικού ΕΝΦΙΑ για προηγούμενα έτη, προστίμων για ανακριβή στοιχεία ή τόκων εκπρόθεσμης καταβολής, σύμφωνα με τον σχεδιασμό του μέτρου.
Παράλληλα, σε περιπτώσεις όπου η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου καταγράφει μικρότερη επιφάνεια από εκείνη που εμφανίζεται στο Κτηματολόγιο, ο ΕΝΦΙΑ από το 2027 θα μπορεί να υπολογίζεται με βάση τα πραγματικά τετραγωνικά, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Υποχρεωτικά μέσω τραπεζών τα ενοίκια από τον Ιούλιο του 2027
Από την 1η Ιουλίου 2027, η καταβολή των ενοικίων θα πρέπει να πραγματοποιείται υποχρεωτικά μέσω τραπεζικού λογαριασμού του ιδιοκτήτη. Ο λογαριασμός θα δηλώνεται στην ΑΑΔΕ μέσω του ΜΙΔΑ, ενώ οι πληρωμές θα καταγράφονται ηλεκτρονικά.
Η μη τήρηση της προβλεπόμενης διαδικασίας θα έχει φορολογικές συνέπειες για τους ιδιοκτήτες, καθώς θα μπορεί να οδηγεί στην απώλεια της έκπτωσης 5% που αναγνωρίζεται επί των εισπραχθέντων ενοικίων για δαπάνες επισκευής, συντήρησης και άλλες σχετικές ανάγκες.
Αντίστοιχα, οι ενοικιαστές ενδέχεται να χάσουν παροχές που συνδέονται με τη μίσθωση, όπως επιδόματα ή επιστροφές ενοικίου.
Νέες προθεσμίες και πρόστιμα για τις μισθώσεις
Με τη λειτουργία του ΜΙΔΑ, οι νέες μισθώσεις θα πρέπει να δηλώνονται εντός τριών μηνών από την έναρξή τους. Η ίδια υποχρέωση θα ισχύει και για τις δωρεάν παραχωρήσεις ακινήτων σε συγγενικά πρόσωπα ή τρίτους.
Για τις μισθώσεις αγροτικών εκτάσεων, η προθεσμία δήλωσης θα περιορίζεται στους δύο μήνες.
Οι εκπρόθεσμες ή ανακριβείς δηλώσεις θα επισύρουν πρόστιμα, τα οποία, σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, θα μπορούν να επιβαρύνουν τόσο τον ιδιοκτήτη όσο και τον ενοικιαστή.
Ειδικότερα, προβλέπονται πρόστιμα 500 ευρώ για εκπρόθεσμη δήλωση μίσθωσης ή δωρεάν παραχώρησης, 1.000 ευρώ για ανακριβή δήλωση που χρησιμοποιείται για την παράνομη είσπραξη επιδόματος και 100 ευρώ για ανακριβή δήλωση χωρίς σύνδεση με παράνομη λήψη παροχής.
Το ΜΙΔΑ και οι νέες φορολογητέες αξίες των ακινήτων
Το ΜΙΔΑ αναμένεται να αξιοποιηθεί και στον προσδιορισμό των φορολογητέων αξιών των ακινήτων. Ο σχεδιασμός προβλέπει τη σταδιακή προσέγγιση των αντικειμενικών αξιών στις πραγματικές τιμές της αγοράς.
Σε επόμενο στάδιο, η ΑΑΔΕ θα μπορεί να αξιοποιεί δεδομένα από την κτηματαγορά, καθώς και πληροφορίες από δημόσιες και ιδιωτικές πηγές, με στόχο τη διαμόρφωση μιας πιο ολοκληρωμένης εικόνας για τις αξίες των ακινήτων.