Σε περίοδο παρατεταμένης πολιτικής αβεβαιότητας εισέρχεται το Ισραήλ, καθώς τα τελικά αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών της 27ης Οκτωβρίου δεν ανέδειξαν ξεκάθαρη κυβερνητική πλειοψηφία. Ούτε το δεξιό μπλοκ του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου ούτε οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης υπό τον Γκάντι Άιζενκοτ συγκέντρωσαν τις 61 έδρες που απαιτούνται για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Ανάλυση του CNN εξετάζει τέσσερα πιθανά σενάρια για την επόμενη ημέρα, με το ενδεχόμενο νέων εκλογών να παραμένει ανοιχτό.
Η νέα σύνθεση της Κνεσέτ, του ισραηλινού κοινοβουλίου των 120 εδρών, διαμορφώνει ένα ιδιαίτερα σύνθετο πολιτικό σκηνικό, καθώς οι ιδεολογικές διαφορές και οι αμοιβαίοι αποκλεισμοί μεταξύ των κομμάτων περιορίζουν τις δυνατότητες κυβερνητικών συνεργασιών.
Σύμφωνα με το CNN, οι διαπραγματεύσεις ενδέχεται να διαρκέσουν εβδομάδες ή ακόμη και μήνες, ενώ ακόμη και μια ενδεχόμενη συμφωνία θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια εύθραυστη κυβέρνηση.
Πρώτο σενάριο: Κυβέρνηση της αντιπολίτευσης με στήριξη αραβικών κομμάτων
Το πρώτο ενδεχόμενο αφορά τον σχηματισμό κυβέρνησης από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, με τη συμμετοχή ή την κοινοβουλευτική στήριξη των αραβικών πολιτικών δυνάμεων.
Ωστόσο, δύο βασικά στελέχη του αντιπολιτευτικού στρατοπέδου, ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ και ο πρώην υπουργός Άμυνας Αβίγκντορ Λίμπερμαν, έχουν αποκλείσει τη συμμετοχή τους σε κυβέρνηση που θα εξαρτάται από την Κοινή Λίστα ή το αραβικό κόμμα Ραάμ.
Η αντίθεσή τους αφορά τόσο την άμεση κυβερνητική συνεργασία όσο και την εξωτερική κοινοβουλευτική στήριξη, με τις θέσεις τους να έχουν γίνει ακόμη πιο αυστηρές μετά τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.
Υπάρχει, πάντως, προηγούμενο συνεργασίας. Το 2021, το Ραάμ συμμετείχε στον οκτακομματικό συνασπισμό που απομάκρυνε τον Νετανιάχου από την εξουσία, στην πρώτη πλήρη συμμετοχή αραβικού κόμματος σε ισραηλινή κυβέρνηση.
Η συγκεκριμένη συμμαχία, ωστόσο, κατέρρευσε έπειτα από λίγο περισσότερο από έναν χρόνο.
Ακόμη και χωρίς κυβερνητική συμφωνία, η αντιπολίτευση θα μπορούσε να αξιοποιήσει τους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς για να διεκδικήσει την προεδρία της Κνεσέτ και άλλες σημαντικές θεσμικές θέσεις, περιορίζοντας τα περιθώρια κινήσεων του Νετανιάχου.
Δεύτερο σενάριο: Κυβέρνηση εθνικής ενότητας με το Λικούντ
Μια άλλη πιθανότητα είναι η συγκρότηση κυβέρνησης εθνικής ενότητας, με τη συμμετοχή του Λικούντ και ενός ή περισσότερων κομμάτων της σημερινής αντιπολίτευσης.
Σύμφωνα με το CNN, ο Νετανιάχου θα μπορούσε να απομακρυνθεί από τον ακροδεξιό Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, εφόσον αυτό διευκόλυνε τον σχηματισμό νέας πλειοψηφίας.
Δεν εμφανίζεται, ωστόσο, διατεθειμένος να διακόψει τη συνεργασία του με τον επίσης ακροδεξιό Μπεζαλέλ Σμότριτς και τα υπερορθόδοξα κόμματα.
Το σημαντικότερο εμπόδιο είναι η στάση του Γκάντι Άιζενκοτ, επικεφαλής του κεντρώου κόμματος Γιασάρ, ο οποίος έχει αποκλείσει τη συμμετοχή του σε κυβέρνηση υπό τον Νετανιάχου.
Μια ενδεχόμενη αλλαγή στάσης θα μπορούσε να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις μεταξύ των ψηφοφόρων της αντιπολίτευσης, που επιδιώκουν την απομάκρυνση του σημερινού πρωθυπουργού.
Κατά συνέπεια, το σενάριο της εθνικής ενότητας προϋποθέτει σημαντικές πολιτικές υποχωρήσεις, για τις οποίες δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής σαφείς ενδείξεις.
