Η Λιουντμίλα Σράμκο εγκατέλειψε το Κίεβο το 2024 μαζί με τις δίδυμες, βρεφικής τότε ηλικίας, κόρες της για να ξεφύγει από τους βομβαρδισμούς και τις διακοπές ρεύματος. Έναν χρόνο αργότερα, όμως, τα πολύωρα μπλακ άουτ την ακολούθησαν και στη δυτική Ουκρανία, όπου πλέον οι διακοπές ηλεκτροδότησης φτάνουν έως και τις 16 ώρες.
Η 40χρονη θυμάται ακόμη ένα διήμερο απροειδοποίητο μπλακ άουτ στο διαμέρισμά της στο Κίεβο, κατακαλόκαιρο, με τη θερμοκρασία να αγγίζει τους 40 βαθμούς Κελσίου. Χωρίς ρεύμα, δεν μπορούσε ούτε να δροσίσει το σπίτι, ούτε να μαγειρέψει, ούτε καν να χρησιμοποιήσει το ασανσέρ – μια εμπειρία εξαντλητική με μικρά παιδιά.
Όταν μετακόμισε με τις κόρες της, Ολεξάντρα και Γελιζαβέτα, σε νέα πόλη, φρόντισε να βρει σπίτι με βασικές «αντοχές» στις διακοπές ρεύματος, όπως κουζίνα υγραερίου. Ωστόσο, τον τελευταίο χρόνο αναγκάστηκε ξανά να προσαρμοστεί στα μπλακ άουτ, αυτή τη φορά μέσα στον χειμώνα, όταν η διακοπή ηλεκτροδότησης σημαίνει ταυτόχρονα και απώλεια θέρμανσης για τα περισσότερα ουκρανικά νοικοκυριά.
Τις τελευταίες εβδομάδες, η Ρωσία έχει εντείνει τα πλήγματα με drones και πυραύλους στις ενεργειακές υποδομές της Ουκρανίας, επαναλαμβάνοντας μια τακτική που εφαρμόστηκε και σε προηγούμενους χειμώνες. Δεκάδες χιλιάδες πολίτες σε όλη τη χώρα μένουν χωρίς ρεύμα και θέρμανση, εν μέσω πολικών θερμοκρασιών. Όπως έχει δηλώσει ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, στόχος αυτών των επιθέσεων είναι «η πρόκληση χάους και η άσκηση ψυχολογικής πίεσης στον πληθυσμό».
Στο Κίεβο, τα μεγάλα πλήγματα της 27ης Δεκεμβρίου άφησαν πάνω από το 40% των κατοικιών χωρίς θέρμανση, ενώ τον ίδιο μήνα οι κάτοικοι της πρωτεύουσας έμειναν κατά μέσο όρο 9,5 ώρες την ημέρα χωρίς ρεύμα. Με το ενεργειακό σύστημα να λειτουργεί στα όριά του, οι εταιρείες ηλεκτρισμού εφαρμόζουν προγραμματισμένες διακοπές, οι οποίες πλέον καθορίζουν την καθημερινότητα.
Μητέρες σπεύδουν να πλύνουν ρούχα μόλις επιστρέψει το ρεύμα, ηλικιωμένοι περιμένουν να ανάψει το φως για να μπορέσουν να χρησιμοποιήσουν το ασανσέρ, ενώ καφέ και εστιατόρια προσαρμόζουν μενού και τιμές ανάλογα με το αν λειτουργούν με γεννήτριες. Στην Καμιάνετς-Ποντίλσκι, όπου ζει σήμερα η Σράμκο, οι δρόμοι βυθίζονται στο σκοτάδι τα βράδια, γι’ αυτό και οι οικογένειες βγαίνουν για βόλτα νωρίς το πρωί. Τα παιδιά έχουν συνηθίσει τόσο τον θόρυβο των γεννητριών, που κοιμούνται ατάραχα.
Το πιο δύσκολο, για πολλούς, είναι η αβεβαιότητα. Οι συνεχείς επιθέσεις προστίθενται στα προγραμματισμένα μπλακ άουτ και γεννούν διαρκή αγωνία: τι θα συμβεί αν κοπεί το ρεύμα για ημέρες, αν δεν μπορούν να φορτιστούν οι μπαταρίες που τροφοδοτούν λάμπες, κινητά και υπολογιστές;
Στην Οδησσό, μια νυχτερινή επίθεση στα μέσα Δεκεμβρίου έπληξε και την υδροδότηση. Κάτοικοι μιλούν για «αποκαλυπτική» νύχτα, με πυραύλους, drones και αντιαεροπορικά πυρά. Το επόμενο πρωί, χωρίς ρεύμα, νερό και θέρμανση, πολλοί κατέφυγαν σε καφέ για να ζεσταθούν και να φορτίσουν τα τηλέφωνά τους, ακόμη κι αν τα καταστήματα δεν είχαν τρεχούμενο νερό.
Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, δεν λείπουν και οι εικόνες ανθεκτικότητας: ένας λυρικός τραγουδιστής έφτιαξε αυτοσχέδιο «αήττητο ντους» με διανομέα νερού και power bank, ενώ άλλοι συνεχίζουν μαθήματα, προπονήσεις και πολιτιστικές δραστηριότητες, προσαρμόζοντας τα πάντα στην έλλειψη ηλεκτρισμού.
«Η ζωή δεν σταματά όταν σβήνουν τα φώτα», λένε πολλοί Ουκρανοί. Η Σράμκο, από τη δυτική Ουκρανία, επιμένει ότι η χώρα της δεν χρειάζεται οίκτο αλλά στήριξη. «Παρά τις συνθήκες, γινόμαστε πιο δυνατοί. Είμαστε ένας έξυπνος λαός και αξίζουμε ο κόσμος να σταθεί ενωμένος στο πλευρό μας για να ξεπεράσουμε αυτή τη δοκιμασία», καταλήγει.