Η είσοδος των δυνάμεων του συριακού Υπουργείου Εσωτερικών στην πόλη Καμισλί αυτή την εβδομάδα αποτελεί το οριστικό τέλος μιας εποχής για τη βορειοανατολική Συρία. Με την κίνηση αυτή σφραγίζεται η διάλυση της Αυτόνομης Διοίκησης (AANES), της οντότητας που υπό την ηγεσία των Κούρδων κυβέρνησε τις περιοχές ανατολικά του Ευφράτη για το μεγαλύτερο μέρος της τελευταίας δεκαετίας.
Για τις νέες ισλαμιστικές αρχές στη Δαμασκό, η εξέλιξη αυτή αποτελεί ένα κομβικό επίτευγμα στην προσπάθειά τους να συγκροτήσουν μια απόλυτα κεντρική, σουνιτική αραβική Συρία, ανατρέποντας το status quo που ίσχυε από το 2014.
Πριν από μόλις έναν μήνα, οι Κούρδοι της Συρίας διατηρούσαν τον έλεγχο στο ένα τρίτο της χώρας, διαθέτοντας τις δικές τους ένοπλες δυνάμεις, τον έλεγχο των πλούσιων ενεργειακών πόρων σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, καθώς και απευθείας διπλωματικές επαφές με διεθνείς δυνάμεις. Σήμερα, αυτή η οντότητα ουσιαστικά έχει παύσει να υφίσταται ως ανεξάρτητος πόλος. Η κατάρρευση αυτή δεν προήλθε από μια άνευ όρων παράδοση στο πεδίο της μάχης, αλλά μέσα από τη συμφωνία της 30ής Ιανουαρίου. Η συμφωνία αυτή λειτούργησε ως ένα προσχέδιο για τη σταδιακή υπαγωγή όλων των κουρδικών θεσμών υπό την κεντρική αρχή της Δαμασκού, αποφεύγοντας μια γενικευμένη και αιματηρή σύγκρουση που θα μπορούσε να ισοπεδώσει την περιοχή.
Η στρατιωτική κινητοποίηση των Κούρδων στην καρδιά της βορειοανατολικής Συρίας, μετά τη ραγδαία απώλεια των αραβικών επαρχιών της Ράκα και της Ντέιρ αλ Ζορ, σε συνδυασμό με τις πιέσεις προς τη Δύση και ειδικά τη Γαλλία, φαίνεται πως απέτρεψε μια ολοκληρωτική επίθεση.
Ωστόσο, η κατεύθυνση των πραγμάτων είναι ξεκάθαρη και αναδεικνύει τη νίκη του νέου καθεστώτος. Η άνοδος της σουνιτικής πλειοψηφίας στην εξουσία τον Δεκέμβριο του 2024, μετά από μισό αιώνα αλαουιτικής διακυβέρνησης, άλλαξε ριζικά τις ισορροπίες αλλά όχι την ουσία της σύγκρουσης.
Το νέο σύστημα, που κυριαρχείται από την ομάδα Hayat Tahrir al-Sham υπό τον Πρόεδρο Αχμέντ αλ-Σάρα, επιδιώκει την οικοδόμηση ενός σουνιτικού ισλαμιστικού κράτους σε συμμαχία με την Τουρκία και το Κατάρ, θεωρώντας την κοσμική και αποκεντρωμένη κουρδική διοίκηση ως εμπόδιο που έπρεπε να εξαλειφθεί.
Η κατάσταση αυτή προδιαγράφει ένα δυσοίωνο μέλλον για τις μειονότητες της Συρίας. Παρά την ύπαρξη ενός τυπικού κοινοβουλίου, η πραγματική εξουσία συγκεντρώνεται σε μια κλειστή ομάδα πρώην τζιχαντιστών ηγετών. Για τους Κούρδους και τους Δρούζους, η νέα πραγματικότητα απαιτεί έναν αγώνα επιβίωσης για τη διατήρηση των δικών τους δομών και των δεσμών τους με το εξωτερικό.
Για τη διεθνή κοινότητα και το Ισραήλ, η εμπειρία του παρελθόντος δείχνει ότι τέτοια καθεστώτα, αφού υποτάξουν τους εσωτερικούς τους αντιπάλους, τείνουν να στρέφουν την επιθετικότητά τους προς τους εξωτερικούς εχθρούς, ακολουθώντας την ίδια τακτική που χρησιμοποίησε επί δεκαετίες το προηγούμενο καθεστώς Άσαντ.