Σε μια από τις πιο αμφίρροπες και πολωμένες προεδρικές αναμετρήσεις των τελευταίων δεκαετιών προσέρχονται στις κάλπες την Κυριακή οι Πορτογάλοι ψηφοφόροι, με τις δημοσκοπήσεις να μην αναδεικνύουν καθαρό φαβορί και να αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο δεύτερου γύρου, για πρώτη φορά εδώ και 40 χρόνια.
Παρότι ο ρόλος του προέδρου θεωρείται κατά βάση τελετουργικός, διαθέτει κρίσιμες «εφεδρικές αρμοδιότητες», όπως η διάλυση της Βουλής, η απομάκρυνση της κυβέρνησης, η προκήρυξη πρόωρων εκλογών και το δικαίωμα άσκησης βέτο στη νομοθεσία. Σε ένα περιβάλλον παρατεταμένης πολιτικής αστάθειας, οι εξουσίες αυτές καθιστούν την εκλογή ιδιαίτερα καθοριστική.
Στην κούρσα φέρονται να προηγούνται τουλάχιστον τρεις υποψήφιοι, με το πολιτικό φάσμα να εκτείνεται από την άκρα δεξιά έως το κέντρο. Μεταξύ των βασικών διεκδικητών συγκαταλέγονται ο επικεφαλής του ακροδεξιού κόμματος Chega, Αντρέ Βεντούρα, ο υποψήφιος που στηρίζεται από το κεντροδεξιό PSD, Λουίς Μάρκες Μέντες, ο πρώην ηγέτης των Σοσιαλιστών Αντόνιο Ζοζέ Σεγκούρο, ο φιλελεύθερος Ζοάο Κοτρίμ ντε Φιγκουεϊρέντο, καθώς και ο απόστρατος ναύαρχος Ενρίκε Γκουβέια ε Μέλο, που κατεβαίνει ως ανεξάρτητος.
Η εκλογική αναμέτρηση θεωρείται κρίσιμο τεστ για το κατά πόσο η Πορτογαλία θα ακολουθήσει το ευρωπαϊκό κύμα ενίσχυσης της άκρας δεξιάς, καθώς το κόμμα Chega αποτελεί πλέον τη δεύτερη πολιτική δύναμη στο κοινοβούλιο. Ταυτόχρονα, η πιθανότητα δεύτερου γύρου αποτυπώνει την αποδυνάμωση του παραδοσιακού δικομματισμού μεταξύ κεντροαριστεράς και κεντροδεξιάς, με σημαντικό τμήμα των ψηφοφόρων να στρέφεται σε αντισυστημικές και λαϊκιστικές επιλογές.
Το πολιτικό κλίμα είναι ήδη τεταμένο, καθώς η χώρα έχει οδηγηθεί σε τρεις πρόωρες εκλογές από το 2021, ενώ η προεκλογική περίοδος σημαδεύτηκε και από σκάνδαλα, με τον φιλελεύθερο υποψήφιο Κοτρίμ ντε Φιγκουεϊρέντο να διαψεύδει δημόσια καταγγελίες σε βάρος του.
Το αποτέλεσμα της κάλπης αναμένεται να επηρεάσει άμεσα τη σταθερότητα της σημερινής κυβέρνησης μειοψηφίας της κεντροδεξιάς, καθώς ένας εχθρικά διακείμενος πρόεδρος θα μπορούσε να προκαλέσει πολιτικές εξελίξεις μέσω διάλυσης της Βουλής. Παράλληλα, η εκλογή ενός προέδρου χωρίς προηγούμενη πολιτική εμπειρία, όπως ο ναύαρχος Γκουβέια ε Μέλο, ενδέχεται να οδηγήσει σε απρόβλεπτες παρεμβάσεις σε μελλοντικές κυβερνητικές κρίσεις.
Σε κάθε περίπτωση, ένα κατακερματισμένο αποτέλεσμα και μια παρατεταμένη εκλογική διαδικασία με δεύτερο γύρο κινδυνεύουν να παρατείνουν την πολιτική αβεβαιότητα, σε μια περίοδο που η Πορτογαλία βρίσκεται αντιμέτωπη με σημαντικές οικονομικές προκλήσεις και ανάγκη για μεταρρυθμίσεις.