Έντονη δυσαρέσκεια φέρεται να εξέφρασε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για την άρνηση Ευρωπαίων συμμάχων να επιτρέψουν τη χρήση στρατιωτικών βάσεων και εναέριου χώρου σε αμερικανικές επιχειρήσεις στο πλαίσιο του πολέμου με το Ιράν, σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico.
Το ζήτημα κυριάρχησε σε πολύωρη κεκλεισμένων των θυρών συνάντηση που είχε την Τετάρτη με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε. Αν και, σύμφωνα με πηγές με γνώση της συζήτησης, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν διατύπωσε συγκεκριμένες απαιτήσεις ούτε απείλησε ευθέως με μείωση των δεσμεύσεων των ΗΠΑ στη Συμμαχία, επέμεινε έντονα στο θέμα, εκφράζοντας αίσθημα «προδοσίας».
Ιδιαίτερη ενόχληση προκάλεσε, κατά το ίδιο δημοσίευμα, η στάση χωρών όπως η Ισπανία και η Γαλλία, οι οποίες δεν επέτρεψαν τη χρήση του εναέριου χώρου τους από αμερικανικά πολεμικά αεροσκάφη. Η εξέλιξη αυτή φαίνεται να ενίσχυσε τη διαχρονική κριτική του Τραμπ προς τους Ευρωπαίους συμμάχους, τους οποίους θεωρεί «αχάριστους» που επωφελούνται από την αμερικανική ασφάλεια χωρίς ανάλογη συνεισφορά.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, είχε δηλώσει ότι η άρνηση χρήσης βάσεων εγείρει ερωτήματα για τη λειτουργία της Συμμαχίας, σημειώνοντας πως «δεν ζητείται από τους συμμάχους να συμμετάσχουν σε επιδρομές, αλλά να διευκολύνουν επιχειρήσεις».
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές που επικαλείται το Politico, η συνάντηση Τραμπ–Ρούτε χαρακτηρίστηκε ιδιαίτερα τεταμένη, με έναν αξιωματούχο να κάνει λόγο για «σειρά προσβολών», ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο αντιποίνων, χωρίς να δώσει λεπτομέρειες. Παράλληλα, εκτιμάται ότι επεδίωκε πιο ενεργή συμβολή των συμμάχων στην αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ.
Από την πλευρά του, αξιωματούχος του Λευκού Οίκου υποστήριξε ότι ο πρόεδρος δεν διατύπωσε συγκεκριμένα αιτήματα προς το ΝΑΤΟ, επισημαίνοντας ότι «δεν έχει προσδοκίες από τη Συμμαχία αυτή τη στιγμή», παρά το γεγονός ότι – όπως ανέφερε – οι ευρωπαϊκές χώρες ωφελούνται περισσότερο από τις εξελίξεις στην περιοχή του Ορμούζ. «Όπως είπε χθες ο πρόεδρος Τραμπ, το ΝΑΤΟ δοκιμάστηκε και απέτυχε», δήλωσε ο αξιωματούχος.
Ο Μαρκ Ρούτε, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, επιχείρησε να διατηρήσει ισορροπίες, αποφεύγοντας την κλιμάκωση, με βασικό στόχο τη διατήρηση της συνοχής της Συμμαχίας και τη συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία. Μετά τη συνάντηση, έκανε λόγο για «ειλικρινή» συζήτηση, αναγνωρίζοντας ότι ο Τραμπ εμφανίστηκε απογοητευμένος από τη στάση ορισμένων συμμάχων.
Η ένταση αποτυπώθηκε και δημόσια, με τον Αμερικανό πρόεδρο να επικρίνει εκ νέου το ΝΑΤΟ και να επαναφέρει το ζήτημα της Γροιλανδίας, σε αναρτήσεις του, κατηγορώντας τη Συμμαχία για έλλειψη στήριξης. Μετά τη συνάντηση, ο πρόεδρος των ΗΠΑ επέπληξε δημοσίως τους συμμάχους του ΝΑΤΟ και αναβίωσε το φάντασμα της εκστρατείας του για την προσάρτηση της Γροιλανδίας.
«Το ΝΑΤΟ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΕΚΕΙ ΟΤΑΝ ΤΟ ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΕ, ΚΑΙ ΔΕΝ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΕΚΕΙ ΑΝ ΤΟ ΧΡΕΙΑΣΤΟΥΜΕ ΞΑΝΑ. ΘΥΜΗΘΕΙΤΕ ΤΗ ΓΡΟΙΛΑΝΔΙΑ, ΑΥΤΟ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ, ΚΑΚΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΜΕΝΟ, ΚΟΜΜΑΤΙ ΠΑΓΟΥ!!!» έγραψε στο Truth Social.
«Κανένας από αυτούς τους ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένου και του δικού μας, πολύ απογοητευτικού, ΝΑΤΟ, δεν κατάλαβε τίποτα, εκτός αν ασκηθεί πίεση πάνω τους!!!» πρόσθεσε ο Τραμπ την Πέμπτη.
Ωστόσο, παρά τη σκληρή ρητορική, ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η κατάσταση παραμένει διαχειρίσιμη, επισημαίνοντας ότι η απουσία συγκεκριμένων απειλών μετά τη συνάντηση συνιστά ένδειξη αποκλιμάκωσης.
Την ίδια ώρα, οι Ευρωπαίοι εταίροι εμφανίζονται πρόθυμοι να συμβάλουν στην αποκατάσταση της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, υπό την προϋπόθεση ότι θα έχει προηγηθεί πλήρης παύση των εχθροπραξιών.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι ενθάρρυνε τον Τραμπ να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου, διαβεβαιώνοντας παράλληλα ότι η Γερμανία είναι διατεθειμένη να συμβάλει στη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, εφόσον υπάρξει σαφές σχέδιο και διεθνής εντολή.
Ανάλογη στάση διατηρεί και η Γαλλία, με τον ανώτατο στρατιωτικό της διοικητή να αναφέρει ότι εξετάζονται «αυστηρά αμυντικές» επιλογές για τη στήριξη της ασφάλειας στη θαλάσσια περιοχή.
Παρά τις εντάσεις, ο Ρούτε επιχείρησε να καθησυχάσει τις ανησυχίες, τονίζοντας ότι η Συμμαχία παραμένει λειτουργική, ενώ υπογράμμισε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες αυξάνουν σταδιακά τις αμυντικές τους δαπάνες.