Μια ριζική και αθόρυβη μεταβολή συντελείται στο γεωπολιτικό περιβάλλον του Περσικού Κόλπου, καθώς το παραδοσιακό μοντέλο αποτροπής, που βασιζόταν στην αμερικανική στρατιωτική προστασία και τις ξεκάθαρες «κόκκινες γραμμές», δίνει τη θέση του σε μια νέα πραγματικότητα. Στην τρέχουσα περιφερειακή κρίση, η ίδια η αβεβαιότητα μετατρέπεται σε εργαλείο ισχύος.
Οι εμπλεκόμενοι παίκτες δεν βασίζονται πλέον σε δημόσιες δεσμεύσεις ή φανερές στρατιωτικές αναπτύξεις, αλλά επιλέγουν να εκπέμπουν μηνύματα ισχύος μέσα από την ελεγχόμενη ασάφεια, τις συγκαλυμμένες επιχειρήσεις, τις ανώνυμες επιθέσεις και την επιλεκτική αποκάλυψη πληροφοριών. Αυτή η αναδυόμενη πρακτική επιτρέπει στα κράτη να επιβάλλουν κόστος στους αντιπάλους τους χωρίς να αναλαμβάνουν ανοιχτά την ευθύνη, διατηρώντας παράλληλα τη διπλωματική τους ευελιξία.
Η Σαουδική Αραβία αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νέας προσέγγισης, καθώς πρόσφατες πληροφορίες τη θέλουν να έχει εξαπολύσει μυστικά πλήγματα κατά του Ιράν ως αντίποινα για επιθέσεις που δέχτηκε στο έδαφός της. Αποφεύγοντας τη δημόσια παραδοχή, το Ριάντ κατάφερε να στείλει ένα σαφές μήνυμα στην Τεχεράνη χωρίς να εγκλωβιστεί σε έναν ορατό κύκλο κλιμάκωσης, πετυχαίνοντας ταυτόχρονα την αποτροπή και την αποκλιμάκωση.
Από την πλευρά τους, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επέδειξαν παρόμοια αυτοσυγκράτηση μετά από επίθεση με drone κοντά στον πυρηνικό σταθμό Μπαράκα, επιλέγοντας να μην κατονομάσουν τον ένοχο. Η στάση αυτή αναδεικνύει ότι η απόδοση ευθυνών στον Κόλπο δεν είναι πλέον ζήτημα πληροφοριών αλλά στρατηγική επιλογή, καθώς η σιωπή διατηρεί την ευελιξία χειρισμών, αν και ελοχεύει ο κίνδυνος να νομιμοποιήσει αυτού του είδους την υβριδική πίεση.
Στο επίκεντρο αυτής της νέας λογικής βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία το Ιράν μετατρέπει από φυσικό σημείο συμφόρησης σε ένα «λειτουργικό σύστημα εξαναγκασμού». Η Τεχεράνη δεν χρειάζεται να κλείσει ολοκληρωτικά το πέρασμα για να ασκήσει πίεση, καθώς της αρκεί να προκαλεί αβεβαιότητα μέσω καθυστερήσεων, ελέγχων και επιλεκτικών αδειών, γεγονός που επηρεάζει άμεσα τις διεθνείς αγορές και τα ασφάλιστρα των πλοίων.
Παράλληλα, το Ιράν ενισχύει την ασάφεια μέσω πυρηνικών προειδοποιήσεων, όπως η απειλή για εμπλουτισμό ουρανίου στο 90% σε περίπτωση νέας επίθεσης, εξαναγκάζοντας τους αντιπάλους του να σχεδιάζουν με βάση τα χειρότερα δυνατά σενάρια. Σε απάντηση, η Ουάσιγκτον και οι χώρες του Κόλπου επιχειρούν να επιστρατεύσουν νομικά και διπλωματικά εργαλεία, προσπαθώντας να συντάξουν ψήφισμα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για την προστασία της ναυσιπλοΐας.
Ωστόσο, αυτή η στρατηγική ασάφεια αποτελεί δίκοπο μαχαίρι. Ενώ μπορεί να αποτρέψει έναν ολοκληρωτικό πόλεμο προσφέροντας διέξοδο υποχώρησης χωρίς ταπείνωση, κινδυνεύει να μετατρέψει τις περιορισμένες συγκρούσεις σε μια επικίνδυνη καθημερινότητα, όπου ο κίνδυνος εσφαλμένου υπολογισμού αυξάνεται επειδή κάθε πλευρά θεωρεί ότι ελέγχει το μήνυμα.
Αναγνωρίζοντας αυτή τη δομική ευπάθεια, κράτη όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα σπεύδουν να θωρακιστούν κατασκευάζοντας νέους αγωγούς πετρελαίου για να παρακάμψουν τα Στενά.
Για τις ΗΠΑ, τα συμπεράσματα είναι σαφή: η αβεβαιότητα δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη στρατηγική, τα κράτη του Κόλπου χρειάζονται κοινούς μηχανισμούς άμυνας για τις κρίσιμες πολιτικές υποδομές τους και η διπλωματία με το Ιράν πρέπει να συνεχιστεί, χωρίς όμως να γίνει αποδεκτή η διαρκής και συγκαλυμμένη τρομοκράτηση ως η νέα κανονικότητα της περιοχής.