Αναλυτική εικόνα για τη διεθνή δραστηριότητα της τουρκικής Διεύθυνσης Θρησκευτικών Υποθέσεων, Diyanet, παρουσίασε κοινοβουλευτική συνεδρίαση στην Άγκυρα, την ώρα που ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εντείνουν τους οικονομικούς και θεσμικούς περιορισμούς σε δομές που συνδέονται με τον οργανισμό.
Κατά τη συνεδρίαση της αρμόδιας υποεπιτροπής της τουρκικής Βουλής, όπως αναφέρει το nordicmonitor, στελέχη της Diyanet ανέπτυξαν το εύρος των διεθνών επιχειρήσεων, επισημαίνοντας ότι ο οργανισμός δραστηριοποιείται στο εξωτερικό με περίπου 2.430 άτομα σε τομείς όπως η θρησκευτική καθοδήγηση, η εκπαίδευση και η ανθρωπιστική δράση. Η χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων αυτών προέρχεται κυρίως από συνδεδεμένα ιδρύματα, με βασικό φορέα το Türkiye Diyanet Vakfı, καθώς και από έσοδα προσκυνηματικών υπηρεσιών και επενδυτικές δραστηριότητες.
Το ίδρυμα, που ξεκίνησε ως μικρός φιλανθρωπικός οργανισμός το 1975, έχει εξελιχθεί σε εκτεταμένο δίκτυο με εκατοντάδες παραρτήματα και σημαντική επιχειρηματική παρουσία, αναλαμβάνοντας παράλληλα και την υλοποίηση τεμένους στο εξωτερικό.
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε εν μέσω αυξανόμενου ελέγχου από ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Αυστρία, η Ολλανδία και το Βέλγιο, όπου η Diyanet διατηρεί ισχυρή παρουσία μέσω ομοσπονδιών τεμενών και θρησκευτικών ιδρυμάτων. Οι περιορισμοί περιλαμβάνουν δεσμεύσεις τραπεζικών λογαριασμών, αυστηρότερους ελέγχους συμμόρφωσης και καθυστερήσεις στη λειτουργία βασικών δραστηριοτήτων, όπως η καταβολή μισθών και η παροχή θρησκευτικών υπηρεσιών.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη δυσκολία πρόσβασης ακόμη και σε τοπικές δωρεές, γεγονός που δημιουργεί προβλήματα στη συνέχιση των λειτουργιών των ιδρυμάτων, ενώ οι νομικές και διπλωματικές προσπάθειες για άρση των περιορισμών παραμένουν σε εκκρεμότητα.
Στο σκέλος του ανθρώπινου δυναμικού, επισημάνθηκε ότι οι θρησκευτικές σχολές imam-hatip και οι θεολογικές σχολές στην Τουρκία παράγουν δεκάδες χιλιάδες αποφοίτους ετησίως, οι οποίοι αποτελούν τη βασική δεξαμενή στελέχωσης της Diyanet. Πολλοί εξ αυτών αποσπώνται στο εξωτερικό, κυρίως στην Ευρώπη, όπου αναλαμβάνουν καθήκοντα ιμάμηδων, εκπαιδευτικών και κοινοτικών συντονιστών, έπειτα από ειδική εκπαίδευση στην Τουρκία.
Στη Γερμανία, η παρουσία της Diyanet εκφράζεται κυρίως μέσω της DITIB, μιας από τις μεγαλύτερες μουσουλμανικές οργανώσεις στη χώρα. Ωστόσο, οι ευρωπαϊκές αρχές εντείνουν τον έλεγχο, αντιμετωπίζοντας τη Diyanet ως προέκταση της πολιτικής επιρροής της Άγκυρας και του προέδρου Recep Tayyip Erdoğan.
Οι ανησυχίες αυτές έχουν οδηγήσει σε συγκεκριμένα μέτρα, όπως αυξημένη εποπτεία των δραστηριοτήτων των τεμενών, περιορισμούς στη χορήγηση βίζας σε θρησκευτικούς λειτουργούς και ενίσχυση της εκπαίδευσης ιμάμηδων εντός Ευρώπης, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από προσωπικό που αποστέλλεται από την Τουρκία.
Παράλληλα, η τουρκική πλευρά φαίνεται να επενδύει σε μακροπρόθεσμες στρατηγικές επιρροής στις κοινότητες της διασποράς, με έμφαση στη νεολαία. Προτάσεις που κατατέθηκαν περιλαμβάνουν προγράμματα επαφής νέων της διασποράς με τουρκικούς θεσμούς, καθώς και ένταξή τους σε θρησκευτικές και πολιτιστικές δράσεις, με στόχο την ενίσχυση των δεσμών τους με τις δομές της Diyanet.
Την ίδια στιγμή, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εκφράζουν αυξανόμενες επιφυλάξεις για την ενσωμάτωση ιμάμηδων που έχουν εκπαιδευτεί στην Τουρκία, επικαλούμενες ζητήματα γλωσσικής επάρκειας, κοινωνικής προσαρμογής και πιθανής πολιτικής επιρροής στις μουσουλμανικές κοινότητες της ηπείρου.