Η εκλογική ήττα του Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία από τον Πέτερ Μάγιαρ, σε συνδυασμό με την προηγούμενη απομάκρυνση του Ζαΐρ Μπολσονάρου στη Βραζιλία, προκάλεσε ανακούφιση στην Ευρώπη, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση ότι η εποχή των «ισχυρών ανδρών» δύει.
Ωστόσο, αυτή η ανάγνωση κρίνεται γεωπολιτικά επικίνδυνη, αναφέρει το foreign policy. Η περίπτωση της Ουγγαρίας βασίστηκε σε πολύ ιδιαίτερα εγχώρια χαρακτηριστικά (όπως η ακρίβεια), ενώ επίδοξοι αυταρχικοί ηγέτες συνεχίζουν να δοκιμάζουν το «ανελεύθερο εγχειρίδιο» σε χώρες όπως η Σλοβακία, η Σερβία και η Γεωργία.
Στην πραγματικότητα, η απώλεια εξουσίας για αυτούς τους ηγέτες δεν λειτουργεί ως μάθημα μετριοπάθειας, αλλά ως πηγή πανικού που τους ωθεί σε ακόμη πιο ακραία μέτρα προκειμένου να διατηρηθούν στην καρέκλα τους.
Το κεντρικό πρόβλημα εντοπίζεται στο λεγόμενο «δίλημμα της εξόδου». Όταν ένας ηγέτης έχει αποδομήσει τους δημοκρατικούς θεσμούς και έχει λυγίσει τον νόμο προς όφελός του, δεν μπορεί απλώς να αποδεχθεί μια εκλογική ήττα και να αποσυρθεί, καθώς αντιμετωπίζει τον υπαρξιακό κίνδυνο της δικαστικής δίωξης και της φυλάκισης.
Οι προσπάθειες για μια «μαλακή έξοδο» με θεσμικές εγγυήσεις ισόβιας ασυλίας (όπως επιχείρησε ο Βλαντιμίρ Πούτιν στη Ρωσία ή ο Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγιεφ στο Καζακστάν) αποδεικνύονται στην πράξη ανεπαρκείς, καθώς ο επόμενος στην εξουσία μπορεί απλώς να ακυρώσει αυτούς τους νόμους.
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της διαχείρισης σε πραγματικό χρόνο είναι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Τουρκία. Έχοντας συμπληρώσει 23 χρόνια στην εξουσία, ο Ερντογάν έχει μετατραπεί από μεταρρυθμιστή σε εθνικιστή αυταρχικό ηγέτη, ελέγχοντας πλήρως τη δικαιοσύνη, τον στρατό και τα ΜΜΕ, ειδικά μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016.
Παρά την απόλυτη θεσμική κυριαρχία του όμως, η εκλογική βάση του κόμματός του φθίνει, ενώ η θητεία του λήγει τον Μάιο του 2028 χωρίς να διαθέτει την απαιτούμενη πλειοψηφία των 3/5 στη Βουλή για να προκηρύξει πρόωρες εκλογές και να είναι εκ νέου υποψήφιος.
Φοβούμενος τη δίωξη για υποθέσεις διαφθοράς, ο Τούρκος πρόεδρος αντιδρά με ακραία ριζοσπαστικοποίηση και οικοδομεί εναλλακτικούς μηχανισμούς ασφαλείας, όπως η ιδιωτική στρατιωτική εταιρεία SADAT και η παραστρατιωτική οργάνωση «Οθωμανικές Εστίες».
Παράλληλα, εξουδετερώνει με πρωτοφανή τρόπο την αντιπολίτευση: ο χαρισματικός δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, βρίσκεται στη φυλακή αντιμετωπίζοντας εξωφρενικές κατηγορίες, ενώ οι αρχές ακύρωσαν το πτυχίο του για να μην μπορεί να θέσει υποψηφιότητα για την προεδρία, την ώρα που το κόμμα του (CHP) οδηγήθηκε σε δικαστικό χάος με την ακύρωση του πρόσφατου συνεδρίου του.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Ερντογάν επενδύει πλέον συστηματικά στη ρητορική της «διεθνούς συνωμοσίας» για να απονομιμοποιήσει κάθε μελλοντικό εκλογικό αποτέλεσμα, ενώ κλιμακώνει επικίνδυνα την εξωτερική του πολιτική με επιθετικές αναφορές κατά του Ισραήλ και της Ελλάδας.
Ακολουθώντας ενδεχομένως το παράδειγμα του Μπενιαμίν Νετανιάχου στο Ισραήλ, ο οποίος χρησιμοποίησε τον πόλεμο για να διατηρήσει τη συνοχή της εξουσίας του, ο Ερντογάν δεν αποκλείεται να καταφύγει ακόμη και σε μια τεχνητή πολεμική σύρραξη. Συμπερασματικά, η εποχή των αυταρχικών ηγετών δεν τελειώνει· απλώς εισέρχεται σε μια νέα, πολύ πιο απρόβλεπτη και επικίνδυνη φάση.