Σε πρωτοφανή επίπεδα εκτινάχθηκε το 2025 ο παγκόσμιος πλούτος των δισεκατομμυριούχων, εξέλιξη που, σύμφωνα με την Oxfam, οξύνει τις κοινωνικές ανισότητες και απειλεί ευθέως τη δημοκρατική λειτουργία των κρατών. Η οργάνωση στρέφει τα βέλη της κυρίως προς την πολιτική του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο των συζητήσεων στο ετήσιο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, που ξεκινά σήμερα στην Ελβετία.
Όπως επισημαίνει η Oxfam στην ετήσια έκθεσή της για τις ανισότητες, μόλις 12 από τους πλουσιότερους ανθρώπους του πλανήτη συγκεντρώνουν περισσότερα περιουσιακά στοιχεία από όσα διαθέτει συνολικά το φτωχότερο μισό της ανθρωπότητας, δηλαδή περίπου τέσσερα δισεκατομμύρια άνθρωποι.
Το 2024 καταγράφηκε ένα ακόμη ορόσημο: ο αριθμός των δισεκατομμυριούχων ξεπέρασε για πρώτη φορά τους 3.000, ενώ η συνολική τους περιουσία ανήλθε στα 18,3 τρισεκατομμύρια δολάρια. Η αύξηση της αξίας του πλούτου τους έφτασε το 16,2% σε ετήσια βάση, με ρυθμό τριπλάσιο σε σύγκριση με τον μέσο όρο της προηγούμενης πενταετίας. Την ίδια στιγμή, η μείωση της φτώχειας έχει επιβραδυνθεί αισθητά μετά το ξέσπασμα της πανδημίας το 2020.
Η Oxfam υπογραμμίζει ότι η συσσώρευση πλούτου, σε συνδυασμό με ευνοϊκές φορολογικές πολιτικές και τον περιορισμό των αντίθετων φωνών, προσφέρει στους υπερπλούσιους δυσανάλογη επιρροή στους θεσμούς και στα μέσα ενημέρωσης. Το αποτέλεσμα, όπως σημειώνει, είναι η υπονόμευση της πολιτικής ελευθερίας και η σταδιακή διάβρωση θεμελιωδών δικαιωμάτων για ολοένα και περισσότερους πολίτες.
Ενδεικτικό της ανισορροπίας, σύμφωνα με την οργάνωση, είναι ότι οι δισεκατομμυριούχοι έχουν έως και 4.000 φορές περισσότερες πιθανότητες να καταλάβουν πολιτικό αξίωμα σε σχέση με έναν μέσο πολίτη. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, μάλιστα, η κυβέρνηση Τραμπ περιλαμβάνει σημαντικό αριθμό προσώπων με τεράστιες περιουσίες.
Διαδηλώσεις και αμφισβήτηση της νομιμοποίησης
Η κριτική αυτή αποτυπώθηκε και στους δρόμους του Νταβός, όπου χθες πραγματοποιήθηκε διαδήλωση της ελβετικής σοσιαλιστικής νεολαίας με συνθήματα κατά του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ και του Ντόναλντ Τραμπ. Περίπου 300 διαδηλωτές, ορισμένοι με μάσκες που απεικόνιζαν γνωστές πολιτικές και επιχειρηματικές φιγούρες, κρατούσαν απομιμήσεις χαρτονομισμάτων, καταγγέλλοντας τη συγκέντρωση ισχύος και πλούτου.
Η αντιπρόεδρος της ελβετικής σοσιαλιστικής νεολαίας, Ναταλί Ριός, υποστήριξε ότι στο Νταβός «οι πιο ισχυροί και πλούσιοι του κόσμου λαμβάνουν αποφάσεις για το μέλλον όλων, από την οικονομία έως το κλίμα, χωρίς καμία δημοκρατική νομιμοποίηση». Χαρακτήρισε, μάλιστα, «απαράδεκτη» τη φιλοξενία προσωπικοτήτων όπως ο Τραμπ, εκτιμώντας ότι έτσι νομιμοποιούνται οι πολιτικές τους.
Οι κινητοποιήσεις είχαν ξεκινήσει ήδη από το Σαββατοκύριακο, με εκατοντάδες διαδηλωτές να κατευθύνονται πεζοί προς τον ορεινό προορισμό, ενώ οι αρχές επέτρεψαν τελικά τη συμμετοχή μόνο μέρους τους στη χθεσινή συγκέντρωση.
Ένας φαύλος κύκλος ανισοτήτων
Ο γενικός διευθυντής της Oxfam International, Αμίταμπ Μπεχάρ, προειδοποίησε ότι η σύμπλεξη οικονομικών και πολιτικών ανισοτήτων μπορεί να επιταχύνει τη διάβρωση των δικαιωμάτων και της ασφάλειας με ανησυχητική ταχύτητα, εγκλωβίζοντας τις κοινωνίες σε έναν φαύλο κύκλο.
Καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο, η Oxfam προβλέπει νέες φορολογικές ελαφρύνσεις για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, την ώρα που οι αμερικανικές πολυεθνικές έχουν εξασφαλίσει εξαίρεση από τον διεθνώς συμφωνημένο ελάχιστο φορολογικό συντελεστή 15%.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι πολιτικές που εφαρμόστηκαν κατά την προεδρία Τραμπ ευνόησαν δυσανάλογα τους πλουσιότερους, όχι μόνο στις ΗΠΑ αλλά και διεθνώς. Η οργάνωση καλεί σε ουσιαστικό περιορισμό της επιρροής των υπερπλουσίων, σε πραγματική φορολόγηση των μεγάλων περιουσιών και σε απαγόρευση της χρηματοδότησης προεκλογικών εκστρατειών από δισεκατομμυριούχους.
Στο ίδιο πνεύμα, η γενική γραμματέας της διεθνούς συνδικαλιστικής συνομοσπονδίας UNI Global Union, Κρίστι Χόφμαν, άσκησε κριτική στην πίεση για τεχνολογική απορρύθμιση και στην πολιτική των δασμών της κυβέρνησης Τραμπ, ζητώντας πιο αναδιανεμητική φορολογία, ισχυρότερα κοινωνικά προγράμματα και δημόσιες υπηρεσίες. Παράλληλα, τόνισε την ανάγκη ενίσχυσης της αγοράς εργασίας και ουσιαστικής συμμετοχής των εργαζομένων στη λήψη αποφάσεων.