Με ξεκάθαρο στόχο τον έλεγχο των πλουσιότερων πετρελαϊκών αποθεμάτων της Αφρικής, η Ουάσινγκτον προωθεί ένα φιλόδοξο σχέδιο συνεργασίας και κατανομής εξουσιών για την άτυπη «επανένωση» της Λιβύης.
Ο Μασάντ Μπούλος, ανώτερος σύμβουλος του Ντόναλντ Τραμπ για αραβικές και αφρικανικές υποθέσεις, ηγείται των προσπαθειών για τη συγχώνευση των αντίπαλων κυβερνήσεων της ανατολικής και της δυτικής Λιβύης κάτω από μια κοινή διοικητική αρχή.
Το δίπολο της εξουσίας χωρίς κάλπες και ο ρόλος του Χαφτάρ
Η αμερικανική πρόταση, την οποία αποκαλύπτουν οι Financial Times, παρακάμπτει τη διεξαγωγή εκλογών και προβλέπει ένα ιδιότυπο μοίρασμα της πίτας. Σύμφωνα με το σχέδιο, ηγετικό ρόλο αναλαμβάνει ο Σαντάμ Χαφτάρ, γιος του ισχυρού άνδρα της ανατολικής Λιβύης Χαλίφα Χαφτάρ και διοικητής των εκεί χερσαίων δυνάμεων, ο οποίος μάλιστα πραγματοποίησε πρόσφατα επίσκεψη στην Αθήνα όπου συναντήθηκε με τον Έλληνα Υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη. Ο Χαφτάρ προορίζεται για την ηγεσία ενός προεδρικού συμβουλίου με διευρυμένες εκτελεστικές αρμοδιότητες.
Την ίδια στιγμή, το σχέδιο διατηρεί στο αξίωμά του τον μεταβατικό πρωθυπουργό της Τρίπολης και στενό σύμμαχο της Τουρκίας, Αμπντουλχαμίντ Ντμπέιμπα, ενώ ένας δικός του έμπιστος συνεργάτης αναμένεται να αναλάβει κρίσιμο πόστο στον τομέα της εθνικής ασφάλειας.
Αν και ο Μπούλος κάνει λόγο για πρόοδο, επισημαίνοντας την πρόσφατη ψήφιση κοινού προϋπολογισμού και τη συμμετοχή των δύο πλευρών σε στρατιωτική άσκηση υπό την αιγίδα των ΗΠΑ, διεθνείς αναλυτές και διπλωμάτες εμφανίζονται εξαιρετικά επιφυλακτικοί.
Οι επικριτές του σχεδίου προειδοποιούν ότι η συνύπαρξη των δύο αντίπαλων κέντρων εξουσίας κινδυνεύει να μονιμοποιήσει τη διχοτόμηση της χώρας, με το Ανώτατο Συμβούλιο της Επικρατείας της Λιβύης να έχει ήδη απορρίψει την πρόταση.
Ενεργειακή κυριαρχία και επενδύσεις δισεκατομμυρίων
Το νέο αυτό διπλωματικό μέτωπο που ανοίγει η Ουάσινγκτον συνδέεται άμεσα με τη γενικότερη στρατηγική του Ντόναλντ Τραμπ για την επίτευξη αμερικανικής ενεργειακής κυριαρχίας σε παγκόσμιο επίπεδο. Μέσω της σταθεροποίησης της Λιβύης, οι ΗΠΑ επιδιώκουν να προστατεύσουν την τρέχουσα ροή πετρελαίου προς την Ευρώπη, η οποία φτάνει το ένα εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως, αλλά και να ανοίξουν τον δρόμο για τεράστιες αμερικανικές επενδύσεις.
Η Λιβύη στοχεύει να αυξήσει την παραγωγή της από τα 1,3 στα 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, ένα εγχείρημα που απαιτεί κεφάλαια ύψους 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Το αμερικανικό ενδιαφέρον έχει ήδη μετουσιωθεί σε πράξεις, καθώς η ConocoPhillips υπέγραψε νέα 25ετή συμφωνία ανάπτυξης και η Chevron εξασφάλισε δικαιώματα εξερεύνησης στη λεκάνη της Σύρτης.
Παράλληλα, κολοσσοί όπως η ExxonMobil, η ιταλική Eni, η QatarEnergy και η Repsol παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, με την Ιταλία να δηλώνει ενήμερη για το αμερικανικό σχέδιο, επισημαίνοντας ωστόσο τις μεγάλες δυσκολίες στην υλοποίησή του.