Τρίτο σενάριο: Ο Νετανιάχου αναζητά οκτώ βουλευτές
Το τρίτο σενάριο προβλέπει προσπάθεια του Μπενιαμίν Νετανιάχου να εξασφαλίσει την απαραίτητη πλειοψηφία προσελκύοντας μεμονωμένους βουλευτές ή στελέχη της αντιπολίτευσης.
Το σημερινό μπλοκ του υπολείπεται οκτώ εδρών από το όριο των 61, γεγονός που καθιστά το εγχείρημα ιδιαίτερα δύσκολο.
Οι τέσσερις βασικοί ηγέτες του αντιπολιτευτικού στρατοπέδου, Γκάντι Άιζενκοτ, Ναφτάλι Μπένετ, Αβίγκντορ Λίμπερμαν και Γιαΐρ Γκολάν, έχουν δηλώσει ότι δεν πρόκειται να συμμετάσχουν σε κυβέρνηση υπό τον Νετανιάχου.
Αυτό περιορίζει σημαντικά τις πιθανότητες συμφωνίας μεταξύ των κομμάτων, αφήνοντας ως εναλλακτική την προσέλκυση μεμονωμένων βουλευτών.
Μια τέτοια εξέλιξη, ωστόσο, θα απαιτούσε σημαντικές πολιτικές μετατοπίσεις και υπαναχωρήσεις από προεκλογικές δεσμεύσεις.
Τέταρτο σενάριο: Νέες εκλογές την άνοιξη του 2027
Εάν αποτύχουν όλες οι προσπάθειες σχηματισμού κυβέρνησης, το Ισραήλ ενδέχεται να οδηγηθεί σε νέα εκλογική αναμέτρηση.
Προηγουμένως, όμως, θα πρέπει να ολοκληρωθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες.
Ο πρόεδρος της χώρας, Ισαάκ Χέρτσογκ, θα πραγματοποιήσει διαβουλεύσεις με τους εκπροσώπους των κοινοβουλευτικών κομμάτων και στη συνέχεια θα αναθέσει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον πολιτικό αρχηγό που θεωρεί ότι διαθέτει τις περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας.
Ο πρώτος εντολοδόχος θα έχει στη διάθεσή του 28 ημέρες, με δυνατότητα παράτασης για ακόμη 14.
Εάν αποτύχει, η εντολή μπορεί να δοθεί σε δεύτερο πολιτικό αρχηγό για 28 ημέρες, χωρίς δυνατότητα παράτασης.
Σε περίπτωση νέας αποτυχίας, η πλειοψηφία των μελών της Κνεσέτ μπορεί να ζητήσει την ανάθεση της εντολής σε τρίτο υποψήφιο, ο οποίος θα διαθέτει 14 ημέρες για να σχηματίσει κυβέρνηση.
Εφόσον εξαντληθούν όλες οι δυνατότητες, η χώρα θα οδηγηθεί εκ νέου στις κάλπες.
Σύμφωνα με το CNN, μια νέα εκλογική αναμέτρηση δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί νωρίτερα από την άνοιξη του 2027. Σε αυτή την περίπτωση, θα πρόκειται για τις έβδομες γενικές εκλογές στο Ισραήλ μέσα σε οκτώ χρόνια.
Γιατί η παράταση του αδιεξόδου ευνοεί τον Νετανιάχου
Παρά την αδυναμία του να εξασφαλίσει αυτοδύναμη κυβερνητική πλειοψηφία, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου διατηρεί ένα σημαντικό θεσμικό πλεονέκτημα.
Όπως επισημαίνει το CNN, μπορεί να παραμείνει επικεφαλής της υπηρεσιακής κυβέρνησης καθ' όλη τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης.
Εάν ο Γκάντι Άιζενκοτ λάβει πρώτος την εντολή και αποτύχει, η διαδικασία θα μπορούσε να συνεχιστεί με ανάθεση της εντολής στον Νετανιάχου.
Ακόμη και σε περίπτωση αποτυχίας του τελευταίου, ο σημερινός πρωθυπουργός θα μπορούσε να διατηρήσει τη θέση του μέχρι τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης.
Επομένως, μια παρατεταμένη περίοδος πολιτικής αβεβαιότητας δεν συνεπάγεται αυτομάτως την απομάκρυνσή του από την εξουσία. Αντιθέτως, θα μπορούσε να του επιτρέψει να παραμείνει στην πρωθυπουργία για αρκετούς ακόμη μήνες.
Το μετεκλογικό αδιέξοδο αποτυπώνει έτσι τη δυσκολία διαμόρφωσης μιας σταθερής κυβερνητικής πλειοψηφίας: η αντιπολίτευση επιδιώκει την απομάκρυνση του Νετανιάχου, αλλά αδυνατεί προς το παρόν να συμφωνήσει στους όρους μιας κοινής διακυβέρνησης, ενώ ο ίδιος δεν διαθέτει τους απαραίτητους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς για να σχηματίσει νέα κυβέρνηση.