Πέρα από την ανατροπή των πολιτικών ισορροπιών στη Βενεζουέλα, η πρόσφατη στρατιωτική επιχείρηση των Ηνωμένων Πολιτειών, που οδήγησε στη σύλληψη του προέδρου Νικολάς Μαδούρο, είχε και έναν σαφή γεωπολιτικό αποδέκτη: την Κίνα. Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, η Ουάσινγκτον επιδίωξε να στείλει ξεκάθαρο μήνυμα στο Πεκίνο να περιορίσει την παρουσία και τις φιλοδοξίες του στην αμερικανική ήπειρο.
Εδώ και τουλάχιστον είκοσι χρόνια, η Κίνα ενισχύει συστηματικά το αποτύπωμά της στη Λατινική Αμερική, όχι μόνο αναζητώντας οικονομικά οφέλη, αλλά και επιδιώκοντας στρατηγική διείσδυση σε μια περιοχή που παραδοσιακά θεωρείται ζωτικής σημασίας για τις ΗΠΑ. Από εγκαταστάσεις δορυφορικής παρακολούθησης στην Αργεντινή και λιμενικές υποδομές στο Περού, μέχρι τη χρηματοδότηση και ενεργειακή στήριξη της Βενεζουέλας, η κινεζική παρουσία έχει προκαλέσει διαχρονικά ανησυχία στην Ουάσινγκτον.
Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ δήλωσαν στο Reuters ότι η επιχείρηση κατά του Μαδούρο είχε ως έναν από τους βασικούς στόχους να ανακόψει αυτή την πορεία, τονίζοντας πως η εποχή κατά την οποία το Πεκίνο εξασφάλιζε φθηνό πετρέλαιο μέσω δανείων προς το Καράκας έχει πλέον λήξει.
Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ φρόντισε να διατυπώσει δημοσίως το μήνυμα, εκφράζοντας την ενόχλησή του για την παρουσία Κίνας και Ρωσίας στη Λατινική Αμερική. Σε συνάντηση με στελέχη του ενεργειακού τομέα, ξεκαθάρισε ότι, παρά τις καλές σχέσεις, οι δύο χώρες δεν είναι ευπρόσδεκτες στην περιοχή, προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ παραμένουν ανοιχτές σε εμπορική συνεργασία, ακόμη και στην πώληση πετρελαίου προς την Κίνα.
Η επιτυχία της αιφνιδιαστικής επιδρομής της 3ης Ιανουαρίου στο Καράκας θεωρείται πλήγμα για το κύρος και τα συμφέροντα του Πεκίνου. Τα αντιαεροπορικά συστήματα που εξουδετερώθηκαν από τις αμερικανικές δυνάμεις είχαν προέλευση από την Κίνα και τη Ρωσία, ενώ ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι δεκάδες εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, τα οποία μέχρι πρότινος κατευθύνονταν κυρίως στην Κίνα, θα διοχετευθούν πλέον στην αμερικανική αγορά.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η σύλληψη του Μαδούρο ανέδειξε τα όρια της κινεζικής ισχύος στο Δυτικό Ημισφαίριο. Όπως σημειώνουν, η επιχείρηση αποκάλυψε το χάσμα ανάμεσα στη ρητορική της Κίνας ως «μεγάλης δύναμης» και στην πραγματική της δυνατότητα να προστατεύσει συμμάχους και συμφέροντα όταν οι ΗΠΑ αποφασίζουν να ασκήσουν άμεση στρατιωτική πίεση.
Το Πεκίνο, από την πλευρά του, καταδίκασε τις αμερικανικές ενέργειες ως «μονομερείς και εκφοβιστικές», διαμηνύοντας ότι θα συνεχίσει να διατηρεί σχέσεις συνεργασίας με τις χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής. Ωστόσο, Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η Κίνα θα πρέπει πλέον να επανεξετάσει σοβαρά τη θέση της στην περιοχή, καθώς οι εταίροι της αντιλαμβάνονται όλο και περισσότερο τα όρια της προστασίας που μπορεί να τους προσφέρει.
Η επιχείρηση στη Βενεζουέλα προστίθεται σε μια γενικότερη σκλήρυνση της αμερικανικής στάσης, παρά τις αντιφάσεις της πολιτικής Τραμπ απέναντι στο Πεκίνο, που συνδυάζει εμπορικές παραχωρήσεις με αυξημένη στρατιωτική πίεση. Ιδιαίτερη αμηχανία προκάλεσε στην Κίνα το γεγονός ότι λίγες ώρες πριν από τη σύλληψή του, ο Μαδούρο είχε συναντηθεί δημοσίως με τον ειδικό απεσταλμένο του Πεκίνου για τη Λατινική Αμερική, σε μια κίνηση που δείχνει ότι το κινεζικό επιτελείο αιφνιδιάστηκε από τις εξελίξεις.
Παράλληλα, η Ουάσινγκτον συνεχίζει να παρακολουθεί στενά και άλλες εστίες κινεζικής επιρροής στην περιοχή, όπως την Κούβα και τη Διώρυγα του Παναμά, ασκώντας πιέσεις για τον περιορισμό της παρουσίας κινεζικών εταιρειών σε κρίσιμες υποδομές.
Αν και η Κίνα εμφανίζεται προσωρινά αποδυναμωμένη στη Λατινική Αμερική, ειδικοί προειδοποιούν ότι μια παρατεταμένη αστάθεια στη Βενεζουέλα ή μια μακρόχρονη αμερικανική στρατιωτική εμπλοκή θα μπορούσε τελικά να δώσει στο Πεκίνο την ευκαιρία να επανέλθει δυναμικά. Όπως επισημαίνουν, η μετατόπιση της αμερικανικής πολιτικής σε μια λογική «σφαιρών επιρροής» ενδέχεται, μακροπρόθεσμα, να εξυπηρετήσει ακριβώς τα στρατηγικά συμφέροντα της Κίνας.