Λίγες ημέρες πριν από τη συμπλήρωση τριών ετών στην Προεδρία της Κυπριακή Δημοκρατία και ενόψει της συμμετοχής της Λευκωσίας σε σύνοδο ειρήνης στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Νίκος Χριστοδουλίδης ξεκαθαρίζει ότι η επανέναρξη των συνομιλιών για το Κυπριακό δεν μπορεί να μετατεθεί χρονικά.
Απαντώντας στις εκτιμήσεις της προσωπικής απεσταλμένης του γ.γ. του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, περί πιθανής επανεκκίνησης μετά τον Ιούλιο, ο Κύπριος Πρόεδρος δηλώνει κατηγορηματικά ότι ούτε η κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ ούτε οι επικείμενες βουλευτικές εκλογές αποτελούν λόγο αναβολής. Όπως τονίζει, η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων αποτελεί την απόλυτη προτεραιότητά του και δηλώνει έτοιμος ακόμη και «από την ερχόμενη εβδομάδα» να συμμετάσχει σε διευρυμένη συνάντηση.
Πρόταση πέντε σημείων και στόχος η ουσιαστική διαπραγμάτευση
Ο κ. Χριστοδουλίδης υπενθυμίζει ότι έχει καταθέσει ολοκληρωμένη πρόταση πέντε σημείων προς τα Ηνωμένα Έθνη: επαναβεβαίωση της συμφωνημένης βάσης λύσης, καταγραφή και διατήρηση των συγκλίσεων έως το Κραν Μοντανά, σύγκληση νέας Διευρυμένης Διάσκεψης, άμεση επανέναρξη ουσιαστικών συνομιλιών και άνοιγμα τεσσάρων οδοφραγμάτων.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι μέσω των Συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Απρίλιο του 2024 επιτεύχθηκε διασύνδεση της προόδου στα ευρωτουρκικά με την πρόοδο στο Κυπριακό, στέλνοντας σαφές μήνυμα προς την Τουρκία.
Το πολιτικό σκηνικό και οι τουρκοκυπριακές εξελίξεις
Αναφερόμενος στην αλλαγή ηγεσίας στην τουρκοκυπριακή κοινότητα, σημειώνει ότι επί Ερσίν Τατάρ η διαδικασία είχε παγώσει, λόγω της θέσης υπέρ λύσης δύο κρατών. Εκφράζει, ωστόσο, την προσδοκία ότι με την εκλογή του Τουφάν Ερχιουρμάν, ο οποίος έχει ταχθεί υπέρ της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας, δημιουργούνται προϋποθέσεις επανεκκίνησης από το σημείο όπου διακόπηκαν οι συνομιλίες το 2017.
Ο ίδιος απορρίπτει την άποψη ότι οι βουλευτικές εκλογές επηρεάζουν το πολιτικό κλίμα, υπενθυμίζοντας ότι το προεδρικό σύστημα της Κύπρου διασφαλίζει θεσμική συνέχεια και ετοιμότητα.
ΜΟΕ: Χρήσιμα, αλλά όχι υποκατάστατο λύσης
Σε ό,τι αφορά τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, αναγνωρίζει ότι έχει σημειωθεί πρόοδος, με τη βασική διαφωνία να αφορά το άνοιγμα συγκεκριμένων οδοφραγμάτων. Δηλώνει, μάλιστα, έτοιμος να αποδεχθεί συμβιβαστική πρόταση του γ.γ. του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, για το σημείο διέλευσης Αθηένου–Αγλαντζιάς.
Ξεκαθαρίζει, ωστόσο, ότι τα ΜΟΕ δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συνολική λύση και ότι η ουσιαστική πρόοδος θα κριθεί στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Ελληνοτουρκικά, ΕΕ και περιφερειακές ισορροπίες
Ο Κύπριος Πρόεδρος εκτιμά ότι η βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά, αλλά τονίζει ότι πλήρης εξομάλυνση χωρίς λύση του Κυπριακού δεν μπορεί να υπάρξει. Υπενθυμίζει ότι οι κυπρογενείς υποχρεώσεις της Άγκυρας έναντι της ΕΕ παραμένουν σε ισχύ.
Παράλληλα, αναφέρεται στη δυναμική της τριμερούς συνεργασίας Κύπρου–Ελλάδας–Ισραήλ, υπογραμμίζοντας ότι δεν έχει επηρεαστεί από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και εξελίσσεται σε ευρύτερη στρατηγική συμμαχία, με αμερικανικό ενδιαφέρον και προοπτική διεύρυνσης.
Ρόλος στη Γάζα και διεθνής παρουσία
Σχετικά με τη Γάζα, ο κ. Χριστοδουλίδης τονίζει ότι η Λευκωσία στηρίζει την πρωτοβουλία του Ντόναλντ Τραμπ, ως το μοναδικό οργανωμένο σχέδιο που βρίσκεται στο τραπέζι. Η Κύπρος, όπως λέει, έχει ήδη αναγνωρισμένη συμβολή μέσω του ανθρωπιστικού διαδρόμου και συνεχίζει να επιδιώκει ενεργό ρόλο στις διεθνείς διασκέψεις.
Συνολικά, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας διαμηνύει ότι «η παρούσα κατάσταση δεν μπορεί να αποτελεί λύση» και καλεί όλες τις πλευρές να αποδείξουν στην πράξη τη βούλησή τους για επανεκκίνηση των συνομιλιών, χωρίς άλλες καθυστερήσεις.