Σκηνές που θυμίζουν φλεγόμενα ποτάμια στους δρόμους της Τεχεράνης, μετά από ισραηλινά πλήγματα σε πετρελαϊκές αποθήκες, έφεραν στο φως μια εφιαλτική πραγματικότητα: το υδάτινο σύστημα του Ιράν βρίσκεται στα όρια της κατάρρευσης.
Ενώ η χώρα συγκλονίζεται από τις πολεμικές συρράξεις, η υποκείμενη κρίση λειψυδρίας απειλεί να μετατραπεί στην πιο στρατηγική αδυναμία της χώρας.
Πολλαπλά μέτωπα: Κλιματική αλλαγή και κακοδιαχείριση
Πριν ακόμη κλιμακωθεί η ένταση στη Μέση Ανατολή, η Τεχεράνη των 9 εκατομμυρίων κατοίκων βρισκόταν αντιμέτωπη με το φάσμα του «Day Zero» — της ημέρας που τα αποθέματα νερού εξαντλούνται πλήρως. Η κλιματική αλλαγή έχει καταστήσει την ξηρασία στην περιοχή δέκα φορές πιο πιθανή, με τη θερμοκρασία να αυξάνεται διπλάσια γρήγορα από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Ωστόσο, η φύση δεν είναι η μόνη ένοχη.
Οι ειδικοί επισημαίνουν δεκαετίες λανθασμένων επενδύσεων σε υποδομές που λειτουργούν σε ελάχιστο μέρος της χωρητικότητάς τους, ενώ το φαινόμενο της «μαφίας του νερού» —συμφερόντων που ελέγχουν τις συμβάσεις έργων— έχει παραλύσει τον εκσυγχρονισμό του δικτύου. Παράλληλα, το 90% των υδάτινων πόρων «απορροφάται» από μια αλόγιστη γεωργική πολιτική, η οποία επιμένει σε υδροβόρες καλλιέργειες ακόμη και σε άνυδρες περιοχές, προκαλώντας καθίζηση εδαφών.
Νερό: Το νέο πεδίο σύγκρουσης
Ο πόλεμος έρχεται να προσθέσει έναν νέο, επικίνδυνο παράγοντα: τη στοχοποίηση υποδομών ύδρευσης. Μετά από επιθέσεις σε μονάδες αφαλάτωσης, οι φόβοι ότι το νερό μετατρέπεται σε «πολεμικό εργαλείο» εντείνονται. Σε αντίθεση με τις χώρες του Κόλπου που βασίζονται στην αφαλάτωση, το Ιράν εξαρτάται από ένα σύστημα που καταρρέει, χωρίς να διαθέτει τις τεχνολογικές δικλείδες ασφαλείας.
Κοινωνική «βόμβα» έτοιμη να εκραγεί
Η λειψυδρία δεν αποτελεί πλέον μόνο τεχνικό πρόβλημα, αλλά κινητήριο μοχλό κοινωνικής δυσαρέσκειας. Διαδηλώσεις σε επαρχίες όπως το Χουζεστάν έχουν καταδείξει ότι η έλλειψη νερού μπορεί να πυροδοτήσει εσωτερικές εκρήξεις. Καθώς το Ιράν πλησιάζει το καλοκαίρι με θερμοκρασίες που αγγίζουν τους 50 βαθμούς Κελσίου, το νερό αναδεικνύεται στην πιο κρίσιμη παράμετρο που μπορεί να καθορίσει τη σταθερότητα του καθεστώτος, πολύ περισσότερο ίσως από τον ίδιο τον πόλεμο.