Μια πρόταση με ιστορικές διαστάσεις ανακοίνωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, καλώντας τον Καναδά να γίνει το πρώτο «συνδεδεμένο μέλος» της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η εξαγγελία έγινε κατά τη διάρκεια της ετήσιας ομιλίας της για την Κατάσταση της Ένωσης στο Στρασβούργο, αιφνιδιάζοντας πολλούς αλλά βρίσκοντας άμεση ανταπόκριση από την απέναντι πλευρά του Ατλαντικού.
Από το ίδιο βήμα την επόμενη ημέρα, ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ رحμοδέχτηκε με θέρμη την ιδέα, τονίζοντας πως η Ευρώπη και ο Καναδάς είναι αισθητά ισχυρότεροι όταν πορεύονται μαζί.
Πώς λειτουργεί το καθεστώς του «συνδεδεμένου μέλους»
Η έννοια του συνδεδεμένου μέλους δεν υφίσταται ως έτοιμος μηχανισμός στις ισχύουσες Συνθήκες της ΕΕ, γεγονός που σημαίνει ότι οι Βρυξέλλες καλούνται να διαμορφώσουν ένα πρωτόγνωρο θεσμικό πλαίσιο.
Αν και η γερμανική πλευρά είχε προτείνει πρόσφατα μια παρόμοια ιδέα για την Ουκρανία (με καθεστώς παρατηρητή και σταδιακή πρόσβαση σε προγράμματα), αξιωματούχοι της Κομισιόν διευκρινίζουν ότι η περίπτωση του Καναδά διαφέρει. Αφορά χώρες εκτός της ευρωπαϊκής γεωγραφικής ζώνης που επιθυμούν στενή πολιτική και οικονομική συμπόρευση.
Για την υλοποίηση του εγχειρήματος δεν θεωρείται απαραίτητη η αναθεώρηση των Συνθηκών, καθώς η νομική βάση μπορεί να στηριχθεί στο Άρθρο 217, το οποίο επιτρέπει τη σύναψη συμφωνιών σύνδεσης με τρίτες χώρες για κοινή δράση και αμοιβαία δικαιώματα.
Παράλληλα, ξεκαθαρίζεται ότι η εξέλιξη αυτή δεν αποτελεί διεύρυνση της ΕΕ. Ο Καναδάς δεν επιδιώκει ούτε δικαιούται πλήρη ένταξη —καθώς αυτή η δυνατότητα περιορίζεται αυστηρά σε ευρωπαϊκά κράτη— αν και ενδιαφέρον παρουσιάζει το εύρημα δημοσκόπησης που δείχνει το 49% των Καναδών να βλέπει θετικά μια πλήρη ενσωμάτωση.
Εθνική κυριαρχία, πολιτικές αντιδράσεις και ψηφοφορία
Σχετικά με την ονομασία, η πρόεδρος της Κομισιόν αναφέρθηκε τόσο στους όρους «συνδεδεμένη ιδιότητα μέλους» όσο και «συμμαχία για το μέλλον». Ο Μαρκ Κάρνεϊ υπογράμμισε ότι το ουσιαστικό περιεχόμενο προέχει του τίτλου, ξεκαθαρίζοντας παράλληλα ότι η συμφωνία δεν συνεπάγεται εκχώρηση εθνικής κυριαρχίας στις Βρυξέλλες. Όπως ανέφερε, οι Καναδοί δεν πρόκειται να επιτρέψουν σε κανέναν να επηρεάσει τη γλώσσα, τον πολιτισμό ή τη διεθνή πολιτική της χώρας τους.
Η πρωτοβουλία προκάλεσε ήδη πολιτικές αναταράξεις στο εσωτερικό του Καναδά, με την αντιπολίτευση να επικρίνει την κυβέρνηση για χειρισμούς χωρίς λαϊκή εντολή.
Απαντώντας στις αιτιάσεις, ο Κάρνεϊ δεσμεύτηκε για πλήρη διαφάνεια, δηλώνοντας ότι το τελικό σχέδιο της συμφωνίας θα τεθεί σε συζήτηση στις αρμόδιες επιτροπές και θα περάσει από ψηφοφορία στο καναδικό κοινοβούλιο.
Τα επόμενα βήματα στις Βρυξέλλες
Στην Ευρώπη, η εκτελεστική εξουσία προετοιμάζεται για μια ευρεία συντονιστική προσπάθεια, στην οποία θα εμπλακούν πολλές υπηρεσίες της Επιτροπής.
Εκπρόσωπος της Κομισιόν σημείωσε ότι οι διαβουλεύσεις διεξάγονται σε στενή επαφή με τα κράτη-μέλη, υπογραμμίζοντας ότι καμία μεγάλη αλλαγή στην ΕΕ δεν προχωρά χωρίς τη δική τους έγκριση.
Την ίδια στιγμή, η επικοινωνιακή ομάδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υποδέχτηκε την είδηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με μια δόση χιούμορ, αναρτώντας ένα γραφικό με το χαρακτηριστικό φύλλο σφενδάμου και τη φράση «Κατάσταση: Σε σχέση», συνοδευόμενη από το σχόλιο πως η Ευρώπη λάτρευε πάντα το σιρόπι σφενδάμου.
Στο πολιτικό πεδίο, ο Καναδός πρωθυπουργός συνέψισε την ουσία της πρωτοβουλίας τονίζοντας ότι ο αντικειμενικός στόχος δεν είναι η απομόνωση, αλλά η «συλλογική ανθεκτικότητα».
Όπως επεσήμανε, μια τέτοια διατλαντική συμμαχία δεν στρέφεται εναντίον τρίτων, αλλά φιλοδοξεί να αποτελέσει φάρο για τις δημοκρατίες παγκοσμίως, προασπίζοντας την ελευθερία, την αλληλεγγύη, την ευημερία και τη βιωσιμότητα.