Ο πόλεμος στο Ιράν προκαλεί ένα νέο, σφοδρότερο κύμα ακρίβειας στα λιπάσματα, φέρνοντας τους αγρότες παγκοσμίως αντιμέτωπους με ένα δυσεπίλυτο οικονομικό αδιέξοδο. Η Μέση Ανατολή, που αποτελεί τον κεντρικό πυλώνα της παγκόσμιας παραγωγής λιπασμάτων, βρίσκεται σε κατάσταση παράλυσης, καθώς η διακοπή της κυκλοφορίας στα Στενά του Ορμούζ έχει σταματήσει τη ροή κρίσιμων πρώτων υλών, όπως η ουρία, το θείο και η αμμωνία.
Αν και η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 είχε προκαλέσει παρόμοιες ανησυχίες, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η τρέχουσα κατάσταση είναι πολύ πιο επικίνδυνη, καθώς τότε οι υψηλές τιμές των σιτηρών επέτρεψαν στους παραγωγούς να απορροφήσουν το αυξημένο κόστος, ενώ σήμερα οι τιμές των καλλιεργειών παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα.
Η διακοπή της παραγωγής σε μεγάλες μονάδες του Κόλπου και της Ασίας έχει ήδη οδηγήσει σε απώλεια εκατομμυρίων τόνων ουρίας, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 3% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου, ενώ τεράστιες ποσότητες παραμένουν εγκλωβισμένες σε πλοία που δεν μπορούν να διασχίσουν την εμπόλεμη ζώνη.
Ακόμη και στην περίπτωση άμεσης κατάπαυσης του πυρός, η ομαλοποίηση της αγοράς θα απαιτήσει μήνες λόγω των ζημιών στις υποδομές και των καθυστερήσεων στην αποσυμφόρηση της ναυσιπλοΐας. Αυτό το οικονομικό αδιέξοδο αναγκάζει πολλούς καλλιεργητές να «ρισκάρουν» μειώνοντας δραστικά τις ποσότητες λιπασμάτων, γεγονός που θέτει σε άμεσο κίνδυνο τις ετήσιες αποδόσεις αλλά και την ποιότητα των τροφίμων, όπως η περιεκτικότητα του σιταριού σε πρωτεΐνη.
Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές στις μεγάλες αγροτικές δυνάμεις του πλανήτη, με την Αυστραλία να αναμένει μείωση της σποράς σιταριού κατά 14% και τη Βραζιλία να στρέφεται σε υποδεέστερα λιπάσματα για τη σόγια. Στην Ευρώπη, οι αγρότες εγκαταλείπουν το απαιτητικό σε εισροές καλαμπόκι, ενώ ο ΟΗΕ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις αναπτυσσόμενες χώρες της Ανατολικής Αφρικής, όπου η επισιτιστική ασφάλεια απειλείται άμεσα.
Η μείωση της χρήσης θρεπτικών συστατικών στο έδαφος δεν επηρεάζει μόνο την τρέχουσα παραγωγή αλλά δημιουργεί μακροπρόθεσμους κινδύνους για τις σοδειές έως και το 2027, καθιστώντας τον κίνδυνο μιας γενικευμένης επισιτιστικής κρίσης πλέον ορατό για ολόκληρο τον πλανήτη.