Οι Ευρωπαίοι ηγέτες συναντώνται σήμερα, Δευτέρα 26 Ιανουαρίου, στο Αμβούργο της Γερμανίας για να συζητήσουν τη συνεργασία στους τομείς της ενέργειας και της ασφάλειας στη Βόρεια Θάλασσα, σε μια συγκυρία αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων. Στο επίκεντρο των επαφών αναμένεται να βρεθούν τόσο η ρωσική απειλή όσο και οι αμερικανικές φιλοδοξίες στη Γροιλανδία.
Το μέλλον της αυτόνομης δανικής επικράτειας δεν περιλαμβάνεται επισήμως στην ημερήσια διάταξη της Συνόδου Κορυφής της Βόρειας Θάλασσας, η οποία πραγματοποιείται για τρίτη φορά. Το φόρουμ δημιουργήθηκε μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, με βασικό στόχο τη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης της Ευρώπης, κυρίως από τη Ρωσία. Ωστόσο, το ζήτημα της Γροιλανδίας, όπως και η ασφάλεια στην Αρκτική, εκτιμάται ότι θα τεθούν ανεπίσημα στο τραπέζι των συζητήσεων, ιδίως λόγω της συμμετοχής εκπροσώπων της Δανίας και της Νορβηγίας.
«Δεδομένης της σύνθεσης της συνάντησης, είναι βέβαιο ότι η ασφάλεια στον απώτατο βορρά θα απασχολήσει τους συμμετέχοντες», δήλωσε την Παρασκευή ο εκπρόσωπος του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, Στέφεν Μέγιερ, προσθέτοντας ότι στην ατζέντα περιλαμβάνονται τόσο η ανάπτυξη υπεράκτιας ενέργειας όσο και η ασφάλεια στη Βόρεια Θάλασσα.
Στη σύνοδο συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρέντερικσεν, εκπρόσωποι του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς και αντιπροσωπείες από τη Νορβηγία, την Ολλανδία, την Ιρλανδία, το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και την Ισλανδία. Παρόντες θα είναι επίσης ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών και ο Βρετανός ομόλογός του.
Η σύνοδος πραγματοποιείται λίγες ημέρες μετά τις δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, όπου απέσυρε την απειλή χρήσης βίας για τη Γροιλανδία και ανακοίνωσε μια «συμφωνία-πλαίσιο» με συμμάχους στο ΝΑΤΟ. Παρά ταύτα, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις παραμένουν επιφυλακτικές απέναντι στις τοποθετήσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ πρέπει να διασφαλίσουν τη Γροιλανδία έναντι της Ρωσίας και της Κίνας.
Ο καγκελάριος Μερτς έχει τονίσει ότι απαιτείται αυξημένη προσοχή στην ασφάλεια όλων των ευρωπαϊκών περιοχών του ΝΑΤΟ, με ιδιαίτερη έμφαση στον βορρά, κάνοντας ειδική αναφορά στη «θαλάσσια ασφάλεια» και στη σημασία της Βόρειας Θάλασσας για την κοινή οικονομική και ενεργειακή στρατηγική της Ευρώπης.
Στο επίκεντρο των εργασιών βρίσκεται και η επιτάχυνση της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας. Ο Γερμανός καγκελάριος έχει χαρακτηρίσει τη Βόρεια Θάλασσα «τη μεγαλύτερη δεξαμενή καθαρής ενέργειας στον κόσμο», κρίσιμη για μια οικονομικά ισχυρή και ενεργειακά ανεξάρτητη Ευρώπη. Οι συμμετέχουσες χώρες επιδιώκουν την ανάπτυξη κοινών υπεράκτιων αιολικών έργων συνολικής ισχύος έως και 100 GW, σε συνέχεια της συμφωνίας για εγκατάσταση 300 GW έως το 2050.
Ωστόσο, κυβερνητικές πηγές αναγνωρίζουν ότι ο τομέας αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις, όπως η έλλειψη επενδύσεων και συντονισμού, το αυξημένο κόστος πρώτων υλών, ο εντεινόμενος κινεζικός ανταγωνισμός και η αβεβαιότητα που προκαλεί η πολιτική των ΗΠΑ απέναντι στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Έκθεση επισημαίνει ότι, χωρίς πρόσθετα μέτρα, ο ενδιάμεσος στόχος των 120 GW έως το 2030 δύσκολα θα επιτευχθεί.
Παράλληλα, η ασφάλεια των ενεργειακών υποδομών αποτελεί βασικό θέμα, καθώς η Βόρεια Θάλασσα, όπως και η Βαλτική, θεωρείται ευάλωτη σε υβριδικές επιθέσεις που αποδίδονται στη Ρωσία. Ευρωπαϊκές αρχές εκφράζουν ανησυχία για κινήσεις ύποπτων πλοίων κοντά σε αιολικά πάρκα, αγωγούς φυσικού αερίου και υποθαλάσσια καλώδια, καθώς και για αυξημένες πτήσεις drones πάνω από κρίσιμες υποδομές.
Σύμφωνα με ειδικούς, οι ανεμογεννήτριες θα μπορούσαν να συμβάλουν και στην ασφάλεια, μέσω ενσωμάτωσης συστημάτων επιτήρησης ή drones. Παράλληλα, επισημαίνεται ο κίνδυνος εξάρτησης του κλάδου από σπάνιες γαίες και εξαρτήματα που εισάγονται από την Κίνα, ορισμένα εκ των οποίων προκαλούν ανησυχίες λόγω της χρήσης τεχνητής νοημοσύνης.